41 Fikir

Doktora Yapmak ve Akademisyen Olmak İsteyenlere Altın Tavsiyeler

2009-12-08T16:56:00.000-08:00

Merhaba sevgili dostlar,

Uzun zamandır yoğunluktan dolayı yazamadım, özür dilerim. Hayatımda önemli değişimler yaşadığım bir dönem yaşadım. Altı seneyi aşkın devam ettiğim McGill Üniversitesi Yönetim Fakültesi Doktora Programını sonunda bitirdim. 23 Kasım 2009 tarihinde "Benevolent Leadership" (Yardımsever Liderlik) konulu tezimi başarıyla savundum. Yani; sonunda Dr. oldum:)

Tez hocam McGill Üniversitesi'nden Prof. Emine Sarıgöllü her aşamada bana çok yardımcı oldu ve müthiş bir ufuk kazandırdı. Onun sayesınde son bir senede hayatımın araştırma açısından en verimli dönemini yaşadım. Her hafta iki kez toplantı yaptık. Somut hedefler koyduk ve adım adım ilerledik. Fikirlerime sonuna kadar sahip çıktı ve bana güvendi. Allah herkese böyle tez danışmanı nasip etsin! Umarım ben de onun kadar iyi, destekleyici, başarılı, ve etkin bir hoca olabilirim. Bu vesileyle Emine Hanım'ın da hocası benim de hocam olan Boğaziçi'nden Prof. Muzaffer Bodur'a saygılarımı sunuyorum. Boğaziçi'ndeki hocalarımdan idealist akademisyenlik adına çok şey öğrendim. Prof. Hayat Kabasakal ile ve Prof. Muzaffer Bodur ile unutulması zor olan çok güzel anılarımız var. Aynı şekilde Koç Üniversitesi'nden beni "Organizational Behavior" (Örgütsel Davranış) alanına teşvik eden Prof. Zeynep Aycan'a şükran borçluyum. Onun teşvikleri ve desteği (geceyarılarına kadar benim için yazdığı referans mektupları dahil) olmasaydı ben bu yolda ilerleyemezdim. Umuyorum ben de onlar kadar öğrenci odaklı, onlar kadar idealist, onlar kadar başarılı, onlar kadar araştırmacı ruhlu olabilirim.

1999’dan beri hayatımdaki en büyük idealim üniversitede hoca olmak ve dünyanın en iyi derslerini açmaktı. Tam on yıl sonra doktorayı bitirerek bu amacıma yaklaştım. Doktoram yaklaşık 6.5 sene sürdü ve bu uzun süreçte pek çok zorluklarla karşılaştım. Ancak bütün bu zorluklara değer. Eğer bir alanı çok seviyorsanız ve o alanda araştırma yaparak dünya çapında etki meydana getirmek ve insanlığa katkıda bulunmak istiyorsanız siz de uzun vadeli düşünerek doktora yolunu seçin. Türkiye’mizi küresel platformda en iyi şekilde temsil edebilecek bilim insanlarına ihtiyacımız var. Genç arkadaşlarıma tavsiyem: Uzun vadeli düşünün, mutlaka üniversiteyi bitirin, okumaya devam edin. Uzmanlaşarak sahanızda dünyada lider olun.

Doktora bitince hayatımda bembeyaz ve yepyeni sayfalar açılıyor. Bu da heyecan verici. Yeni limanlara yolculuk başlıyor! Bir sürü araştırma projem beni bekliyor. Doktoradan sonra yaparım dediğim yüzlerce fikir, ideal, proje beni bekliyor. Kendime ilk iş yeni bir plan proje defteri açtım. İdeallerimi buraya yazıyorum. Kendi kendime mektuplar yazıyorum. Aklıma gelen fikirleri taze taze buraya döküyorum. Türkiyem için düşündüğüm projeleri kayda geçiyorum. Hayatımın bundan sonraki on yılında nerede olmak istediğimi düşünüyorum.

Yepyeni bir şehirde, yeni evimizde, yeniliklerin şehri Toronto'da hayatıma beyaz bir sayfa açıyorum. Eşim Sertaç Toronto Üniversitesi'nde Antropoloji Fakültesi'nden yüksek lisans kabulü aldığından bu yana Toronto'dayız. Toronto Üniversitesi'nin apartmanlarında kalıyoruz. Toronto'da şehrin merkezinde bir kafede kremalı kahve eşliğinde bu yazıyı yazıyorum. Dünyanın en uzun caddesi Yonge üzerindeyim. Toronto'da yılın ilk karı atıştırıyor. Şehir birazdan bembeyaz olacak. Toronto'da mevsimler değişiyor. Tıpkı hayatımdaki mevsimler gibi.. Bu mevsim buram buram bilim, araştırma, yenilik, kreatif düşünce, eğitim, idealizm mevsimi olacak.

Toronto, dünyada inovasyonun, kreatif düşüncenin, tasarımın merkezi olma iddiasında bir şehir. Ontario'nun başkenti ve Kanada'nın en büyük şehri. Toronto, kreatif şehir olma iddiasını tamamlamak için "Who is your city?" kitabıyla dünyaca meşhur olan Prof. Richard Florida'yı transfer etmiş bir şehir. Bu kentte yaşayanların yüzde otuzundan fazlası kreatif ekonomi ve sektörlerde çalışıyor.

Toronto, dünyanın en yaşanabilir kentleri arasında ilk beşi zorluyor. Nüfusun yarısı Kanada dışında doğmuş göçmenlerden oluşuyor. Dünyanın 140 ülkesinden gelen insanları ağırlayan ve bu farklılığı zenginliğe dönüştüren bir kent burası. Yani burası adeta Birleşmiş Milletler. Her cadde ayrı bir rengi, her mahalle ayrı bir kültürü yansıtıyor.

Toronto, finans, telekom, medya, tasarım, sanat, sinema, televizyon, bilgisayar teknolojileri, turizm ve spor sektörlerinde New York ile yarışıyor ve dünya çapında rekabet gücüne sahip.

Burada yaşayan yaklaşık 20 bin Türk vatandaşı, özellikle spor dünyasını ve basketbolu yakından takip ediyor. Bunun sebebi Toronto Raptors'un milli gururumuz haline gelen Hidayet Türkoğlu'nu transfer etmiş olması. Buradaki gazetelerde hemen her gün "Hedo"yu manşette görmeniz mümkün. İki hafta önce Hidayet Türkoğlu ile Türk Gecesi düzenlendi ve Türk toplumu omuz omuza kenetlenmiş olarak oradaydı.

Türk Hava Yolları'nın doğrudan Toronto İstanbul seferleri başlattığı, Hidayet Türkoğlu'nun fırtına gibi estiği, Türk büyükelçiliğinin konsolosluk açmaya hazırlandığı, Kanada Türk Ticaret Odası'nın yeni faaliyete geçtiği şu günlerde Toronto, bizim toplumumuz açısından tarihi günler yaşıyor. Toronto'da olmak için doğru bir zaman:)

Konuyu uzattım, özür dilerim. Daha fazla lafı uzatmadan "doktora yapmak isteyen" genç arkadaşlarıma ALTIN ÖNERİLERİMİ sunarak bu yazıyı bitirmek istiyorum:

DOKTORA YAPMAK VE AKADEMİSYEN OLMAK İSTEYENLERE ÖNERİLERİM:

1. Kişisel markanızı oluşturmak için farklılıklarınızı zenginliğe dönüştürün. Beyin fırtınası yapın. Mesleki alanda profesyonel gelişiminiz için her sabah en az iki saatinizi ayırın. Sürekli yeni fikirler geliştirin.

2. Sahanızdaki bütün yenilikleri ve gelişmeleri anında takip edin. Alanınızda dünya lideri olmak için her gün çalışın. Çalışma programınız sürekli ve disiplinli olsun. Kendinizi düzenli okuma ve düzenli yazmaya zorlayın.

3. Bir alanda dünyada en iyi olmak ve usta olmak istiyorsanız o alanı kafanıza takın. Bu işte ustalaşmak ve zirveleşmek için en az 10.000 kaliteli saat ayırın. Bu da neresinden baksanız en az beş sene alacaktır.

4. Kendinizi çok iyi tanıyın. Güçlü ve güçsüz yönlerinizi çok iyi bilin. İlgi alanlarınız neler? Hangi konular ilginizi çekiyor? Nelerden hoşlanıyorsunuz? Sevdiğiniz işi yapın, yaptığınız işi sevin. Üzerine para ödeseniz yine yapmayı tercih edeceğiniz mesleği seçin. O zaman başarılı olmanız kaçınılmaz olacaktır.

5. Zorlu idealler uzun maraton gerektirir. Yılmak yok. Yola devam edin. Engellere rağmen vazgeçmeyin. Gecenin en karanlık kısmı şafağın başlangıcıdır.

6. Çalışmak, odaklanmak ve okumak çok zordur. Ciddi disiplin gerektirir. Kendinizi zorlamayı öğrenmelisiniz. Zamanınızı çok iyi yönetin. Internet, TV ve bilgisayar dünyasında kaybolmasın. Önceliklerinize odaklanın. Hedeflerinizi yazın. Defteriniz olsun. Kendi kendinizi motive edin. Kendi yoğurt yiyişinizi bulun. Güçlü yönlerinizi arayın, bulun, geliştirin ve kullanın. Kuvvetli yönlerinizi avantaja dönüştürün.

7. Zekanızı işletin, nadasa bırakmayın. İlgi alanları geliştirin ve bol bol okuyun.

8. Yaptığınız işte dünyada en iyi siz olmayı hedefleyin. Bir farklılık oluşturun. Kimsenin yapamayacağı mükemmellikte bir alan bulun, niş yakalayın. Ya bulunduğunuz kategoride dünya lideri olun, ya da dünya lideri olabileceğiniz kategorinizi siz oluşturun. Rekabetin yoğun olduğu sularda yüzmek yerine "mavi okyanus"lara açılın (INSEAD Profesörleri Kim & Melbourne'un kaleme aldıkları dünyada rekorlar kıran strateji kitabı "Blue Ocean"ı okuyun. Kafanızdaki duvarları yıkın, kafanızdaki sınırları aşın.

9. Hayal kurun. Beş yıl sonra nerede olacaksınız? On yıl sonra nerede olmak istersiniz? Vizyonunuz ne?

10. Sabah erken kalkın ve güne erken başlayın. Sabahın bereketini yakalayın. Sabah 5 ile 10 saatleri arası altın saatlerdir. Bu saatlerde uyumak yerine geleceğiniz için çalışın ve bilgi üretin.

11. Sizin alanınızda dünya çapında tanınan ve sahasında lider olan isimleri takip edin. Onların hayat hikayelerini okuyun, röportajlarını takip edin. Mümkünse onlarla tanışın. Onları rol modeli olarak takip edin. Ancak kendi tarzınızı bulun.

12. Dünyaya sunacağın katma değerin ne olacak? Hedef kitlen kimler? Onlara pratik olarak ne fayda sağlamayı düşünüyorsun? Sunacağın hizmet niçin önemli? Hangi boşluğu dolduracaksın? Hangi problemi çözeceksin?

13. Ortaya koyduğun işi ve projeyi önce kendin sorgula. Kendi kendinin sorgulayıcısı önce sen ol. Yaptığın işi önce sen eleştir. Hatalarını önce sen fark et. Sonra yakın çevrende güvendiğin ve alanında uzman olan kişilerle projeni paylaş ve onların görüşlerini al. Olumsuz bile olsa eleştiriler topla ve bu eleştirilere cevaplar hazırla. Bu eleştiriler ışığında projeni geliştir ve daha kaliteli hale getir. Unutma ki projen ilk yazıldığında mükemmel olmaz. Defalarca iyileştirmen gerekebilir. Bir çok uzmanın ve profesyonelin fikrini almalısın. Geri besleme ve eleştiriler seni ve projeni uzun vadede güçlendirecektir.

14. Çevrendeki güvendiğin insanlara ideallerinden, hedeflerinden, ve projelerinden bahset. Onların fikirlerini al. Konuştukça ve anlattıkça hedeflerinin daha kristalleştiğini göreceksin.

15. Uzun, orta ve kısa vadeli planların olsun. Pusulan belli olsun. Rüzgarlar nereden eserse essin, senin gideceğin yönün az çok belli olsun. İdeallerinden vazgeçme.

16. İçinizden hiç çalışmak gelmediği zamanlarda kendinizi zorlayın ve işinizin başında oturun. Kendinizi çalışmanızla ilgili bir şeyler yapmak için uğraşın. Her gün yazabilmek için disiplinli bir şekilde en az 3 saat ayırın. Çok zor geliyorsa ve bir satır dahi yazamıyorsanız, en azından fikirlerinizi yazıya geçirin ve notlar çıkarın.

17. Sabah güne başladığınızda size en zor gelen ve en önemli olan işiniz neyse ona odaklanın. O korkutucu işi bitirmeye çalışın (EAT THAT FROG! - Brian Tracy). İşi parçalara bölün. Planlama yapın. Bir yerinden girip başlayın. Bir an önce sonuca ulaşmak için uğraşın. Gerekirse okumalar yapın. Projenizin içine girmeniz zaman alacaktır. Ancak bir süre sonra projenin içine girdiğinizi hissedeceksiniz. Bir momentum yakalayacaksınız. İşte o zaman iş daha kolay akacak. Projeyi bir dağa tırmanma olarak düşünürsek, dağın zirvesi bir süre sonra görünür hale gelecek ve bu da sizi daha fazla cesaretlendirecek. Ufak parçaları başardıkça adım adım ilerlediğinizi göreceksiniz. İşte artık Momentumu yakaladınız. Ufak molalar verin ama projeden kopmayın. Uzun zaman harcayarak projenin içine girebildiniz. Çalışabildiğiniz kadar çalışın ve ilerleyebildiğiniz kadar ilerleyin. Ancak aşırı yorgun düşmeden önce çalışmayı bırakın ve ertesi gün için yarım saat plan yapın. Mümkün ise, en severek yaptığınız ve heyecanlandığınız yerde bırakın. Böylece yarın işin içine girmeniz daha kolay ve çabuk olacaktır.

18. ILHAM IÇIN ALTIN KURAL: Ilham gelmesini bekleme! Hemen işe ve okumaya koyul. İlham gelince de sonuna kadar kullanmasını bil ve gelen ilhamı kayda geçir. Zaman kaybetme. Kaybettigin her dakika icin sorumlusun. Her gün baslarken ne yapacagini bilerek basla. En ZOR isi hallet sabahtan, hemen iradeni zorla. Sonra isler kolaylasacaktir.
Güne bir sey basararak kucuk zaferler elde ederek basla, e-mail veya gazette okuyarak degil. Her gün yemek, hava, su gibi araştırma ve okuma yap ve yazmaya çalış. Senin imtihanın bugun. Bugünü kazanırsan her seyi kazanabilirsin. Icinde bulundugun dakikayı kazanmaya bak.

Çok hızlı yazıldığı için sen-ler siz-ler karıştı. Kusura bakmayın lütfen:)

Yukarıdaki tavsiyeler sadece akademisyen olmak isteyenler için değil, hayatta herhangi bir alanda dünya çapında başarıya ulaşmak isteyen herkes için altın niteliğinde tavsiyelerdir.

21. yüzyılda ben inanıyorum ki bir Türk Rönesansı yaşanacak. Türkler olarak her alanda, özellikle de bilim, eğitim, teknoloji ve inovasyon alanlarında ciddi bir sıçrama rampasındayız. Bizim bilimsel alanda başarı öykülerimiz henüz yazılmadı. 21. yüzyılın Türk bilim tarihi halen yazılmayı bekliyor. Yakın gelecekte dünyanın en iyi bilim insanlarından bazıları bizim ülkemizden çıkacak. Bu tavsiyeler geleceğin ve gelecek neslin bilim insanlarına benim küçük bir hediyem, selamım ve mektubum olsun.

Gelecek neslin hayaller kuran, hayallerinin peşinden giden idealist bilim insanlarına seslenmek istiyorum: Bu destanı sen yazacaksın! Bu şiirin kafiyesini sen koyacaksın. Canından çok sevdiğin Türkiye’nin adını ve bayrağını teknolojide, bilimde, eğitimde, inovasyonda, tasarımda, sanatta en yüksek küresel burçlara sen taşıyacaksın. Tarihin çarklarında Türkiye’nin sıçrama rampasında Türk Bilim Rönesansı’nı sen gerçekleştireceksin. Teknolojik, bilimsel, sosyal, ekonomik, kültürel alanlarda yeniliklerin öncüsü sen olacaksın! Sayende bir gün gelecek bizim de evrensel olarak güçlü bir ekonomimiz, teknoloji üretimi yapan özel sektörümüz, dünya çapında bilim üreten üniversitelerimiz olacak. Sayende bir gün gelecek Türkiyem 21. yüzyılda dünyanın gözbebeği ve göz kamaştıran ayyıldızı olacak. Seni hasretle kucaklıyorum.

Kanada'dan sevgi ve selamlarımla.

21. YÜZYILDA YÖNETİM EĞİTİMİ, ÜNİVERSİTELERİMİZ VE LİDERLİK

2009-09-02T13:37:00.000-07:00

Dört yıl öncesinin yaz mevsimiysi. Boğaziçi Üniversitesi'nde hayatımda ilk kez ders açmıştım. Ders bitince de "Yönetim Eğitimi"nin kökten değişmesi gerektiğini düşünmüştüm. Günlüğüme bu derse dair uzun bir yazı kaleme almıştım. Yıllar sonra bu yazıyı sizinle tekrar paylaşmak istiyorum. Yazının sonunda öğrencilerimden gelen mektuplar da var. Her öğrencimi çok ama çok özledim. Onlara buradan sevgilerimi gönderiyorum.

Bu makalede amacım kendi deneyimlerim ışığında beyin fırtınası tekniğiyle 21. yüzyılda yönetim, liderlik ve üniversite eğitimi adına yeni açılımlar yakalamak. Bu makalenin akademisyen veya eğitimci olmak isteyen, eğitimle uğraşan genç arkadaşlarımıza da yol gösterici olmasını diliyorum.

Önce zamanda yolculuğa çıkalım ve 2005 yılına gidelim. 2005 Yazı benim hayatımda yepyeni açılımların olduğu bir dönemdi. İlk kez üniversitede ders verecektim ve bunun çok özel olması için uğraşacaktım. O yaz Boğaziçi Üniversitesi’nde Liderlik ve Yönetim Becerileri adında yeni bir ders açtım. Dersi açmadan once çok heyecanlı ve inanılmaz coşkuluydum. Hayattaki ideallerimden biri bir gün Boğaziçi Üniversitesi’nde ders vermekti ve ben bu dersi beş yıldır kafamda ve gönlümde tasarlıyordum.

İdeallerimdeki ders..

Vereceğim ders sıradışı ve yenilikçi bir ders olmalıydı. Öyle ki, o güne kadar dünyada ve Türkiye’de denenmemiş yöntemleri deneyecektim. Hocanın saatlerce ders anlattığı tekdüze derslerden olmayacaktı bu ders. Öğrencinin pasif olarak dinleyeceği ve önüne konanı alacağı bir ders de olmayacaktı. Klasik kalıpların tamamen dışında bir ders tasarlıyordum. Bu dersin vizesi ve finali olmayacaktı. Yüzde yüz proje bazlı, takım çalışmalı, performans değerlendirmeli bir ders düşünüyordum. Ders, şirket ortamında geçecekti ve pratiğe dönük uygulamalar içerecekti. Ders birbirinden çok farklı yöntemleri içinde barındırmalıydı. Videolu, oyunlu, simulasyonlu, takım çalışmalı, yönetim kurulu toplantılı, sunumlu, müzikli, ikramlı, projeli bir ders tasarlamalıydım.

İdealimdeki ders öyle bir ders olmalıydı ki; yüzde yüz öğrenci merkezli tasarlanmalıydı. Her öğrenciyle birebir ilgilenmeliydim. Her öğrencimi derinlemesine yakından tanımalıydım. Her öğrencinin hayallerini, umutlarını, yapmak istediklerini, projelerini öğrenmeliydim. Her öğrencinin içindeki cevheri keşfetmeli ve açığa çıkarmalıydım. Her öğrencinin içinde yatan aslanı keşfetmeli ve uyandırmalıydım. Her öğrencinin güçlü yönlerini kullanabileceği projeler oluşturmalıydım. Her öğrenciye çok sayıda seçenek vererek içinden en çok istediğini seçmesini sağlamalıydım. Her öğrenciyle usta – çırak ilişkisi içerisinde iletişimde olmalı ve beraber projeler üretmeliydik. Her öğrencimle ömür boyu sürecek olan bir hoca-öğrenci ilişkisi kurmalıydım. Sevgiye, iletişime, saygıya, dostluğa dayalı bir ilişki.

İdealimdeki ders öyle bir ders olmalıydı ki; öğrenciler pasif alıcı konumdan çıkmalı ve inisiyatif almalıydılar. Derse onlar da aktif olarak katılmalı ve katkıda bulunmalıydılar. Ders iş yaşamındaki bir yuvarlak masa gibi işlev görmeliydi. Beraber fikir üretmeli, beraber araştırmalı ve beraber öğrenmeliydik. Herkes birbiriyle etkileşime geçmeli ve birbirinden öğrenmeliydi. Beraber beyin fırtınaları yapmalı ve beraber onlarca yüzlerce fikir üretmeliydik.

İdealimdeki ders öyle bir ders olmalıydı ki; öğrenmeyi, araştırmayı, üretmeyi teşvik etmeliydi. Tamamen pozitif bir platform işlevi görmeliydi. Kimse hocadan ve birbirinden çekinmemeli ve hata yapmaktan korkmamalıydı. Ortama korku, stres ve baskı yerine; sevgi, coşku ve umut hakim olmalıydı. Hoca öğrencilerin yanlışlarını değil doğrularını yakalamalıydı. Hoca öğrencilerini sürekli cesaretlendirmeli ve motive etmeliydi. Herkesin içindeki “en iyi”yi keşfetmeye ve açığa çıkarmaya çalışmalıydı.

İdealimdeki ders öyle bir ders olmalıydı ki; öğrencilerin hayatında yeni bir sayfa açılmalıydı. Ders, herkesin hayatını olumlu ve kalıcı olarak etkilemeliydi. Ders öğrencilerin yaşamında bir paradigma değişimi meydana getirmeliydi. Ders öğrencilerin bakış açısını ve ufkunu genişletmeliydi. Ders bittiği zaman tadı herkesin damağında kalmalıydı. Ders, yıllar geçse dahi güzel anılarla hatırlanmalıydı.

Acaba böyle bir ders tasarlamak ve sunmak mümkün olur muydu?
Neden olmasındı? Uğraşınca ve inanınca neler başarılmazdı ki? Her büyük proje böyle bir hayalle bir umutla başlamaz mıydı? Bizler hayallerimizin çocukları değil miydik?

Ön hazırlıklar

Dersin tasarımı için son üç yıldır yoğun olarak uğraştım. Okuduğum her kitabı ve makaleyi ‘Acaba dersimde kullanabilir miyim ve nasıl kullanabilirim?’ şeklinde değerlendirmeye tabi tutuyordum. Dünyadaki yenilikçi ders uygulamalarını etraflıca araştırdım ve en iyi uygulamaları dosyaladım. Harvard’dan Yale’a, Wharton’dan McGill’e dünyanın en iyi üniversitelerinde sunulan Yönetim ve Liderlik derslerini teker teker inceledim. Bulabildiğim bütün güzel materyalleri ‘heybeme’ atıyordum.

Çok heyecanlanmıştım. Kah yolda yürürken, kah metroda otururken dersimin hayallerini ve planlarını kuruyordum. Hatta vereceğim ders ve dersi alan öğrencilerim rüyalarıma dahi girmeye başlamıştı. Bu hayallerle bir koca valiz dolusu materyal, kitap, makale toparladım. Bilgisayarımı ve valizimi dokümanlarla doldurarak Türkiye’ye geldim.

DERSİN İÇERİĞİ VE TASARIMI

Dersin tasarımı nihayet bitmişti ve içerik planım hazırdı. Bu dersi pilot proje olarak Boğaziçi Üniversitesi’nde uygulamaya koymaya karar verdim. Zira Boğaziçi Üniversitesi, Türkiye’nin liderlerini yetiştiren üniversite olarak biliniyordu. Lider yetiştirmeye başlanacaksa bunun için en iyi üniversitelerden biri Boğaziçi idi. “Liderlik ve Yönetim Becerileri” dersi üç modülden oluşacaktı:

1. MODÜL: YENİ PARADİGMALAR

İlk modül, 21. yüzyıl profesyonelleri için disiplinler arası kapsamlı ve hızlı bir ufuk turu şeklinde tasarlandı. Amaç, içinde yaşadığımız dünyayı ve bizi bekleyen geleceği daha iyi kavrayabilmemiz için gerekli olan düşünme becerilerini kazanmaktı. Hızlı bir değişimin ortasında yer alıyorduk. Paradigma değişimi hayatın her alanında yaşanıyordu. Paradigma değişimini kavrayabilmemiz ve çağa ayak uydurabilmemiz için yeni düşünme araçlarına ve becerilerine sahip olmamız gerekirdi. Sentezci, analitik, eleştirel, dinamik, kaotik, adaptif, holistic, dinamik, kreatif, sistemci ve kompleks düşünme bunlardan sadece bir kısmıydı. Değişimi yakalamanın yolu yepyeni kavram kaplarının farkında olmak ve bilgi dağarcığımızı genişletmekten geçiyordu. Eğer nerede ve nasıl kullanacağını bilirsen, senin için iyi bir teoriden daha pratik bir araç yoktur. İlk modülü bu doğrultuda yedi alt bölümden oluşturmuştum. Her bölümle ilgili dünyada en son yayınlanan güncel makaleleri ve en güzel okumaları yaklaşık 500 sayfalık ders paketinde toparladım.

a) Bilimde Yeni Paradigmalar
· Beşinci Disiplin, Yeni bilimler, sistem bilimleri
· Komplekslik bilimleri, Kaos Teorisi
· Quantum Fiziği ve sosyal bilimlerdeki yansımaları
· Emergence: Karıncaların, beyinlerin, şehirlerin ve yazılımların birleşik yaşamları
· Mikrodaki makroyu, makrodaki mikroyu görmek
· Constructivism (oluşturmacı yaklaşım)
· Panarşi Modeli

b) Dünyada Yeni Paradigmalar
· Bilişim, iletişim ve teknoloji devrimi
· Dijitalleşme, network ve yeni ekonomi
· Bilgi ve anlam çağı
· Küreselleşme trendleri
· 11 Eylül sonrası yeni dünya düzeni
· Yeni açılan pazarlar, Uzakdoğu ve yükselen Çin
· Medeniyetler çatışması ve medeniyetler diyaloğu
· Kapitalizm sonrası yeni arayışlar: Sosyal Kapitalizm
· “The Corporation”: Şirketlerin sosyal sorumluluğu (CSR)
· Sosyal yenilik, kaos ve karmaşıklık
· TEFEN Modeli

c) Türkiye’de Yeni Paradigmalar
· Mehlika Sultana aşık yedi genç: Türkiye’nin Batı’ya yolculuğu
· Avrupa Birliği maceramız
· Teknoloji üretiminde altın üçgen: Üniversite – Endüstri – Hükümet
· Şeffaflaşma, yeniden yapılanma, reformlar, e-devlet
· Ekonominin bugünü ve yarını, piyasalar ve KOBİler
· Strateji ve uluslararası ilişkiler
· Sivil toplum, sosyal yenilik ve sosyal liderlik
· Umut verici başarı öyküleri ve kurumsal atılımlar

d) Organizasyonlarda Yeni Paradigmalar
· Öğrenen organizasyonlar ve kurumsal zeka
· Değişen iş yaşamı ve iş yapıları
· Yenilik ve teknoloji yönetimi
· Esnek organizasyonlar, alternatif iş modelleri
· Örgüt Geliştirme, kaizen, toplam kalite, yeniden yapılanma
· Strateji
· Benchmarking, outsourcing, downsizing..

e) Liderlik ve Yönetimde Yeni Paradigmalar
· Liderlik sanatı, liderlik ve sanat
· Etik ve liderlik
· Derin düşünme, ruhsallık ve liderlik
· Yol gösterme ve koçluk (coaching and mentoring)
· Sosyal yenilik ve sosyal liderlik
· Küresel liderlik, kültürler arası liderlik
· Dönüşümcü liderlik

f) Psikolojide Yeni Paradigmalar
· Doğu ve Batı’da insan yaklaşımları
· İnsana bütüncül yaklaşımlar
· Pozitif Psikoloji hareketi
· Kişilik, benlik, ego, davranış
· Fiziksel, duygusal, zihinsel potansiyel

g) Kariyer Yaşamında Yeni Paradigmalar
· Kendini tanıma ve keşfetme
· Mezuniyet sonrası Kariyer Yönetimi
· Yüksek lisans ve iş başvuruları
· Bireysel Koçluklar
· Kendini geliştirme ve sürekli öğrenme

2. MODÜL: LİDERLİK VE YÖNETİMDE DOKUZ BOYUT (NINE MINDSETS)

Bir yöneticinin dünyası günümüzde çok karmaşık, belirsiz, hızlı, kaotik ve çok değişkenli. Bu dünyaya anlam verebilmek için; birbirinden farklı perspektifleri, bilgi parçacıklarını ve bakış açılarını birarada düşünebilmek ve sentez yapmak gerekiyor. Derste de işletme, yönetim, liderlik ve organizasyon konularındaki bilgileri sentezleyen, organize eden ve bütüncül olarak ele alan yeni bir model ortaya koymak istedim. Bu modelin adı Yönetimde Dokuz Kişilik (KEY) modeli. Modeldeki her boyut yönetimin farklı alanlarına işaret ediyor. Her boyutta ayrı bir liderlik tarzı var. Her boyutta ayrı bir yönetici örnek vaka olarak ele alınıyor. Her boyut organizasyona farklı bir açıdan bakıyor. Fakat hep beraber ele alındığında bu dokuz boyut yönetime ve liderliğe bütüncül ve geniş bir açıdan bakmamızı sağlıyor. Yöneticiler ve profesyoneller bütün boyutlara hakim oldukları zaman büyük resme hakim olabiliyor ve çok daha sağlıklı karar verebiliyorlar.

1) Kalite ve Süreç Perspektifi (Sensazione)
· Toplam Kalite Liderliği
· Kamil Titiz
· Süreç, kontrol, düzen, plan, denetim, ölçüm odaklılık
· Değerler: Verimlilik, tutarlılık, disiplin,
· Kurumlara klasik, rasyonel, prosedürel, mekanik yaklaşımlar
· Araç: Kaizen
· En iyi: Üretim, operasyon yönetimi, denetim
· Metafor: Makine, fabrika

2) İnsan ve Hizmet Perspektifi (Connessione)
· Hizmetkar Liderlik
· Sevim Bakıcı
· İnsan, ilişki, takım, network, iletişim, müşteri odaklılık
· Değerler: Empati, memnuniyet, commitment, fulfillment
· Kurumlara sosyal, psikolojik, humanist yaklaşımlar
· Araç: Duygusal Zeka
· En iyi: İnsan kaynakları, satış, müşteri ilişkileri
· Metafor: Aile

3) Hedef ve Performans Perspektifi (Progressione)
· Etkin Liderlik
· Başar Çalışkan
· Hedef, sayı, başarı, üretkenlik, adaptasyon, hız odaklılık
· Değerler: Büyüme, etkinlik, kararlılık, motivasyon, esneklik, çalışma
· Kurumlara hedef odaklı, organik, çevresel, sistemci yaklaşımlar
· Araç: Hedeflerle Yönetim
· En iyi: Pazarlama, satış, kurumsal ilişkiler
· Metafor: Organizma

4) Sanat ve Anlam Perspektifi (Arte)
· Tasarımcı Liderlik
· Hülya Özgün
· Kültür, kimlik, anlam, estetik, tasarım, marka odaklılık
· Değerler: Derinlik, farklılık, orijinallik, sanat, estetik
· Kurumlara kültürel, sembolik, antropolojik,
· Araç: DaVinci’nin Liderlik Şifresi
· En iyi: Ürün tasarımı, marka yönetimi, kurumsal kültür
· Metafor: Tasarım atölyesi

5) Bilgi ve Öğrenme Perspektifi (Curiosita)
· Uzman Liderlik
· Hikmet Yalnız
· Bilgi, teknoloji, bilim, teknik, algı, gözlem, hesap odaklılık
· Değerler: Uzmanlık, derinlik, anlama, öğrenme, hikmet, öngörü
· Kurumlara zihinsel, algısal, analitik, rasyonel yaklaşımlar
· Araç: Öğrenen Organizasyon
· En iyi: Bilgi sistemleri, bilgi teknolojileri, bilgi yönetimi, ARGE
· Metafor: Beyin, fildişi kule

6) Risk ve Rekabet Perspektifi (Precauzione)
· Politik Liderlik
· Sıdıka Güven
· Risk, güç, politika, rakip, tehdit, çıkar, ideoloji, sistem, çatışma odaklılık
· Değerler: Güven, tedbir, sorgulama, sadakat, temkin, güvenilirlik, dayanışma
· Kurumlara politik, ideolojik, kritik, analitik yaklaşımlar
· Araç: SWOT (KZFT) Analizi
· En iyi: Kriz ve risk yönetimi, muhasebe
· Metafor: Parti, klik, grup

7) Yenilik ve Kaos Perspektifi (Sfumato)
· Vizyoner Liderlik
· İlhami Uçar
· Buluş, icat, keşif, yenilik, vizyon, akış, kaos, oluşum, network odaklılık
· Değerler: Esneklik, yenilik, orijinallik, keşfetme, hayal gücü,
· Kurumlara dinamik, kaotik, vizyoner, futurist yaklaşımlar
· Araç: Beyin fırtınası, Takdir edici ARGE (Appreciative Inquiry)
· En iyi: ARGE, değişim yönetimi, ürün geliştirme
· Metafor: Akış, oyun alanı, platform

8) Aksiyon ve Sonuç Perspektifi (Dimostrazione)
· Karizmatik Liderlik
· Mahmut Korkmaz
· Kar, sonuç, değişim, uygulama, aksiyon, dönüşüm, girişim, yatırım odaklılık
· Değerler: Girişimcilik, risk alma, inisiyatif, cesaret, etkinlik, bağımsızlık, atılım, hız
· Kurumlara stratejik, ekonomik, pratik, uygulamalı yaklaşımlar
· Araç: Güçlendirme, yetkilendirme
· En iyi: Strateji, Finans
· Metafor: Sürat motoru

9) Diyalog ve Denge Perspektifi (Corporalita)
· Katılımcı Liderlik
· Hilmi Sakin
· Paydaş, takım, iletişim, karşılıklı bağımlılık, aracılık, toplumsal fayda, büyük resim odaklılık
· Değerler: Diyalog, uyum, denge, meşruluk, konsensus, hoşgörü, barış, saygı
· Kurumlara toplumsal, kurumsal, kollektif, sosyal yaklaşımlar
· Araç: Sokratik Diyalog
· En iyi: Halkla İlişkiler, Sosyal sorumluluk, Kurumsal İlişkiler
· Metafor: Orkestra, yuvarlak masa

3. MODÜL: UYGULAMALI YÖNETİM BECERİLERİ

Plana göre dersin son modülü tamamen bir şirket ortamında geçiyor. Takımlar beraber çalışıyor ve proje üretiyorlar. Her takım bir Eğitim Danışmanlık firması oluyor. Firmalar kuruluyor, isimleri konuluyor, vizyon ve felsefeleri belirleniyor. Dersin son haftasında Yönetim Kurulu toplantıları düzenleniyor. Bütün sınıf yönetim kurulunu canlandırıyor. İş dünyasının simule edildiği bu toplantılarda takımlar danışmanlık firmaları olarak projelerini Yönetim Kurulu’na sunuyorlar. Takımların misyonu tam bir yönetici gelişim programı ve eğitim hazırlayarak kurula sunmak. Bu toplantılara yönetim kuruluna iş dünyasından yöneticiler, işadamları ve profesyoneller de katılıyor ve değerlendirici juri olarak görev yapıyor. Herkes eğitim danışmanlık firmasını oylarıyla değerlendiriyor ve projeyi alabilen firmalar daha yüksek değerlendirme notu almış oluyor. Bu toplantılara herkes resmi kıyafetle ve takım elbiseyle katılıyor. Bütün organizasyonu eğitim veren danışmanlık firmaları üstleniyor. Eğitimin renkli, sıradışı, doyurucu ve ufuk açıcı olması için günlerce hazırlık yapılıyor. Hoca her takımla hazırlık toplantıları, antremanlar, beyin fırtınaları ve takım koçlukları yapıyor. Farklı pedagojik formatlar ve sunum yöntemleri eğitimde birarada kullanılıyor. Herkes kendini eğitimci olarak yetiştirme imkanı buluyor. Katılımcılara eğitim kitapçıkları hediye ediliyor ve yiyecek içecek ikram ediliyor. Eğitimi verenler de konuda derinleşmiş ve uzmanlaşmış oluyor, zira en iyi öğrenme yolu öğretmekten geçiyor. Bütün bu süreç içerisinde katılımcılar iş dünyasında sürekli kullanacakları yönetim ve iletişim becerilerini öğrenmiş, öğretmiş, paylaşmış ve uygulamış oluyorlar. Seçilen ve uygulanan yönetim becerileri ve yetkinlik alanları şunlar:

1) Duygusal beceri ve yetkinlikler
· Liderlik, motivasyon, takım çalışması, iletişim, kişilik, müşteri ilişkileri, koçluk, yönlendirme, motive etme, duygusal zeka, çatışma yönetimi, NLP, kendini tanıma ve yönetme

2) Zihinsel beceri ve yetkinlikler
· Strateji, vizyon, kreatif düşünme, bilgi yönetimi, analitik düşünme, sentezci düşünme, eleştirel düşünme, karar verme, problem çözme, planlama, araştırma, okuma, uzmanlaşma

3) Fiziksel (uygulamalı) beceri ve yetkinlikler
· Zaman yönetimi, toplantı teknikleri, sunum teknikleri, proje yönetimi, kariyer yönetimi, kriz yönetimi, teknoloji yönetimi, müzakere teknikleri, delegasyon

Boğaziçi Üniversitesi Uluslarası Ticaret Bölümünde Pilot Uygulama:

Dersin tasarımı, içeriği ve planı artık tamamen hazırdı. Bir portföy hazırlayıp hemen Boğaziçi Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Yüksek Okulu’na başvurdum. Türkiye’ye gelir gelmez oluşturulan bir seçici akademik kurula akademik sunum yaptım. Sürekli gelişim ve öğrenme ilkelerini uygulayan, yeni girişimleri destekleyen Boğaziçi UBYO ve Uluslararası Ticaret Bölümü dersin açılmasını hemen onayladı ve bana her aşamada çok destek oldular. Esnekliklerinden ve bana tanıdıkları güven kredisinden dolayı onlara müteşekkirim.

Böylece Yaz Okulu 2005 döneminde Liderlik ve Yönetim Becerileri dersi INTT 488 kodu altında 3 kredilik bir ders olarak açıldı. Ancak tabii dersin açılacağı ders seçiminin yapılacağı son günlerde belli olmuştu. Zaman çok kısıtlıydı ve böyle bir dersin açılacağından kimsenin haberi yoktu. Acil duyurular lazımdı. Markalaşma ve farklılaşma ilkelerini öğrencilerimize anlatırken kendimiz de dersimizde yaşamalı ve uygulamalıydık. Tatlı bir telaşla sevgili Rasim Coşkun’la dersin ilan, afiş ve reklamlarını tasarladık. Ders için markalar ve logolar oluşturduk. Ana markamızın da yandaki olmasına karar verdik. Yaklaşık 120 adet ilanı çeşitli boyutlarda renkli olarak bastırıp Boğaziçi Kampusunun her tarafına astık.

Kısa sürede yapılması gereken çok iş vardı. Dersin okuma paketlerinin hazırlanması gerekiyordu. Bütün makaleleri üst üste koyunca binlerce sayfa ediyordu ve sıkı bir seçim yapmam gerekiyordu. Yoksa öğrenciler boyları kadar okumaları görünce dersi almaktan vazgeçebilirlerdi. Zaten okumayan bir milletin fertleri olarak kalın bir cilt gördüğümüz an benzimiz sararıyordu. Bu yüzden sevgili Sertaç Sehlikoğlu ile beraber makalelerin ve okumaların üzerinden geçtik ve elemeler yaptık. En önemli, en ilginç, en doyurucu, en güncel makaleleri seçmeye çalıştık. Dersin ana paketi ortaya çıkmıştı. Bunun yanında dört de yardımcı okuma paketi hazırladık ama bunları ancak öğrenciler isterse onlara verecektik. Bir de tabii dersin seçmeli bir kitabı vardı: Whetten ve Cameron’un hazırladıkları uygulamalı yönetim becerileri geliştirme kitabı.

En önemli işlerden biri ders için gerekli olan takımı ve kadroyu kurmaktı. Ders için üç farklı üniversiteden üç yetenekli, azimli ve öğrenmek isteyen asistan buldum. Adayları Gelişim Platformu ile beraber belirledik ve birebir mülakatla seçtik. Asistanlar kadromuz belli olmuştu: Gökhan Günay, Gani Saygı ve Emre Haliloğlu. Arkadaşlarımız dersin tasarımında, ARGEsinde, uygulamalarında bana yardımcı olacaklardı. Her hafta içerik ve ARGE ekibi olarak sürekli toplanacak, değerlendirme yapacak, gelecek derslere hazırlanacak ve sürekli üretecektik. Amatör bir ruhla ancak profesyonel bir anlayışla sürekli daha iyiye ve daha mükemmele giden yolları arayacak ve takip edecektik. Bu süreçte onlar da staj yapmış olacaklar ve derinlemesine öğrenerek kendilerini yetiştireceklerdi. Asistanlarıma çok şey borçluyum. Onlar olmasaydı bu ders bu kadar güzel ve verimli olamazdı.

Ve ders başlıyor…

İlk dersimi unutamayacağım. 21. yüzyılda yeni paradigmalardan bahsedeceğim. Kendimi inanılmaz derecede motive etmişim. Bize ayrılan sınıfa bir bakıyoruz ki mahzen gibi güneş almayan loş ve izbe bir yer. Teknolojinin esamesi okunmuyor, tahta sandalyeleri örümcek ağları sarmış. İçim cız etti. Hayal kırıklığı. Ah Boğaziçim, ah üniversitem ah.. Sen dünyada araştırma ve öğretim kalitesinde ilk 50’ye layıksın. Ama bu halde nasıl olacak da çağı yaklayacak ve dünya ile rekabet edeceğiz? Meğer Boğaziçi’nin Hisar kampusunde tadilat varmış, bu yüzden iyi sınıf kalmamış. Neyse ki sekreterlik ve bölümün özel çabalarıyla ve inisiyatifiyle bize daha yüksek teknolojili ve daha nezih bir sınıf ayarlandı. En azından bu sınıfta artık 21. yüzyıla hazırlanmaktan bahsedebilirdim!

Daha ilk derste öğrencilerimi çok sevdim ben. Yıllardır bu anın hayallerini kuruyordum. Gerçeği de hayalleri kadar güzelmiş. Hocalık çok zevkliymiş. Pırıl pırıl öğrencilerle tanışmak ve kaynaşmak için her şeye değermiş. Gözleri umutla parıldayan gençleri gördükçe coştum. Benim de umudum arttı. Yarınlara güvenle bakmaya başladım. İşte Türkiye’nin parlak geleceği demekten kendimi alamadım.

Yaz 2005 döneminde Boğaziçi Üniversitesi’nde farklı bölümlerden 20 öğrencim oldu. Birebir etkileşimi ve kaliteyi korumak için derse kota koyduk ve sadece 20 kişi aldık. Bölüm sınırlaması yoktu, her bölümden son sınıfa geçen arkadaşlar dersi seçmeli olarak alabiliyordu. Dersin açılacağı son bir iki günde belli olmasına rağmen kota doldu.

Her öğrencim ayrı bir sedefti. Her öğrencimin farklı farklı hayalleri vardı. Her öğrencimin ayrı yetkinlikleri, ayrı yetenekleri, ayrı ilgi alanları, ayrı dünyaları vardı. Ama ortak bir platformda buluşmuş ve anlamlı bir birliktelik oluşturmuştuk. Beraber gülmüş, eğlenmiş, öğrenmiş, hayaller kurmuş, yemek yemiş ve çay içmiştik. Beraber beyin fırtınaları yapmış, projeler oluşturmuş ve fikirlerimizi paylaşmıştık. Birbirimizden çok değerli şeyler öğrenmiştik. Biz bir ay gibi kısa bir sürede kenetlenen bir takım olmuştuk.

Her öğrencimin mezuniyet sonrasına dair rüyaları, planları ve umutları vardı. Her öğrencimin içinde ayrı bir cevher, ayrı bir inci vardı. Her öğrencimin gözleri ışıl ışıldı. Her öğrencimin takdir edilesi ayrı özellikleri ve güzellikleri vardı. Her öğrencimin insanlık için ve Türkiye için idealleri vardı. Onların her biriyle tanışmış olmaktan çok memnunum. Kendimi şanslı ve mutlu hissediyorum. Öyle güzel deneyimlerimiz olmuştu ki kendimi dünyanın en mutlu ve şanslı insanlarından biri sayıyordum. Hayallerimin mesleğini bulmuştum. Benim için eğitim öğretim en az araştırma kadar önemli, anlamlı ve kutsaldı.

Unutulmayacak anılar..

Derste her hafta iş dünyasından konuklarımız oldu. Farklı sektörlerden ve farklı firmalardan misafir yöneticilerimiz yaşadıklarını ve tecrübelerini bizimle paylaştılar. Dikey Kurumsal’dan Yüce Zerey Bey’in Markalaşma ve Sanat konularındaki açılım ve paylaşımları harikaydı. Fırat Oğuztürk Bey’in Uluslararası Pazarlama stratejileri ve deneyimlerini dinlemek keyif verici ve öğreticiydi. Ünlü madenci işadamı Zuhal Mansfield’ın müthiş maceralarla dolu samimi yaşam hikayesi hepimizi etkiledi ve zihnimizde yeni kapılar açtı.

Bu dersin özelliği yüzde yüz öğrenci merkezli olmasıydı. Bu yüzden derslerde arkadaşlarımıza çikolata ve kolonya ikram edildi. Öğrencilerle once samimiyet ve sağlam diyalog kurulmasına dikkat edildi. Her öğrenci derste ilk projede kendini her açıdan tanıtan yaklaşık 10 sayfalık bir bireysel tanıma formu doldurdu. Her öğrencinin özgeçmişi, okulları, kariyeri, mesleki planları, kişiliği, hedefHer öğrenci ile hemen her hafta birebir görüşülmeye çalışıldı. Birebir mülakatlarda herkesin gelecek hayallerini ve planlarını konuştuk. Herkes bu hayallerle dersin projeleri arasında bağlantılar kurdu ve dersteki projeleri kendi hayallerine ulaşmada bir sıçrama tahtası olarak kullandı. Herkes en sevdiği ve tutkunu olduğu konularda projeler ürettiği için de severek ve isteyerek çalıştı. Geceler boyu uyumayan öğrencilerin olduğuna şahit oldum. Daha önce üniversiteden ve derslerden soğumuş öğrencilerin üniversiteyi ve akademiyi tekrar sevdiğine şahit oldum.

Dersin bir başka özelliği tüm katılımcılar için yüzde yüz pozitif bir ortam sağlamasıydı. Derste yıkıcı tenkit ve ağır eleştiri yasaktı. Ders öğrencilerin güçlü yönlerini bulma, keşfetme ve inşa etme üzerine kuruluydu. Ülkemizin ortamında yeterince olumsuzluk ve eksiklik vardı. Her şeye rağmen pozitife odaklanırsak ve enerjimizi öğrencilerimizin güçlü yönlerini, yeteneklerini, faziletlerini bulmaya, görmeye, teşvik etmeye ve açığa çıkarmaya harcarsak onlar güçlü liderler ve başarılı profesyoneller olabilirlerdi. Eğitim sistemimizde eksik yönler ve problemler üzerinde o kadar duruyoruz ki; bazen fırsatları, açılımları, avantajları gözden kaçırıyoruz. Pozitif ve yapıcı bir ortamda herkes olabileceğinin en iyisini olmaya adaydı. Herkes eteğindeki becerileri korkusuzca ortaya döktü ve paylaştı. Öğrencilerimin hatalarından çok doğrularını yakaladım ve teşvik ettim. Yaptıkları projelerde geri beslemede bulunurken motive edici ve cesaretlendirici olmaya özel gayret gösterdim. Öğrencilerimden bazıları böyle teşvik edici bir yaklaşımın üniversitede alıştıkları bir yaklaşım olmadığını dile getirdi. Öğrencileri not verilecek bir istatistik, sınav uygulanacak birer denek olarak gören hocalar öğrencileri ilk dersten soğutuyordu. Korku ve stresin baskın olduğu bir ortamda öğrenciler potansiyellerinin % 20’sini kullanabilirken; sevgi, motivasyon ve umudun baskın olduğu bir ortamda kullanılan potansiyel % 90’lara çıkıyordu. Ortaya çıkan güzel sonuçları ve harika performansı bu yaz bizzat gözlerimle gördüm.
Derste farklı yöntemleri mümkün olduğunca birarada kullandık. Derslerde bazen kukla şovlar izledik, bazen oyunlar oynadık. Bazen Hollywood filmlerinden kesitler izledik, bazen de çizgi filmler. Hatta Kurtlar Vadisi’ni dahi izleyip liderlik tarzlarını analiz ettik. Takım deneyleri ve simulasyonlar yaptık. Bolca güldük ve eğlendik. Yaratıcılık ve keşif ancak eğlenceli öğrenme ortamlarında açığa çıkabilirdi. Bu yüzden mümkün olduğunca farklı aktiviteler yaptık. Bazı derslerde Güney kampuse indik ve dersi Boğaza nazır meşhur çimenlerimizde yaptık. Doğrusu çok da zevkli oldu. Takımlar çimenler üzerinde şirket kurdular, şirket politikalarını belirlediler, iş planları ürettiler, eğitimler tasarladılar. Bu sırada çimenlerde her öğrencimle birebir projeleri üzerinde görüştüm ve onlara koçluk yaptım.
Rüya gibi bir dersti. Her güzel olan şey gibi bu rüya da çabuk bitti. Beş hafta su gibi akıp geçti. Tam birbirimize alışmış ve kenetlenmişken, tam harika bir takım olmuşken yaz okulu bitti ve son haftaya girdik. Yönetim kurulu toplantıları harika geçti. İnci Eğitim Danışmanlık reklamlarıyla, kişilik tipleriyle, taksici Mehmet amcayla Yönetim Kurulu toplantımıza renk kattı. Motif Enesis Danışmanlık, Türk tarihinden ve kültür mirasımızdan 21. yüzyıla harika köprüler kurdu ve Türk Yönetim Modeli üzerine kafa yormamızı sağladı. Lezzetli Türk sarması ikramlarını da unutmamak lazım! Babil Danışmanlık, takım çalışmasını mükemmel şekilde yaşadı ve filmlerle, esprilerle, müziklerle hepimize yaşattı.

Ve son gün gelip çattı. Son gün için asistanlarımla her zamanki gibi yoğun bir hazırlık yaptık. Herkese özel sertifikalar tasarladık ve hazırladık. Öğrencilerimiz için asıl sürprizimiz ise onlar için hazırladığımız CD idi. Derste bu CD Rom’un onlar için çok yararlı ve kalıcı bir armağan olacağını, yönetim adına nesilden nesile aktarılabilecek “evladiyelik” bir CD Rom olacağını söylediğimde hepimiz epey gülmüştük. Bu anının hatırasına dersin CD’sine “Evladiyelik CD” adını verdik. CD içinde dersin sunumları, broşürleri, en kaynakları, okumaları, vaka çalışmaları, videoları, müzikleri yer alıyordu. CD için özel olarak sabahlara kadar oturup amatör hatıra videolar da çektik. Asistanım Gökhan sağolsun! Dokuz boyuttan öğrenciler için tavsiyelerde bulunup bunları kameraya aktardık. Rol yapma kabiliyetim bu süreçte epey inkişaf etti; Türk tiyatrosundan ve televizyonlarından gelebilecek tekliflere açığım!

Son gün sertifika töreninde her öğrencimi teker teker tebrik ettim. Herkesten hayallerinin peşinden gitmesini istedim. Törenin ardından Boğaziçi servis dolmuşuyla Arnavutköy Belediye tesislerine gittik ve beraber final yemeğimizi yedik. Öğrencilerimi şimdiden özledim. Onları çok seviyorum. Kısa ama rüya gibi bir yaz paylaştık hep beraber. Bir ömür boyu hatırlanacak tatlılıkta anılar hafızamızda. Dersin tadı damağımızda. Buruk bir tebessüm dudaklarımızda. Bizi birbirimize bağlayan bir sevgi kalplerimizde.

21. yüzyılda bir Yönetim Dersi hayal ediyorum…

TOP 100 LİSTESİ: 21. Yüzyıl Yönetim Dersi için 100 özellik

21. Yüzyılın Yönetim ve Liderlik dersleri bugünkülere kıyasla çok
DAHA FAZLA:
1. Öğrenci odaklı ve öğrenci merkezli
2. Küresel, uluslararası ve kültürlerarası
3. Yenilikçi ve sıradışı
4. Bütüncül ve senteze dayalı
5. Pozitif, moral verici, motive edici
6. Uygulamalı ve pratik
7. Disiplinler arası köprüler kuran
8. Gerçek projelerin geliştirildiği, sınıf ortamının dışına çıkılan
9. İnteraktif ve katılımcılığı teşvik eden
10. Birebir özelleştirilmiş
11. Simulasyonlu, deneyli ve denemeli
12. Multimedya, teknoloji, görsel ve video destekli
13. Yeşil, doğa, sürdürülebilirlik, insan hakları, insani gelişim gibi sosyal ve küresel konulara önem veren
14. İnsan odaklı ve sevgi merkezli
15. Dayanışmaya dayalı
16. Yaratıcılığı teşvik edici
17. Geleceği kucaklayıcı
18. Etik ve ahlakı vurgulayan
19. Dinamik, esnek ve sürekli geliştirilen, adapte edilen
20. Sistemci, kompleks ve çok boyutlu düşünmeyi sağlayan
21. Yetkinlik ve beceri geliştirici
22. Takım çalışmasına dayalı
23. Performans değerlendirmeli
24. Kafeterya tarzı opsiyonlu ve seçenekli
25. Sosyal sorumluluğu ve sosyal yeniliği teşvik edici
26. Değerler merkezli
27. Derinlik, sanat ve anlam odaklı
28. İş dünyasıyla içiçe olan
29. Bireysel inisiyatifi esas alan
30. Bireyin kendini tanımasını sağlayan
31. Teori ile pratik arasında köprüler kuran
32. Derinlemesine düşündüren, sorgulatan, merak ettiren
33. Ruhsallığa ve insan ruhuna daha fazla önem veren
34. İnsanlar arası iletişimi vurgulayan ve iyileştiren
35. Stratejik bilgi üretimini sağlayan
36. Araştırmayı, soru sormayı, bilgi toplamayı teşvik eden
37. Gönüllülük esasına dayalı ve gönüllülüğü yeşerten
38. İnsanı tüm yönleriyle(zihinsel, duygusal, fiziksel, ruhsal) esas alan
39. Ufuk açıcı ve vizyon oluşturucu
40. Eğitim ihtiyaç analizine dayalı, bol ölçümlü ve değerlendirmeli
41. Gelenekle geleceği buluşturan
42. Farklılıklara saygılı
43. Hedef, sonuç ve performans odaklı
44. Bireysel düzeyde ve grup düzeyinde öğrenme platformları oluşturan
45. Orijinal fikirler yeşertici
46. Farklılıkları buluşturucu, dengeleyici ve zenginliğe dönüştürücü
47. Ulusal bilinci ve kültürü geliştirici
48. Yerel kültüre önem veren, öz değerlere vurgu yapan
49. Değişimi ve dönüşümü tetikleyen
50. Beyin fırtınaları yaptıran
51. Yoğun deneyimler yaşatan
52. Renkli ve eğlenceli
53. Öğrenciyi güçlendiren, yetkilendiren, aktif hale getiren
54. Bağlantılar ve analojiler kurduran
55. Yüksek teknolojiyi ve Interneti kullanan ve kullandıran
56. Birebir etkileşimli ve herkesin birbirinden olumlu etkilendiği
57. Kaliteli ve yapıcı geri beslemede bulunan
58. Anlamlı katkılar oluşturan, etkisi olan
59. Mikro ve makro sistemler arası bağlantılar kuran
60. Tekdüze olmayan, çeşitliliği barındıran
61. Yüksek hedefleri zorlayan, hayalleri gerçeğe dönüştüren
62. Pozitif grup dinamiklerini harekete geçiren
63. Koçluk ve yönlendirmeye dayalı
64. Kültürel farkındalığı arttırıcı
65. Akademik düzeyi ve bilimsel bilinci arttırıcı, teorilerin derinine inen
66. Kritik düşünmeyi ve sorgulamayı geliştiren
67. Profesyonel düşünmeyi geliştiren
68. Sosyal ve analitik becerileri birlikte geliştiren
69. Kişilik farklılıklarını hesaba katan
70. Sosyal bilimler farkındalığını arttıran
71. Paradigma değişimini yansıtan
72. Bol yazma ve bol okuma fırsatları sağlayan
73. İçinde yaşanan çağı okuma fırsatı veren
74. Kişisel değerlendirme, günlük tutma ve portföye dayalı
75. Sivil toplum anlayışını ve sosyal sorumluluğu geliştiren
76. Sosyal liderlik ve girişimciliği geliştiren
77. Toplum için, insanlık için, çevre için fayda üreten
78. Liderlik üzerine derinlemesine düşündüren
79. Herkesin kendi liderlik tarzını keşfetmesini sağlayan
80. Kişinin güçlü ve zayıf yönlerini bulmasını sağlayan
81. Grup ve kurum dinamiklerini ve işleyişini gösteren
82. Organizasyonlarla ilgili farkındalığı arttıran
83. Ülkenin gelişimi için sorumluluk bilinci uyandıran
84. Kişisel gelişimi destekleyen aynı zamanda tevazuyu geliştiren
85. Yaşam boyu öğrenme bilinci oluşturan, meslek için değil hayat için eğitim veren
86. Sunum becerilerini geliştiren, Yazılı ve sözlü iletişimi geliştiren
87. Aklı, kalbi ve ruhu besleyen, tatmin eden, eğiten
88. Kurumsal gelişim ilkelerini ve süreçlerini öğreten
89. Organizasyonların durumlarını sistematik analiz etmeyi sağlayan
90. Strateji geliştirmeyi ve stratejik düşünmeyi vurgulayan
91. Örnek vakalarla ve hayattan örneklerle konuları destekleyen
92. Danışmanlık ve koçluk becerilerini geliştiren
93. Problem çözme ve karar verme yetkinliklerini geliştiren
94. Kurumlara yön verebilen ve vizyon geliştirebilen
95. Tüm paydaşların ilgi, çıkar ve perspektiflerini göz önüne alan
96. Katılımcıların birbirinden öğrenmesi için platformlar geliştiren
97. İnkübatör projeler, ARGEler ve girişimler için destek sağlayan
98. Herkesin güçlü yönlerini buluşturan ve sinerji oluşturan
99. Hoca öğrenci ilişkisinin samimi, bütüncül ve ömür boyu süren kaliteli bir usta çırak ilişkisi olduğu
100. Ülkenin ihtiyacı olan genç girişimcileri, profesyonelleri, küresel liderleri, sosyal liderleri çok boyutlu yetiştiren, geliştiren ve geleceğe hazırlayan
DERSLER OLMALI.
21. yüzyılı kucaklamak için üniversitelerimiz ve eğitimimiz kritik bir öneme sahip. Şu an eğitim yöntemlerimiz ne yazık ki çoğunluk itibarı ile tıkanmış, kısırlaşmış ve köhnemiş durumda. Ezberci yöntemlerle ve kuru bilgiye dayalı sınav sistemiyle hiçbir yere varamayız. Şu anki eğitim yöntemlerimizi at arabasına benzetirsek, geleceği kucaklamak için en az uçak hızında teknolojilere ve yöntemlere sahip olmamız gerektiğini söyleyebiliriz. Geleceğin profesyonellerini ve yarının liderlerini yetiştirmek için yepyeni paradigmalar ve zihinsel bir devrim gerekiyor. Liderler sınıfta tekdüze ders anlatarak yetiştirilemez. Dünyada yönetici yetiştirme alanında geliştirilen en son teknolojileri ve yöntemleri acilen ülkemize adapte etmeli ve kendimiz daha iyilerini geliştirmeliyiz. Bu konuda bütün akademisyenlere, eğitimcilere, yöneticilere ve profesyonellere görev düşüyor. Bu önemli konuda küçük de olsa anlamlı bir katkı yapabilmek için bu makaleyi kaleme aldım. Yöneticilere ve profesyonellere eğitim verecek ve yol gösterecek kişiler ve kurumlar için ufuk açıcı ve faydalı olabildiysem ne mutlu bana!

FAHRİ KARAKAŞ, MCGİLL ÜNİVERSİTESİ, AĞUSTOS 2005@

ÖGRENCILERDEN DERSLE ILGILI MEKTUPLAR VE YORUMLAR

“Dersler başlamadan bu derste:
- "insanları birşeye yönlendirmek için şunları yapmalısınız"
- "bir kişiye evet dedirtmek için şu yöntemleri kullanmalısınız"
- "şunları yapan yönetici en iyi liderdir"
gibi kalıplaşmış şeyler beklemiştim. Bunların aksine siz liderlik ve yönetim olayına daha farklı açılardan bakmamızı sağladınız. Insanların herbirinin farklı olduğunu, herkesin farklı bir kişilik motifi olduğunu gösterdiniz. İlk derslerde "Bilimde ve Dünyada Yeni Pradigmalar" gibi konuların liderlik ve yönetimle ne alakası var diye de düşünmüştüm. Ama özellikle yaz tatilinde kurs paketini okuyunca bunların bizim için ne kadar gerekli olduğunu anladım. Ders işleyiş tarzınız çok farklıydı ve bence de olması gereken de sizin tarzınız. Öğrenciyle içiçe olmanız, sürekli feedback vererek kendimizi geliştirmemize yardımcı olmanız, dersi video, karikatür, mini tiyatro gibi faaliyetlerle renklendirmeniz ve hitap sekliniz çok çok iyiydi. Kaos teorisi, quantum yaklaşımı, kişilik motifleri başta olmak üzere derste öğrendiğimiz hemen herşeyi (panarchy modeli hariç) hatırlıyorum.”
Bekir AKSOY

“Her ne kadar derse geç katılsam da çağdaş eğitim nasıl olmalı gerçekten anladım. "karşılıklı diyalog", paylaşım, takım çalışması, özveri, iyi niyet ve karşılıklı güven ile eğlence benim için bu dersi tarif etmek için kullanılacak kelimeler olarak hafızamda yer etti. Bu ders hayatımda neleri değiştirdi sorusuna verdiğim cevap her gün değişiyor. Her gün bir yeni bakış açısı daha ekleyebiliyorum bu dersin bende neleri değiştirdiğine. Bence en önemli değişiklik bu oldu benim için. Bir resme daha bütüncül bakabiliyorum. Büyük resmi görebiliyorum. İnanın bu zamana kadar benimle aynı düşünceleri paylaşmayan insanlara pek olumlu bakmıyordum fakat şimdi onlarla yakın ilişkiler kurmakta zorlanmıyorum, farklılıkları zenginlik olarak görüyorum. Bu zamana kadar inanmak başarmanın yarısıdır sözü bana hep saçma gelirdi. Şimdi de saçma geliyor çünkü "inanmak" başarmak diyorum ben. Alışılagelmiş, kalıplaşmış fikir ve düşünceler ile sistemlerin bizi olduğumuz yerde bırakacağını rahatlıkla göriyorum. Değişimin ne kadar hızlı olduğunu ve bu değişimin neresinde olduğumu takip ediyorum. Yani "kendimi tanıma ve bilme adına adımlar atıyorum. Daha doğrusu kendm için geniş bir SWOT analizi yapıyorum artık. Dersten aklımda kalanlar, Zuhal Mansfield hanımın konuşması, yapılan prezentasyonlar, ikram çikolatalar, derse gelen öğrencilere ikram ettiğiniz nişan ikramlarınız, derslerden sıkıldığımda izlediğimiz animasyon ve reklam filmleri ve tabi ki aldığımız sertifikalar....”
S. UĞUZ

“Deneyim bizim ilk kriterimizse, eksiklerine rağmen ellerinize sağlık. Olumlu anlamda takdire şayan ve geliştirilerek yaşatılmayı kesinlikle hakediyor. Ayrıca, sınavsız sistemle de insanların ellerinden geleni yapabildiklerini gösteren yegane örneklerden -kendime adıma konuşuyorum. Ayrıca sahip olduğunuz sevgi potansiyeli de bu işin içine girince bizden beklediğinizi almanız umarım hiç zor olmamıştır. Kendimi hiç sosyal hizmetlere yatkın bilmezdim, ancak düşününce o kadar da uzak olmadığı gözüktü. Yargısız bir kişiye karşı hayal pompalarımın hala pompaladıklarını görmek mutlu etti beni. Yansıtmaya çalıştığınız daha iyi dünya çizgisinde, benim daha yolun başında bile olmadığımı göstermeniz beni endişelendirse de yine de mutlu oldum tek tabanca, uçuk hayalperest olmadığıma. Tek taraflı yüklemelerde kalıpları yutmadığımda duyduğum üzüntüyü etkileşimli dersinizde hiç mi hiç hissetmedim. Hayatımda motivasyonun ne kadar da fazla önem taşıdığına çok daha fazla inandım. Hayallerimin şimdiden bana birşeyler kazandırabildiğni görebilmenin zevkini size nasıl anlatayım ki? Diğer öğrencilere tavsiye eder misiniz derseniz, cevabım kesinlikle hayır!!! Onları bu dersi almaya mecbur kılarım, aldığımız o kadar anlamsız ders var ki, ne desem bu hususta kesinlikle kaba kaçacaktır, bu sebeple zorunlu mecburiyet tarzında herkese bir tablet tattırılması gereken ve isteklilerle kesinlikle küre devam edilmesi gereken bir ders. Öğrendiklerimizi silin ve sadece etkileşim ve teneffüs edilen havası bile insana iyi ki Boğaziçi’ne gelmişim dedirttiriyor. Bu ders kamp usulü bile işlenebilir, hatta bence harika olur. (Fahri Hoca'yla bir yaz kampında devri yönetim.. hayali bile çok hoş).

Ercan Karakeçe

“Çok Sevgili Fahri Hocam!

Leadership & Management Skills, ders adı bile etkileyici, ismiyle tamamiyle örtüşen bir ders. Size lider olabilmenin yollarını açan, takım oyuncusu olmanın bile bir lider vasfı olduğunu öğreten; aldığınız sorumluluğun, sizi "siz" yapan belirleyici bir değer olduğunu her defasında vurgulayan, yönlendirici olmaktan daha çok teşvik edici, kesinlikle karşılıklı etkileşimi amaç edinen, dersin temelleri üzerine her kişinin şahsına münhasır güzellikler ekleyebileceği, kişinin kendisinde var olan fakat o güne değin ortaya çıkaramadığı güzellikleri, potansiyeli, özveriyi ve hatta neşeyi gözler önüne seren tamamiyle pozitif enerji kaynağı bir ders... Esasında bu ders yorumları, dersi alma şansını yakalayan bir avuç insanın her toplanma esnasında gözlerinden okunuyordu. Okulda kimsenin olmadığı bir vakitte yoklama olmadan yüzde yüz katılımın sağlanması da bir kanıttır dersin bize verdikleri açısından. Insanları oldukları gibi kabul etme güzelliğini kazandırdı bize. (9mindsets) Hiç bir şeyin tesadüf olmadığını. Durmadan gelişmeyi ve ilerlemeyi arzulamak gerektiğini ve üretken bir birey olma yolunda daha nice dopdolu pratikler yaşandı. Her öğrenci tamamiyle bu "benim" diyebileceği projeler sundu hoca makamına, ve hoca makamından hocalığa yakışacak arkadaşca dostça olumlu tenkitler alındı. Hepimiz gördük, ilk verilen projelerle takip eden projeler arasında olumlu farkları. Cesaret veren teşvik eden yorumların bir gençliği nasıl kendine getirebileceği ve hayallerinin arkasında durarak onları her türlü yabancı fakat dost kıyılara ulaştırabileceğini öğrendik. Bir çoğu birbirini yeni tanımış arkadaş gruplar oluşturarak eğitim semineri verdiler hem misafirlerine hem de kendilerine. Herkeste bir özveri mevcuttu ve bu hem sözlerden hem de bakışlardan hemde duruşlardan okunabiliyordu. Bu dersin tek eksiği bir aylık bir kısa dilime sığdırılmak zorunda kalınışıydı bence. Zorunlu bir ders olsun demiyorum biliyorum ki bu seçmeli derse talep her zaman beklenenden fazla olacaktır.

İrfan AKDAĞ

“Format olarak bir ilkti, daha once böyle bir ders almadım üniversite sınırları içinde. Bir derse gelirken çok nadiren heyecan duymuşumdur, ama bu ders o nadir derslerden biriydi, bunun da en büyük sebebi ders olarak görmememdi belki, güzel bir zaman geçirme dilimi olarak gördüm. Edindiğim bilgilerin ötesinde, dersin formatı, sizin tarzınız, insanlarla iletişim kurmanız, guleryüzünüz ve istikrarınız benim aklımda kalanlar. Nasıl bir deneyim deyince öğreticiden çok "şaşırtıcı" kelimesini kullanmak istiyorum:) Hayatımda değişen şey: Sizi inceledim genel olarak ders süresince, çok genç bir insanin cok iyi seyler basarabiligini gordum, çok stresli bir hayatı olsa da nasıl herşeyi profesyonel olarak saklayıp güleryüzlü olabildiğini gördüm. İşletme derslerine karşi olan ilgim artti. Daha once master düşünmüyordum, şu anda acaba işletme masteri yapsam mı diye ara ara düşünüyorum. Sanırım en büyük değişiklik de bu son dediğim şey:)

Ece ERCEL

“Ilk kez bir derse isteyerek ve yeni birşeyler öğreneceğim heyecanıyla gitmiş oldum. Belki senelerce biraraya getiremiceğim deneyimleri bu kadar kısa bir sürede yaptım ve zamanı verimli kullandım. İlk kez kendi hayal gücümü kattığım bir proje deneyimi oldu ve çok mutlu oldum. Konuşmacılarla renklenmiş ve gerçek iş hayatını anlamama başka tecrübeler yardımcı olmuş oldu. Daha pozitif, insan ilişkilerine önem veren, kendine güvenen, kararlı ve istekli biri olduğuma inanıyorum. Bir de herşeye kendimden başlamam gerektiğini anladım. En çok aklımda kalanlar 9 mindsets, yöneticide olması gereken özellikler, The Corporation, kapitalizmin hataları ve çökmeye başlaması..”
Sultan YILDIRIM

“Açıkçası zor oldu benim için bu derse ve tarzınıza alışmak farklı gelmişti çünkü bana, oldukça farklı. Ne bileyim stres, sıkıntı yoktu mesela. Sizin yüzünüzü bir kezbile asık görmedim. Hiç mi hayal kirikliğına uramadiniz bir ay boyunca ya da hiçmi moraliniz bozuk olmadı? Mutlaka ufak da olsa yolunda gitmeyen bir şeyler olmuştur hayatınızda, ama sizde ne o bazı hocalara özgü kapristen eser vardı, nede biz öğrencileri kural bozmaya itecek davranışlar. Belki de bu yüzden böylebir iz bıraktınız bizde. Çok büyük bir emekti sizinki. Bu emeğe karşılık vermemek çok büyük saygısızlık olurdu. Bu yüzden herkes elinden geleni yaptı, buyüzden kimse "aman uğraşamam ben, bunu da yapmayayım ne olacak" demedi herkes elinden gelenin en fazlasını yaptı. Çünkü herşeyin başı emekti ve biz bunubiliyorduk. Derse ve projelere gelince..ders yönetim dersiydi, ama siz bize bir şirket yönetmeyi öğretmediniz. Bize öncekendimizi tanıttınız başka deyişle kendimizi yönetmeyi öğrettiniz. 9 motifi anlatırken demiştiniz ki bunlarla hemen çevrenizdekileri değerlendirmeyin ayyytipik annem iste, ya da ayy ayni X gibi yorumlardan uzak durun, önce kendinizideğerlendirin. Yani bu sayede kendimizi keşfettik biz. Çıkış noktası doğru seçilmişti bence çünkükendini tanimayan, davranışlarını kontrol edemeyen bir insandan şirketleri, projeleri yönetmesi nasıl beklenebilirdi ki. Siz bizim icimizde var olan gücü ortaya cikardiniz. Projelerde beklediginiz seyler kitaplarda yoktu. Herşey biz, içimizdeki güç vehayallerimizden, yapmaya söylemeye bir türlü cesaret edemediğimiz şeylerden ibaretti (yani kendi adıma). Siz bize bir değnek verdiniz ve bize onu kullanmayive sihirli hale getirmeyi öğrettiniz. Benden bu kadar iste, daha ne diyeyim ki:) Kısa, güzel ve değisik bir tecrübeydi...Hepinize sevgiler”
SinemYILDIZ
Merhabalar hocam
Şöyle baslayayım bu ders daha once hiç yaz okulu deneyimi olmayan benim için kesinlikle cok farklı bir tecrübeydi. Yazin olmasi sebebiyle değil tamamen farkli bir ders fenomeni olduğu icin. Öğrenci derse ilk girdiğinde hocayi onunla savaşıp ondan ne kadar not koparsam kardır mentalitesinde olup, hocayi düşman olarak görür. Lakin bunda salt suç öğrencinin degil ayni zamanda sağolsun dersini ve kendini öcü, sadist olarak lanse eden ya da en azindan o izlenimi veren hocalarin da payı var. Bir insana zorla ders çalıştıramazsınız.

Çok ders biliyorum ki öğrenciler bir şey öğrenme hevesinden çok uzak, sadece dersi geçmek icin yeterli bilgi altyapısına sahip olmaya calıştıklarından isteksizce kitaplarını karıştırıyorlar. Birçok dersin olumsuz yanı olarak gorulebilecek bu durum bizim dersimizin tam tersi olarak en güçlü yanlarindan biriydi. Sınav donemi de yaklaştı 1 2 derse gireyim bari anlayışında olup da sonradan derse girenler bile çabucak motive olup gayet istekli tavırlar sergiledi. Her derse istekli geliyordum çünkü hiçbir ders bir diğerinin aynısı değildi. Her hafta bir değisiklik bir orjinallik vardı, ama konuşmacılar ama ikramlar ama birebir mülakatlar ama grup çalışmaları vs.
Şahsım adına edindiğim şeylerden en önemlisi sanirim pozitif düşünmeme vesile oldu. Artık gözümde hiçbir şeyi büyütmüyorum. Problemlerin üzerine daha istekli gidiyorum. Galiba konuşmacımız Zuhal Hanım'ın da dediği gibi kafamdaki kapatma düğmesini bulmaya başladım. Ama insan motivasyonunu çabuk kaybediyor galiba düzenli olarak sizin gibi pozitif enerji yayan insanlarla muhatap olmak gerekiyor sanırım:)
Mezun olacağım son bir ders almam gerekiyor diyen bir insana bile ilk tavsiye edeceğim ders kuşkusuz bu olacak. Insanlar yaz okullarında kendi bölüm derslerinden fedakarlık edip bu ders için daha fazla efor sarf ettiler, hatta bu derslerinden kalanlar bile oldu. Sevilmeyen bir ders için kimse bunu yapmaz.
Zaman sınırlaması olmasaydı yani bu ders dönem içinde verilseydi çok daha verimli olabilirdi. Gerçekten de bir bardak suda fırtınalar koparmaya çalıştık. Çok kısa bir zaman diliminde çok fazla şey öğretildi ve en az bu kadarı da aktarılamadı. Onun dışında birçok şeyin çok başarılı olduğunu söyleyebilirım.
Gani SAYGI
“Hayatımda Ağustosun ortasına kadar yogun çalışma programı içerisinde dinlenme firsati bulamadığım bir yazın bu denli keyifli geçeceğini düşünemezdim. Çok güzel paylaşımlar, değişik tecrübeler yaşadık. Kendimizi daha iyi öğrenme, önümüzdeki yıllar için büyük bir artı. Yunus Emre ne demişti, "ilim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir".
Ve kendimizi tanımaya başladık.. Önümüze gelen alternatif projeler ve projeler icindeki esnek yapı kendimizi ortaya koyma fırsatı verdi bizlere. İstediğimizi yapabilme, insiyatif alabilme, gidişe yön verme, proaktif olma ve heyecan kazanma. Grup çalışmalarında ve yönetim kurulu toplantılarında kriz yönetimi, koordinasyon, zaman yonetimi, stresle başa çıkma, etkin sunuş becerilerini kazandık. Fikir üretme, yenilikçi ve sıradışı olma, pozitif moral motivasyon, öğrenci(insan)-sevgi-saygi-dayanışma merkezli ortam ve katılımcı, çoğulcu öğrenme.. Hayatı (dersi) renklendirme adına rutinden sıyrılış; simulasyonlu, görsel destekli, uygulamalı içerik; buna paralel ders dışı aktiviteler (cafede çay icerken durum değerlendirmeleri, çimenlerde proje geliştirme vs).. Hayatı renklendirme.. Kompleks düşünce tarzı, sentezci ve analizci yaklaşımlar, araştırmacı ve üretici yön.. Toplum icinde birey duruşu, hayattan zevk alma, yaşama ve yaşatma arzusuyla dolma, maddeci ve çıkarcı anlayışlardan sıyrılma ve insanlık adına mal olan projeler üretme ve aksiyoner olma.. Ne yapmam gerektiğini ve ne yaparsam mutlu olabileciğimi daha iyi biliyorum artik. Daha mutluyum ve daha pozitif bakabiliyorum hayata. İnsanlık adina değer üretebilme en büyük hayalim. Sizler gibi.. Özellikle Sinem’in "Güneşin çocukları" projesi hala aklımda.. Arkadaşlıklar çok güzeldi. Şebnem Ferah bir şarkısında şöyle diyordu:
"Teşekkürler büyüyorum sizinle..." Teşekkürler Fahri Hocama, tesekkurler her birinize..”

Gökhan GÜNAY
“Merhaba hocam,

Bu dersi alış hikayemizi anlatmak istiyorum, yaz okulunda cafede arkadaşlar oturuyordu ve international trade'ın bir ders açtığını söylediler. Biz de ilk başta bölümüzle çok alakası olmadığını düşündük çünkü biz eğitim fakültesindendik ve uluslarası ticaretten bir ders.. Sonra ilk derse girelim sonra begenmezsek almayız diye düşündük, ders 17-20 arasındaydı. Yazın sıcağında 3 saat nasıl geçer diye düşündük ama yine de gittik.. Sonuç: 3 saatin nasıl geçtiğini anlamamıştık, çünkü karşımızda klasik hocalardan biri yoktu, gerçekten bize çok şeyler vermek için çaba harcayan bir insan vardı, sanki hiç yorulmuyordu, ve sonra biz dersi almaya karar verdik. Ama bu sefer de danışmanımız programımızı reddetmişti, çünkü uluslararası ticaret bölümünden ders alamıyormuşuz.. Ama biz bu dersi almak istiyorduk, yılmadık, bölümüz hocalarına kabul ettirmek için uğraştık ama olmadı, bi türlü kabul etmiyorlardı.. Biz de kayıt işlerine gitmeye karar vermiştik durumu öğrenmek için.. Kendimizi rektör yardımcısının odasında bulduk. Gülen Hanım bizi çok sıcak karşıladı ve bizi dinledi, dersin adını sordu bize biz de " Leadership in Management Skills" dedik, bu dersin öğretmenler için ne kadar önemli olabileceği konusunda konuştu bizimle ve dersi sadece birtakım yanlış anlamalar yüzünden alamadığımız öğrendik, hemen o anda Gülen Hanım Eğitim Fakültesi'ni aradı ve sorun çözülmüştü... Iyiki bu dersi alabilmek için uğraşmışız, çünkü gerçekten buna değdiğine inanıyorum. 21. yüzyılda değişen paradigmalar üzerine hiç kafa yormamıştım daha önce, fizik öğretmenliği bölümünde öğrenciyim, kuantumu derslerde bir şekilde görüyorduk ama ben kuantumun bütün bilim dallarına (özellikle sosyal bilimleri) bu kadar etkileyebileceğini hiç düşünmemiştim. Kişilik modelleri kendimizi tanımamıza yardımcı oldu diyebilirim, ve daha birçok şey..

Fahri Hocam herşey için çok teşekkürler..." Tayyibe BARDAKÇI

Ve herşey dersimizin asistanı ve benim de iyi bir arkadaşım olan Gani SAYGI ile yaz okulu baslangıcında, hatta hatta normal kayıtlar bitmiş ADD-DROP başlamak üzereyken, muhabbet etmemizle basladı. Ben şu dersi alıyorum ama memnun değilim bırakacağım, dedim, Gani de şöyle şöyle bir ders var, bende o dersin asistanıyım, dersi veren hoca sırf bizlere birşeyler öğretmek için bu dersi açtı diye kısa bir açıklamasını yaparak, bu dersi alırsam memnun kalacağım konusunda bana tavsiye etti. Bu dersi almadan önce aldığım ders çok kolay ve not olarak düşünülecek olursa –ülkemizde eğitim deyince aklımıza yüksek not ve yüksek ortalama gelir bu arada- çok çok yüksek not gelecek bir dersti. Ama transkriptime yüksek not haricinde, kendime birşeyler katabilirmiydim o da ayrı sorgulanması gereken bir durum tabiki. Velasıl ben arkadaslara “şu dersi bıraktım ve Liderlik ve Yönetim Becerileri dersini almaya başladım” dediğimde bir posta enayi, salak muamelesi gördüm açıkcası. Nedeni ise rahatlıkla yüksek not alacağım bir dersi bırakıp haftada 6 saat olan hiç bilinmedik bir dersi almış olmam.. Ama şunu bilmiyorlardı ki ben kendime çok şey katabileceğim bir fırsat bulmuştum ve bu fırsatı kaçırmak istemiyordum. Sonuçta insan kendini geliştirirse başarıya ulaşır ve saygınlık görür.

Ve ilk ders... Sınıfı zar zor buldum ve kapıdan içeri girdiğimde çok çok genç bir hoca buldum karşımda. Açıkçası bu kadar genç bir hoca beklememiştim. Hele hele dersin adı ile kıyasladığımda, ders hocasının yılların deneyimi olan, birisi olarak tahmin ediyordum. En azından 35-40 yaşlarında birisidir diye düşünüyordum. Derse girer girmez gülümseyen bir yüz bizi “hoşgeldiniz arkadaşlar” diye karşıladı ve hemen yeni gelen arkadaşlarımızı da tanıyalım diyerek başladı derse. Liseden gelen bir alışkanlık olsa gerek arka sıralarda oturmayı çok severim. Fahri Hocamız ile ilk karşılaştığım derste de her zamanki geleneğimi bozmayıp arkalarda bir yer buldum oturacak kendime. Ve dersin ilk dakikaları.. Paradigmalar, Gurular, Kaos teorisi, Mintzberg’ler havada uçuşuyor, bunun yanında bir de ilk projeniz şu ikinci projeniz şu diye hocamızda başlamaz mı? Bu tanımlar ne demek? Mintzberg kim? Kaos teorisi nasıl bişi? Bu kadar dar zamanda bu kadar projeyi nasıl yetiştiririm? İlk aklımdan geçen sorulardı. Bunların yanında; bir yığın makale, okuma parçası ve yaklaşık 10 sayfalık öğrenci tanıma formları kucağımda yığılmış bir şekilde duruyordum öyle sınıfta. Açıkçası ben nasıl bir derse geldim, hata mı yaptım yoksa diye düşünmedim değil. Bir müddet sonra ise “The Corporation” belgeseli.. meğer dünya da neler oluyormuş, neler dönüyormuş da haberimiz yokmuş. Tek kelimeyle muhteşem ve bir o kadar da düşündürücü bir belgeseldi.

Ve dersler akıp gitmeye başladı... İlk gün bu nasıl ders diye dizlerimin titrediği fakat bir o kadar da heyecanlandığım bu ders o kadar zevkli geçiyordu ki, derslere gelme alışkanlığı olmayan Gürsu, hiç bir dersi güzel bir uyku çekmeden tamamlamayan Gürsu –uyku hastalığının bunda etkisi büyük-, nasıl olduysa “Liderlik ve Yönetim Becerileri” dersinin sadece bir dersini kaçırmıştı. Ve topu topu iki derste çok kısa süreli şekerlemeler yapmıştı. Ve ikisinde de Fahri Hocamız kolonyası ile yardımına koşmuştu Gürsu’nun. Üstelik Salı ve Perşembe günleri sırf bu ders için 13:00’den 17:00’ye kadar kampuste bekler olmuştum. Aldığım bu ders gerçekten beni çok etkilemiş ve içine çekmişti.

Ve derslerden aldıklarımız... Önce “CV nasıl yazılır?” , “Cover Letter yazarken dikkat etmemiz gerekenler nelerdir?” sorularının cevaplarını uygulama yaparak öğrendik ve ilk projemiz olan CV ve Cover Letter’ı hocamıza teslim ettik. Derken ilk derste beni korkutan terimleri öğrenmeye başladım, “Guru kime denir?” yerini “Bugün hangi konuda yeni bir Guru’nun ismini öğreneceğim?” sorusu gelmişti.

Ve zaman ilerliyor... Peter Drucker, Carl Yung, Edward Deming ve daha bir sürü isim her derste bize birşeyler katıyordu. Ardından yeni paradigmaları öğrenmeye başladık, global bakış, quantum çağı, kaos teorisi gibi..hayat standartlarının çok değiştiğini ve günümüzde ve gelecekte en önemli akımların bunlar olduğunu özümsedik. En iyi ve başarılı yönetim şekillerinden birisinin bizim içimizde olduğunun, fakat bizlerin bu değeri keşfedemediğimizi öğrendik. Bu yönetim şekli Ahilik Kurumu’ndan başka bişi değildi.. Başarılı bir yönetim için sistem ile kültürün birleşmesi gerektiğini, liderlik ile yöneticilik arasındaki farkları, yönetim yaklaşımları ile 90’lar sonrası “öğrenen organizasyon” yönetimlerinin değer kazandığını öğrendik. Yöneticilikte ve yöneticilerde 9 farklı kişilik profili ile bunların güçlü ve zayıf yanlarını öğrendik.

Ve konuşmacılarımız eklendi aralara... Marka yaratma’yı Yüce Bey’den dinledik, ve Fırat Bey’den de Dış Ticaret ve Pazarlam Stratejilerini ve deneyimlerini zevkle dinledik. En sonunda Zuhal Hanım geldi, açıkcası benim en çok dikkatimi çeken ve hayran kaldığım bir hayat öyküsü. Ben böyle bir azim ve başarma hırsı daha önce hiç kimse de görmemiştim. Beni bin kat daha başarı için kamçıladı Zuhal Hanım’ın yaşantısı ve başarıları.

Ve küçük anektodlar... Üniversite yıllarında alıştığımız klasik sınıfta ders işleme metodundan ziyade bazen de guney kampusteki çimlik alanlara giderdik ders işlemeye. Hani Mintzberg demiş ya; “Sınıfta lider yetiştiremezsiniz” diye, açıkcası hep düşündüm güney kampus ziyaretlerimizde bu sözü. Ve geçirdiğimiz 6 haftalık periyoda benim aklımda kalan birkac söz daha: belki biraz abartılı bulunabiliecek fakat benim aklımdan hiç çıkmayan ve kendim için felsefe haline getirdiğim “Ben ben olmazsam, kim ben olacak?” Geçtiğimiz yaz bu sözü ilk duyduğumdan beri, bu sözün anlamı gerçekten benim için çok çok büyüdü. Birde hayatın bizler için bir yarış olduğunu çok iyi açıklayan bir sözümüz vardı: Yönetici ve hayatta başarıyı yakalamış insanların birinci prensibi, “Koş yoksa düşersin”. İkinci prensipleri ise “Düştüğün Zaman Senin Yerine Geçecek Çok Kişi Olabilir”.

Ve ders biter... ama dostluk kalır. Birde Fahri Hocamızın; dar bir zamanda, içimize işlediği evladiyelik bilgileri. Ve tabiki özenle hazırlanmış kitabımız ile evladiyelik CD’lerimiz. Bunlardan başka birde benim “ Karınca Eğitim Köyü Projesi” Umarım ileride bu projeyi gerçekleştirme gücünü, azmini kendimde bulabilirim ve bu projeyi gerçekleştirebilirim.

Ve sonuç... tek kelimeyle üniversite hayatım boyunca aldığım ve benim için çok yararlı olacağına inandığım, çok güzel bir dersti. Dersin iyileştirilmesi için önerime gelince, bu kadar güzel ve yoğun bir dersi keşke imkanımız olsa da daha uzun bir sürede işleyebilsek ve daha güzel çalışmalar ortaya koyabilsek. Benim küçüklüğümden beri tek hedefim kendi işimin sahibi olmak, başkasının emrinden ziyade, kendi işimde çalışmaktı. Ve bu durum hala da öyle. Bilmiyorum doğru bir cümle mi olacak ama açıkcası Lider olmayı seviyorum. Kulüp aktivitelerinde olsun, proje çalışmalarımda olsun, eğer işimi seviyorsam her zaman liderliğe oynarım. Gerekirse en alt kademeden başlarım ama çok yorulacağımı da bilsem, çok mücadele edeceğimi de bilsem liderliği haketmeye çalışırım. Nitekim geçen sene 5 yıldır üyesi olduğum, üniversitemizde ki Eğitim- Araştırma Kulubünün başkanlığını yaptım ve bunların yanında bir sürü proje liderliği.. Umarım gelecekte kendi işimi kurar ve çok daha büyük gruplara liderlik yapabilecek seviyeye erişirim bu dersten aldığım değerli bilgilerin katkılarıyla birlikte. Başta Fahri Hocamız olmak üzere, bu derste emeği olan herkese çok teşekkürler.
GÜRSU AŞIK

Kendim Ercan ve sultan ile Irfan adına size bir kaç kelam etmek istedim. Yaz okulunda alıştığımız eğitimin tam dersine ezbere dayalı, zorlamanın son haddine ulaştığı, hepimizin zorla katıldığı, kalıplaşmış fikirlerin doğru diye dikte ettirilmesi temeline dayanan dersle inanın canımıza tak etti. Belki son sınıf olmaın verdiği bir rehavet, belki de derslerle ilgili yanlışlıkları daha rahat görmemizden kaynaklanıyor ama inanın bize derslerden zevk almıyoruz. Derslerde sürekli saatimi kontrol etmeken utanır hale geldim. Böyle bir eğitimle nereye gideceğiz. nasıl başarılı olacağız inanın bilmiyoruz. Bir hocamız bundan kaç yıl önce hazırladı bilmiyorum ama bir sunum hazırlamış; içerdiği bilgiler en son 2000 yılına ait. Sonrasını sorduğumuz zaman onu da siz bulun diyor bize. Böyle bir şeye alışıktık bu zaman kadar ama yaz okulu sonrası ne kadar tuhaf geliyor inanamazsanız. Bizim okuduğumuz makalelerin neredeyse tamamı 2000 yılından sonra kaleme alınmıştı. Bize bu yaz en büyük iyiliği siz yaptınız ama inanın çok da kötülük yapmışsınız. Neredeyse hiç bir hocayı ve hiç bir ders işleniş şeklini beğenmiyoruz.
....
Sevgili Hocam;
Hocam bugün sertifikalarımızı aldık. Her ne kadar bu sertifikayı almayı hak etmesem de;sizinle tanışıp, az bir süre olsa da eğitimleriniz de bulunduğum için yine de almam gerekiyor diye düşündüm.
Bu gece başımı yastığıma koyduktan sonra uzun bir süre düşündüm.
Amaçlarımı, araçlarımı, vizyonumu, misyonumu, bu zamana kadar kendim adına, çevrem, ailem, ülkem ve insanlık adına neler yaptığımı. Yaptığım o kadar az şey bulabildim ki..Kendim adına çok şeyler yapmıştım; ama ülkem adına, insanlık adına hemen hemen hiç birşey. Utandım kendimden. Bana bunca zaman emek veren ailemden, öğretmenlerimden, kısa zaman önce tanışmama rağmen gerçekten sevdiğim ve takdir ettiğim sizden....
Siz geldiniz aklıma. Aramızdaki yaş farkının azlığına rağmen insanlık adına o kadar önemli işler başarmış olan siz. Bu yaz tatili sırasında düşündüklerimin yarısını ancak başarabildim demiştiniz. Ama bizlerde neleri değiştirdiğinizi asla tahmin edemezsiniz. Siz; bizlere büyük düşünmeyi öğrettiniz hocam. Sahip olduğumuz cevheri ortaya çıkardınız. Her ne işi yaparsak yapalım; onu başarabileceğimizi ve bu potansiyelin bizde var olduğunu öğrettiniz. Olaylara büyük pencereden bakmak nasıl bir duygu onu tattırdınız. Hoca öğrenci ilişkisi üzerine kurulmuş kalıplaşmış zincirleri öylesine bir dağıttınız ki, bu konuda yeni bir paradigma oluşturdunuz. Bize aramızdaki farklılıkların bizim için en büyük artı olabileceğini gösterdiniz.
Mesleğini severek yapmanın nelere kâdir olduğunu apacık gördük hocam biz. Not kaygısı olmaksızın hiç bir ders için bu kadar çalışmadık bizler. Bunu nasıl başardınız bilmiyorum hocam. Bu zaman kadar, geleceğimde eğitmenlikle ilgili hiç bir plan olmadı. Ama şimdi var. Hem de bunu hayal olarak bırakmayacağıma eminim. Birgün bir üniversitede “Lojisitik” dersini BEN vereceğim. Ve şimdiden başladım öğrencilerim için dua etmeye.. emin olun. Öğretmen öğrenci ilişkisi nasıl olmalı biz bunu sizden öğrendik ve size söz veriyorum elimden geldiğince gelecek nesillere taşıyacağım. Ve sizden bahsedeğim öğrencilerime.
Ülkemizin en çok ihtiyacı olduğu çalışan, sorgulayan, yılmayan, birbirini seven, pozitif düşünen, takım çalışmasının değerini bilen, olaylara farklı yaklaşmayı kavramış bir öğrenci topluluğu bıraktınız arkanızda.. Belki bu saydıklarımın bir çoğunu tam anlamıyla yerine getiremedik ve belki hala ne demek olduğunu algılayamadık.. Ama biz bu ülkenin UMUDU OLDUĞUMUZ ve BAŞARMAYA MECBUR OLDUĞUMUZU anladık hocam.

Seyfettin UĞUZ

Teknoloji ve bilgisayar destekli eğitim alanında sosyal sorumluluk projeleri

2009-08-26T09:51:00.000-07:00

Bu yazıda bir sosyal yenilik başarı örneği olarak ülkemizdeki teknoloji destekli yenilikçi eğitim programlarını ve yöntemlerini ele alacağım. Intel, Microsoft, MEB ve teknolojiyi kullanan yenilikçi eğitim programları. Yasin Kesen'in haberi.

Örneklerimiz; eğitimde bilgisayar uygulamaları, bilgisayar firmalarının sosyal sorumluluk çalışmaları ve teknolojik destekli yenilikçi eğitim programları.

Sosyal Problemler: Teknoloji üretememe, altyapı eksikliği, eğitim eksikliği, heyecan eksikliği, üretmeme, gençlerde bunalım ve hedefsizlik, şikayet kültürü, eğitim kalitesinin düşük oluşu, vizyon ve eğitim eksikliği, kütüphane ve kaynak eksikliği, maddi imkansızlıklar, öğretmenlerimizin ve öğrencilerimizin teknolojiden yeterince faydalanamamaları, teknolojiden korkan eğitimcilerimiz

Sosyal yenilik: Bilgisayar firmalarının teknoloji destekli eğitim modellerini sosyal sorumluluk projesi olarak okullarda uygulamaları.

Sosyal çözüm modeli: Türk eğitimcilerimizin, gönüllülerinin, öğretmenlerimizin bilgisayar becerilerini ve teknolojik yetkinliklerini geliştirmeleri ve bu uygulamaları dersleriyle entegre etmeleri. Öğrencilerin bilgisayar ve Internet'i eğitim amaçlı bir öğrenme aracı olarak kullanmalarını sağlamak.

Kritik başarı faktörleri: Yeniliğe açıklık, sürekli öğrenme, teknolojiye açıklık, girişimcilik, eğitime adanmışlık, eğitim gönüllülüğü, takım çalışması, şirketlerin sosyal sorumluluk projeleri gerçekleştirmeleri, öğretmenlerin eğitimi, sistemli işbirliği, okullarda teknoloji destekli pilot projeler uygulanması, evrensel kalitede teknoloji destekli eğitim, e-learning

"EĞİTİMDEKİ UÇURUMU INTEL KAPATACAK"

YASİN KESEN'İN HABERİ - AKSİYON DERGİSİ

ÖRNEK VAKA: ELAZIĞ'DAKİ YENİLİKÇİ EĞİTİM PROGRAMI
Gelişmekte olan ülkelerin en büyük sorunu eğitim ve işsizlik. Yaygınlaşan bilgisayar kullanımı, eğitimde zafiyet yaşayan ülkeleri daha da korkutuyor. Eğitimdeki uçurumu azaltmak için eğitime destek verme kararı alan teknoloji devleri kolları sıvadı. Aksiyon, Elazığ'da sürdürülen eğitim programını yerinde inceledi. Yasin Kesen'in kapsamlı araştırması ve haberini okumaktasınız.

ALTYAPI EKSİK
Okulların birçoğunda bilgisayar yok... Her öğrencinin evinde bilgisayar yok… Yeterli bilgisayar öğretmeni yok… Yabancı dil hâkimiyeti altındaki bilgisayar programlarını öğrenmek zor… Her yerde internet yok ya da internete erişmek diğer ülkelere göre çok pahalı… İnternette Türkçe içerik sağlayan web sitesi çok az…

MADDİ İMKANSIZLIKLAR
Uzayıp giden bu mazeretler bilgisayar, internet ve eğitim kavramları bir araya geldiğinde en fazla dile getirilen sıkıntılar. Gelişmekte olan ülkelerin bilgisayar eğitimi ve bilgisayarlı eğitim için çektiği sıkıntılar genelde aynı. Maddi yetersizlik nedeniyle donanım tedarik edilemiyor. Plansızlık sebebiyle eğitimci yetiştirilemiyor. İletişim alt yapısındaki yetersizlikten dolayı internet kullanmak lüks. Bu zorlu engellerin her biri aşıldığında daha zor olan diğer engelin ortaya çıkması da çoğu zaman ümitleri kırıyor.

TEKNOLOJİ ÜRETMEK VEYA TÜKETMEK
Bu zorlukların hepsinin başlangıç noktası ise ortak. Teknolojiyi üreten ülkelerde bu engeller sıkıntı oluşturmazken, teknolojiyi tüketen ülkelerin kaderi bu koşuda sürekli terlemek. Bunu normal bir spor ritmine çevirmek için yapılacak şey ise belli. İçeriden ya da dışarıdan gelen teknoloji ve eğitim desteklerini iyi hazmedip teknoloji tüketen ülkeler sınıfından teknoloji üreten ülkeler sınıfına terfi etmek.

ÖRNEK VAKA 2: MICROSOFT UZAKTAN EĞİTİM PROJESİ VE INTEL ÖĞRETMEN EĞİTİMİ
Gelecek için eğitim
Milli Eğitim Bakanlığı, iki yıldır Intel ve Microsoft'un desteğiyle okullarda bir müfredat uygulaması yapıyor. Microsoft'la birlikte düzenlenen "Uzaktan Eğitim Projesi" kapsamında 450 bine yakın öğretmen, eğitim CD'si ve internet kullanarak standart bir bilgisayar kullanım seviyesine ulaştırılmaya çalışılıyor. Program başlangıcında şifre verilen öğretmenlerin 44 bini sisteme giriş yaparak eğitime başlamış. Şimdiye kadar, 66 ildeki öğretmenler için başlatılan program, kalan 15 ildeki öğretmenler için de başlatıldıktan sonra tamamlanmış olacak.

EĞİTİMCİNİN EĞİTİMİ
Intel tarafından başlatılan program ise öğretmenlerin yüz yüze eğitimi şeklinde ilerliyor. Şimdiye kadar 30 binden fazla öğretmenin birebir eğitimi tamamlanmış. Intel'in ‘Gelecek için Eğitim Projesi’ sadece bilgisayar öğretmenlerini kapsayan bir program değil. Fen Bilgisi'nden Coğrafya'ya, Beden Eğitimi'nden Ev Ekonomisi'ne kadar hangi derste bilgisayarla ne tür uygulamalar yapılabileceği öğretiliyor. Intel'in ilk kez İngiltere'de uyguladığı programın Türkiye şartlarına göre yerelleştirildikten sonra başlatılması projeyi daha verimli hale getiriyor.

BİLGİSAYAR DESTEKLİ EĞİTİM
Proje kapsamında ilk olarak tüm Türkiye'den bazı okullar seçildi. Bunlardan ikisi de Elazığ'ın kenar mahallelerinde hizmet veren Murat İlköğretim Okulu ve Doğukent İlköğretim Okulu. Bu eğitim kurumlarında sürdürülen bilgisayar destekli eğitim çalışmaları okul müdürlerinden öğretmenlere, öğrencilerden velilere, hizmetli personelden çevre halkına herkesi heyecanlandırmış. Öyle ki emeklilik süresini doldurup Milli Eğitim'e başvuru yapan bazı öğretmenler dilekçelerini geri çekerek göreve devam etme kararı vermiş.

BİLGİSAYARLI EĞİTİM GÖNÜLLÜ HAREKETİ
Eğitim müfredatındaki monotonluğun bilgisayarlı eğitim projesi sayesinde kırıldığını ifade eden Elazığ İl Milli Eğitim yetkilileri ve okul müdürleri, derslerin öğretmenler için daha heyecanlı hale geldiğini; bunun sonucu olarak da verimliliğin arttığını belirtiyor. Bilgisayar ve internetle tanışmayı anlattıkları dersle birleştirip öğrencilerine aktarma heyecanı birçok öğretmendeki mesai saati kavramını da ortadan kaldırmış. Hafta içi akşam saatlerinde ya da hafta sonu düzenlenen öğretmen eğitim programlarına katılmak onlar için bir fedakârlık olmaktan çıkıp, istekli olarak katıldıkları bir ‘gönüllü hareketi’ne dönüşmüş.

ÇAĞDAŞ YETENEKLER
Bu heyecan öğrenciler için de bir ümit ışığı demek. İkişerli üçerli gruplar halinde öğrencilere yaptırılan projelerin çocuklara tek katkısı sadece bilgisayar kullanmayı öğrenmek olmamış. İş dünyasının en güncel konularından biri olan ‘takım çalışması’ yeteneği de şimdiden kazandırılmaya başlamış. Araştırma ve rekabet duygularının gelişmesi ve yabancı dil öğrenmenin gerçek bir ihtiyaç olduğunun algılanması da bu proje boyunca öğrencilere kazandırılan ekstralar. Üniversite sıralarında işlenen bu çağdaş nitelikler, Murat ve Doğukent ilköğretim okullarında okuyan çocuklara kazandırılmış bile…

GOOGLE CİNLERİ
Bilgiyi öğrenmenin değil de bilginin nerede olduğunu ve nasıl bulunacağını öğrenmenin devrini yaşadığımız günümüzde iyi bir internet kullanıcısı olan herkesin bilmesi gereken ilk şey başta Google olmak üzere arama motorlarını iyi kullanmak. Elazığ'daki öğrenciler bu işi çoktan kapmış. Öğretmenlerinin verdiği ödevle ilgili ne kadar bilgi gerekiyorsa kısa zamanda Google'dan bulabiliyorlar. Verilen ödev dünyanın uydusu Ay hakkında ise, çalışma grubundaki bir öğrenci girip onunla ilgili astronomi bilgilerini buluyor. Diğeri, arama motorlarından Ay'la ilgili resimleri seçiyor. Gruptaki üçüncü çalışma ortağı bu ödevi en güzel şekilde sınıfa sunabilmek için Powerpoint programını kullanıyor. Hazırladıkları sunumlar oradan buradan toparlanan bilgilerin resimlerle karıştırılıp bir araya getirilmesi değil elbette. Konu iyi hazmedilip, lüzumsuz bilgiler temizlenmiş, aralara bazı espriler bile katılmış. Ortaya nefis bir konu anlatımı ve grup çalışmasını en iyi şekilde başarmış bir ekip çıkmış. Bu beceriyi ortaya koyan takımın yaşı ise 11.

KREATİF TAKIM PROJELERİ
Doğukent İlköğretim Okulu'ndan bir başka grubun proje konusu yöresel tatlılar. Kız öğrencilerden oluşan grup bu ödevi 'Ev Ekonomisi' dersi için hazırlamış. Konuyu da kendileri belirlemiş. Evde annelerinin yaptığı bir tatlının tarifini yazıp internetten buldukları alternatif tariflerle zenginleştirmişler. Tanıtım amacıyla resim bulamayınca fotoğraf çekmek için öğretmenlerinden yardım istemişler. Televizyon programlarında izledikleri yemek tariflerini hatırlayınca hedef büyütüp bu tarifi videoya çekmişler. ‘Ev Ekonomisi’ dersliğinde evden getirdikleri malzemelerle tezgahı hazırlayıp mütevazı stüdyoyu hazırlamışlar ve çekimi yapmışlar. Çekimi parçalara bölerek bir sunum haline getirmişler. Tatlıyla ilgili genel bilgileri verip gerekli malzemeleri gösteren sunuma, tatlı tarifini görsel olarak anlattıkları videoyu da ekleyince ortaya güzel bir yöresel tanıtım filmi çıkmış. Bu projeyi yapan öğrencilerin yaşı da 14'ten yukarı değil…

INTERNET NESLİ
Murat İlköğretim Okulu'ndaki öğrencilerin hazırladığı diğer bir proje Elazığ ve yöresindeki tarihî yerlerin tanıtımı. Çalışma grubundaki öğrenciler önce aralarında görev bölümü yapmış. Biri çevredeki tarihî mekânlardan hangilerinin tanıtılacağını belirleyip onlarla ilgili fotoğrafları toplamak için internete başvurmuş. Diğeri bu mekanlarla ilgili ulaşım bilgilerini bir araya getirmiş. Grubun üçüncü ortağı da seçtikleri tarihî yerlerle ilgili hikâyeleri araştırmış. Büyük bir emekle hazırladıkları projeyi bitirdiklerinde yüzden fazla slayt ortaya çıkmış.

ÖĞRENMEYE AÇIK ZİHİNLER
Hazırlanan sunumu sınıf arkadaşlarına anlatmak için ders saatinin yetmeyeceğini anlayınca bazı bölümlerini hızlı şekilde gösterip sözlü anlatım yapamamışlar. Bölgedeki tarihî yerlerin tanıtımı için hazırladıkları bu projenin iyi bir kaynak haline geldiğini fark eden öğretmenleri bu çalışmayı interneti kullanarak herkesin kullanımına sunmaları için onları teşvik etmiş. Yaş ortalaması 13 olan bu ekip şimdi yöredeki tarihî mekânların tanıtımı için web sitesi kurmayı düşünüyor.

GELECEĞİN REKLAMCILARI
Birkaç ay önce, Türkiye'nin dünyaya tanıtılması işinin hangi reklamcıya verilmesi gerektiğine dair yoğun bir tartışma yaşandı. Reklamcılardan yönetmenlere kadar herkesin katıldığı tartışmanın sonucu nereye varır bilemeyiz ancak 10-15 yıl sonrasının Türkiye'si için böyle bir tartışmaya ihtiyaç olmayacağı açık… Intel'in öncülük ettiği ‘Gelecek için eğitim’ projesine katılan öğrencilerin her biri çok iyi bir reklamcı, çok iyi bir halkla ilişkiler sorumlusu, çok iyi bir tanıtım yöneticisi olmaya aday. Minik gruplar halinde hazırladıkları ödevleri, duvara yansıtılan projeksiyon gösterisi ile sunarken gösterdikleri performans Türkiye'nin geleceği adına büyük bir kazanç. Küçük yaşta topluluğun karşısına çıkarak bir şeyler anlatabilme başarısı, eğer rasgele seçilen bir sınıftaki tüm çalışma gruplarının ortak özelliği ise bundan 10 yıl sonra Türkiye'nin dünyaya nasıl tanıtılacağını varın siz hesap edin…

GELECEK İÇİN EĞİTİM PROGRAMI
Gelecek için eğitim programı nedir?
Öğretmenlerin, öğrencilerin bilgi düzeyini artırabilmeleri ve teknolojiyi günlük hayatlarında daha aktif olarak kullanabilmelerine yönelik dünya çapında yürütülen profesyonellik geliştirme programıdır. 2000 yılında başlatılan bu programdan şu ana kadar 40 ülkede 3 milyon öğretmen faydalandı. Gelecek İçin Eğitim programı Türkiye'de 2003'te başladı. Öğrencilerin okuldaki ders saatleri dışında çalışma grupları halinde eğitim alıp proje hazırlamasına yönelik program, teknoloji okuryazarlığı, problem çözümü ve ortaklaşa çalışma gibi günümüzün bilgi ekonomisinde başarılı olmak için gerekli becerileri kazandırmayı amaçlıyor. 8-16 yaş arası gençler için sürdürülen program, 30 saatlik bir müfredat ile şimdiye kadar 8 ülkede uygulandı. Çin, Hindistan, İsrail, Meksika, Brezilya, Mısır ve Rusya'dan sonra 14 Kasım 2005'te Türkiye'de de başlatıldı.

INTEL'İN EĞİTİMDE SOSYAL SORUMLULUK ATILIMI
Intel Türkiye Ülke Eğitim Müdürü Murat Lecompte: Bilgisayarlı eğitim seferberliği başlattık

Intel'in çeşitli ülkelerde sürdürdüğü eğitim programlarının Türkiye'ye gelmesi için yıllardır gayret gösteren Murat Lecompte, taleplerinin Intel üst yönetimi tarafından kabul görmesi neticesinde görev değiştirerek Intel Türkiye Ülke Eğitim Müdürü oldu. Lecompte, programa katılan ilk 10 bin öğretmen ile yaptıkları değerlendirmenin sonucunu şu şekilde özetliyor: "Öğretmenlerin yüzde 96'sı, ‘Intel Gelecek İçin Eğitim’ programının öğrenciler için uygulanabilecek eğitim stratejileri konusunda yeni fikirler verdiğini, hemen hemen yüzde 100'ü ise eğitimi aldıktan sonra teknolojiyi sınıflarına entegre etmek konusunda kendilerini daha hazır hissettiğini ve eğitimin büyük faydasını gördüğünü belirtti. ‘Intel Gelecek İçin Eğitim’ programına katılan öğretmenlerin yüzde 98,9'u ise programı diğer bir meslektaşına tavsiye edeceğini söyledi."

Böylesine kritik bir konuda bu zengin içerikli ve umut veren haberi hazırladıkları için Aksiyon Dergisi'ne ve Sayın Yasin Kesen'e çok teşekkür ediyoruz. Bu haberler ülkemizin ve eğitimimizin geleceği için bizlere umut veriyor.

Microsoft “Geleceğin Okulu”na Yakından Bakış

2009-08-25T02:10:00.000-07:00

Biliyorsunuz Microsoft, Philadelphia’da kablosuz dizüstü bilgisayarla ders yapılan, kişiselleştirilmiş eğitimin verildiği “Geleceğin Okulu”nu pilot okul olarak 2007’de hayata geçirdi. Bu okulun açılması, Microsoft’un 21. yüzyılda eğitimin niteliğini değiştirecek ve öğrencilerin küresel bilgi ekonomisine daha iyi uyum sağlamasını temin edecek dev bir adım atması demekti. Geçen zaman içinde okul kendini ispatladı ve küresel bir başarı hikayesi olarak örnek gösterilmeye başlandı. Hedef, “Geleceğin Okulu”ndaki başarılı eğitim modellerini dünyanın her tarafına yaymak ve dünya çocuklarının eğitimine anlamlı katkı yapabilmek. Misyon, 21. yüzyılın dijital ve küresel ekonomisinde fark oluşturabilecek yetkinlikte gelecek nesil dünya vatandaşlarını yetiştirebilmek. Yenilikçi modeli dünyaya yaymak, hükümetlere ve toplumlara bu konuda danışmanlık vermek için Microsoft, “Microsoft Worldwide Innovative Schools” programını başlattı. Ayrıca “Microsoft Yenilikçi Öğretmenler Platformu” kuruldu. Gelin kısaca bu okula yakından bakalım ve ortaya konan yenilikçi eğitim modelini yakından inceleyelim.

63 milyon dolara mal olan “Geleceğin Okulu”nun amacı 21. yüzyılın yenilikçi öğrenme modellerini geliştirmek ve 21. yüzyılın öğrenme topluluklarının hizmetine sunmak. Okula giriş ücretsiz ve kura ile belirleniyor; giriş sınavı yapılmıyor. Okula kabul edilen öğrencilerin ortak paydası düşük gelir seviyesinden ve dezavantajlı sosyoekonomik sınıftan gelmeleri. Teknoloji, müfredat geliştirmeden ödev takibine eğitimin ve öğrenmenin her kademesinde etkin olarak kullanılıyor. Dersler çoğunlukla internetten ve interaktif ortamda işleniyor. Her öğrencinin laptopu var ve dijital ortamda bireye özel uygulamalı eğitim veriliyor. Her öğrenci öğrenmenin sorumluluğunu kendisi üstleniyor. Öğrencilerin keşfetme ve merak duygusu sürekli tetikleniyor. Her öğrenci siberuzayda bilgiye erişmeyi, bilgiyi yorumlamayı ve anlamlandırmayı öğreniyor. Kütüphane, kişiselleştirilmiş ve dijital bir öğrenme merkezi olarak tasarlanmış. Öğrencilere derslerde fikirlerini özgürce söylemeleri için izin veriliyor. Ev ödevleri de öğretmenlere internetten gönderiliyor. Tüm eğitim sürecini aileler online olarak kontrol edebiliyor. Soruları doğru yanıtlayan öğrencilere daha üst seviye bilgiler veriliyor, yanlış cevap verenlerin laptopu ise öğretmene “konuyu yeterince anlamamış” mesajı gönderiyor ve o çocukla özel ilgileniliyor. Müfredat çocuğun seviyesine, ihtiyaçlarına ve ilgi alanlarına göre belirleniyor. Dersler, 9.15’te başlıyor zira Microsoft, 9.15'den önce başlamanın performansı düşürdüğünü savunuyor.

Geleneksel ezberci eğitimde öğrencilerin problem çözme ve eleştirel düşünmede başarısız olduğunu savunan yönetici Grover oluşturdukları farkı şöyle özetliyor: “Öğrencilerimizi 21. yüzyıla hazırlıyoruz. Hızlı, kaotik, teknoloji yoğun, birbirine bağımlı, dijital bir dünyada çalışmak ve yaşamak için öğrencilerimize gereken yeni ve ileri yetkinlikleri sağlıyoruz. Dijital okur yazarlık, problem çözme, etkin iletişim, kritik düşünme, hiper-tekst bağlantılar kurma, kompleks sistemleri kavrama, entegre düşünme gibi.. Öğrencilerimizin hayat boyu öğrenmeleri için onlara her an ve her yerde öğrenme imkanları tanıyoruz. Onların farklı düşünme becerilerini, kendilerine özgü yeteneklerini ve etkin iletişim becerilerini geliştirmeleri için onlara hayatın içinde öğrenme, proje üretme, kendini dünyaya ifader etme ve topluma katkıda bulunma forsatları sunuyoruz.”

Microsoft bu deneyimin ışığında 21. yüzyılın okulunu ve eğitim modellerini tasarlamak isteyenler için tavsiyelerde bulunuyor. Geleceğin okulunda eğitimciler, öğrenciler, personel, anne-baba, uzmanlar, iş dünyası ve mezunlar gibi tüm paydaşlar arasında sürekli iletişim, işbirliği, fikir alışverişi ve yardımlaşma sağlamalı. Bunun yanısıra Microsoft, 21. yüzyılın öğrenme topluluklarını oluşturmak için şunları tavsiye ediyor:

· Teknoloji erişimini bütün öğrencilere ulaşacak şekilde genişletin.
· Teknolojiyi müfredatı geliştirmek ve güncelleştirmek için kullanın. Müfredatı dijital ortama geçirin.
· Teknolojiyi kullanarak geleceğin akıllı sınıflarını sıfırdan tasarlayın.
· Küresel bilgi ekonomisinde rekabet edebilecek mezunlar yetiştirmek için öğrencilerinizin hem dijital hem küresel yetkinliklerini geliştirin.
· Öğrenci merkezli eğitime geçmek için teknolojiyi kullanın. Eğitimi öğrencinin ilgi ve ihtiyaçlarına göre kişiselleştirin ve adape edin.
· Ezbercilikten proje merkezli uygulamalı eğitime geçin. Kritik düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirmek için öğrencilere proje yaptırın.
· Müfredata çok fazla konu yüklemek yerine ilginç, güncel ve önemli birkaç konuya odaklanın. Bilgi yığmayın. Öğrencilere hayat boyu kullanabilecekleri kritik yetkinlikler kazandırın.
· Öğrenmeyi esnek ve sürekli hale getirin. Öğrenciler öğrenme aktivitelerini her yerde yedi gün 24 saat boyunca kendi hızlarına ve ilgi alanlarına göre yapabilsinler.
· Dijital iletişim ve işbirliği için güçlü öğrenme toplulukları oluşturun.
· 21. yüzyılın çok boyutlu yetkinlik ve performans değerlendirme araçlarını ve kriterlerini kullanın.
· Daha az zaman ve para kullanarak okullarınızı daha etkin, hızlı ve verimli hale getirin.

Microsoft’un “Geleceğin Okulu” projesindeki kritik başarı faktörleri ise şöyle sıralanıyor:

· Etkin İşleyen Hedef, Performans ve Motivasyon Sistemi: Herkesin aynı hedefleri, heyecanı ve vizyonu paylaşması, ortak başarı kriterlerinin belirlenmesi, kollektif performansın en iyi şekilde ölçülmesi, düzenli hedef takibi, geri kalma ve sapmaların süratle düzeltilmesi, ilerlemelerin ve başarıların herkesle paylaşılması.

· Tüm Paydaşların İlgili, Uyumlu ve Bütünleşmiş Bir Öğrenme Topluluğu Olarak Davranmaları: Geleceğin okulunda yöneticiler, öğretmenler, öğrenciler, anne-babalar, mezunlar, okul-aile birliği, çalışanlar, iş dünyası, sosyal kuruluşlar dahil bütün paydaşlar okulun vizyonuna, hedeflerine, değerlerine sahip çıkmalı. Tüm paydaşlar arasında hem teknolojik düzeyde hem de sosyal ve insani boyutta sürekli ve düzenli iletişim ve bilgi akışı sağlanmalı. Bunun için dijital araçlar, elektronik sistemler, bültenler, vizyon toplantıları, eğitimler beraberce kullanılmalı. Tüm paydaşlar ortak vizyon için beraber çalışmalı ve kafa-kalp birliği ve işbirliği içinde olmalı. Herkes öğrenmeyi, üretmeyi, anlamlı katkıda bulunmayı ömür boyu sürdürmeli ve birbirine bu konuda destek olmalı.

· Yenilikçi, Güncel, Dijital ve Uygulamalı Müfredat: Geleceğin okulunda müfredat küresel bilgi ekonomisinde gerekli ve sürdürülebilir olan yetkinlikleri kazandırıyor. Müfredat teknolojideki ve küresel platformdaki yeniliklere göre sürekli güncelleniyor. Müfredat ayrıca dijital platformda ve öğrencinin özel seviyesine ve ilgi alanlarına göre kişiselleştiriliyor. Konular ezberlenecek konulardan ziyade öğrencilerin ilgisini çekebilecek uygulamalı ve interdisipliner konular. Mesela, öğrenciler teknolojiyi, tasarımı, sanatı ve eğitimi entegre ettikleri projelerinde çocuklar için eğitici fonksiyonları ve eğlenceli arayüzü olan cep telefonları tasarlıyorlar. Öğrenciler sosyal inovasyon projeleri kapsamında Afrika’daki kardeş okuldaki arkadaşlarına 100$ laptop hediye ediyorlar ve onlarla beraber kültürler arası işbirliğine dayalı eğitim projesi başlatıyorlar. Çocuklar hayatın içerisinde farklı disiplinlerden öğrendiklerini uygulamalı projelerle gerçek katma değere dönüştürüyorlar. Her öğrencinin hayallerini ve projelerini dünya ile paylaştığı online bir dijital proje portfoyü ve bloğu var. Eğitim tamamen öğrenci merkezli ve öğrencinin bütün potansiyelini kullanmasını hedefliyor. Öğretmen ile öğrenci arasında birebir ve sürekli bir ilişki var. Geleceğin Okulunda uygulamaya konan ve dünyaya açılan online derslerden biri de dünyadaki bütün orta ve lise öğrencileri için hazırlanan “Küresel Ekonomide Kariyer Yönetimi” dersi. Michigan Üniversitesi ve Microsoft’un beraber hazırladığı 20 saatlik bu multimedya derste küresel bilgi ekonomisinin nasıl değiştiği, geleceğin işlerine nasıl hazırlanmak gerektiği, meslek seçimi, kendini keşfetme, iş kurma gibi konular ele alınıyor.

· Eğlenceli, Teknolojik, Esnek, Modüler Sınıflar: Geleceğin okulunda sınıflar kuru ve tekdüze değil, esnek ve modüler olarak tasarlanıyor. Her öğrencinin laptopu, CD’leri, Internet hesabı, Internet sayfası, e-öğrenme portalı var. Her sınıfta multimedya imkanları, Internet, data projektör, sunum cihazları, video kayıt imkanları ve teknolojik eğitici oyuncaklar yer alıyor. Sınıflarda öğrenci sıraları hafif, esnek ve yeniden düzenlenebilir modüller halinde tasarlanmış. Bütün sınıflar takım çalışmasına, sunum yapmaya, video çekimine, ve dijital işbirliğine uygun. Dersle ilgili her tür materyal, video, ve kaynaklar dijital ortamda öğrencinin dikkatine sunuluyor. Okulun fiziksel şartları öğrencilerin sürekli ve değişen öğrenme ihtiyaçlarına yanıt verecek şekilde düzenlenmiş. Her öğrenci 7 gün 24 saat boyunca istediği konuyu istediği zaman, istediği yerde, ve istediği hızda çalışabiliyor. Ayrıca her öğrencinin sanal, esprili ve dijital bir asistanı/yol göstereni var. Bütün okul sürekli bir öğrenme laboratuvarı olarak tasarlanmış. Kampüs olarak tasarlanan okulda sosyal paylaşım ortamları, teknoloji cafe, sanat atölyesi, dijital tasarım ve medya atölyesi, çocuk parkı, jimnastik salonu ve açık büfe kafeterya bulunuyor.

· Eğitim Yenilik ve ARGE Merkezi: Geleceğin okulunda zümre çalışmaları yıl içinde, hayatın içinde, her hafta sürekli ve modüler olarak yapılıyor. İhtiyaca göre araştırma yapılıyor ve müfredat sürekli güncelleniyor. Her sabah erken gelen öğretmenler en az bir saatlerini kendilerini yenilemeye, öğrenmeye, yenilik üretmeye, araştırmaya ve proje üretmeye ayırıyorlar. Toplantılar sadece öğrenme ve gelişim amaçlı yapılıyor ve farklı disiplinlerden öğretmenler öğrendikleri yenilikçi yöntemleri ve güncel bilgileri birbirleriyle paylaşıyorlar. “Eğitimi nasıl entegre hale getirebiliriz? Çocuklara dijital, sosyal ve kreatif yetkinlikleri nasıl kazandırırız? Onları değişen dünyaya ve küresel platforma nasıl hazırlayabiliriz? Farklı dersleri buluşturan ve sentezleyen projeler nasıl yaptırabiliriz? Sanat ve bilimi, tasarım ve teknolojiyi, medya ve inovasyonu nasıl buluşturabiliriz?” gibi sorulara cevap arıyorlar. Her hafta öğretmenler için bir profesyonel gelişim atölyesi (workshop) düzenleniyor. Okula alanında uzmanlaşmış liderleri, profesyonelleri, ve girişimcileri davet ediyorlar. Bu uzmanlar önce öğretmenlere, sonra bütün öğrencilere çarpıcı, vizyoner ve uygulamalı bir eğitim veriyorlar. Ayrıca okulun öğretmenleri yılın belli zamanlarında yoğun bir kongre, seminer, gelişim atölyesi ve yenilikçi zümre/ARGE çalışmasına giriyorlar. Geleceğin Okulu’nun öğretmenleri ayrıca yenilikçi uygulamalarını dünyadaki öğretmenlerle paylaşmak için Microsoft Yenilikçi Öğretmenler Programını (Microsoft Innovative Teachers Program) başlattı.

· Profesyonel Eğitim Liderliği: Geleceğin okulunda yönetici, müdürlük yapmıyor. Her şeyden önce o bir baş öğretmen, kendisi de derse giriyor. Kendisi de sürekli öğreniyor ve davranışlarıyla herkese örnek oluyor. Vaktinin çoğunu eğitim projeleriyle, teknolojinin etkin kullanılması ve eğitimin kalitesini yükseltmek için geçiriyor. Anne – babalarla, iş dünyasıyla, mezunlarla, toplumla ve öğretmenlerle sürekli bir iletişim halinde. Stratejik düşünüyor ve okulun stratejik avantajlarını kullanarak küresel alanda eğitimde bir marka olması için her dakika uğraşıyor. Kendisi de derslere giriyor ve eğitim programlarını sürekli güncellemek ve geliştirmek için uğraşıyor. Okula bölgenin ve ülkenin en iyi profesyonellerini davet ediyor, onların birikimini okula açıyor, onlarla ömür boyu işbirliği geliştirmeye çalışıyor. Finanstan anlıyor ve okulun etkin ve verimli çalışması için elinden geleni yapıyor. Sürekli projeler üreterek okulun toplumla ve iş dünyasıyla sürekli işbirliği ve iletişim halinde olmasını sağlıyor. Okulun özgün misyonunu, eğitim felsefesini, öğrenme kültürünü, 21. yüzyıl vizyonunu her platformda paylaşıyor ve temsil ediyor. En son teknolojiyi kullanarak yenilikçi pedagojik yöntemlerin bizzat öncüsü ve uygulayıcısı oluyor.

http://www.microsoft.com/education/schooloffuture.mspx

SOSYAL YENİLİK VAKALARI: ASKIDA EKMEK

2009-08-23T07:41:00.000-07:00

Bu yazıda Türkiye'de son bir yıldır çok ses getiren, yaygınlaşan ve çok başarılı olan bir pratik yardımlaşma modelinden bahsedeceğim: Askıda Ekmek.

Fakirliği önlemede ve sosyal yardımlaşmada yeni bir çığır açabilecek potansiyelde olan bu modeli siz de bölgenizde veya mahallenizde uygulayabilirsiniz.

Önce Üstad Şeref Oğuz'un konuyu harika özetleyen ve yorumlayan yazısıyla başlayalım:

ASKIDA EKMEK

Toplumsal yardımlaşmanın, filizlenen yeni yüzünün adı. Daha önce bizde var olan ancak ‘unuttuğumuz’ zekat kurumunun, günümüz kentleşme sürecine uygulanışı da diyebiliriz.
‘Zekat Marketleri’, ‘Sosyal Marketler’ ya da ‘Askıda Ekmek’ fırınları da diyenler var. Tanımını, son 5 yılda ünlenen bir ‘İtalyan geleneğinden’ almış. Geleneğin adı, ‘Askıda Kahve’ ve internetin sayesinde çok kişinin haberdar olduğu bir uyglama. Ünlü İtalyan yönetmen Vittorio de Sica, bir televizyon röportajında anlatıyor:

İTALYAN GELENEĞİ

‘İtalya’da Napoli’nin kenar mahallelerinden birinde, bir cafe-barda, espressolarımızı içiyoruz. İçeri giren müşterilerden biri, barmene ‘due caffee, uno sospeso’ (iki kahve, biri askıda) diyor, iki kahve parası veriyor, bir kahve içip gidiyor, barmen de tezgahın üzerinde asılı duran çiviye bir küçük kağıt asıyor. Biraz sonra iki kişi içeri giriyor: ‘due caffee e un sospeso’ (iki kahve ve bir askıda) diyorlar, üç kahve parası verip, iki kahve içip gidiyorlar, barmen gene bir küçük kağıt daha asıyor. Bunun gün boyu böyle sürdüğü anlaşılıyor. Derken üstü başı biraz eski püskü, belli ki fakir biri bardan içeri girip, barmene ‘un caffee sospeso’ (askıdan bir kahve) diyor ve barmenin hazırladığı kahveyi içip, para ödemeden çıkıp gidiyor.’

ŞIK HAYIRSEVERLİK

Yardım yapanın da yardıma muhtacın da birbirini görmeden ilişki kurduğu bu davranış modeli, çoğumuza ‘unuttuklarımızı’ hatırlatınca, zaten kültürel kodlarımızda olan ‘kendi değerlerimizi’ uygulamaya başladık. Öyle ki bu öyküden esinlenen pek çok hayırsever, zengin, yerel yönetim ve sivil toplum örgütleri, bu ‘şık’ mekanizmayı, kurumsallaştırma yolunda harekete geçiverdi.

YOKSULLUK: ÜLKEMİZİN KRONİK PROBLEMİ

DPT dahi, 9’uncu Plan’a askıdaki kahve’den mülhem yaklaşımları koymaya başladı. Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele Özel İhtisas Komisyonu, Sosyal Riski Azaltma Projesi çerçevesinde yaptığı tespitle, 1 milyon 117 bin 96 kişinin yoksulluk yardımı için başvurduğunu belirledi. Bu da nüfusun yüzde 6.7’si demek.

Yoksulu bu kadar bol ülkede, ileri görüşlü hayırseverlerin, askıdaki kahve benzeri uygulama örneklerine bakıyoruz.

ZEKAT MARKETLERİ

Askıda ekmek, zekat marketleri, sosyal marketler... Konya, Bursa, Gaziantep, Şanlıurfa ve diğer pek çok ilimizde uygulamaya geçti bile. Buralarda ihtiyaç sahipleri, kendilerini baskı altında hissetmeden ücretsiz alışveriş yapabiliyorlar.

Şanlıurfa Belediye Başkanı, ayda 650 aileye bu yolla gıda temin ediyor. Erzincan Belediyesi, 1 Şubat’tan beri ‘askıda ekmek’ uygulamasıyla 24 mahallede 200 satış noktasına sepet yerleştirdi. Vatandaşlar ekmek satın aldıklarında gönüllerinden koptuğu kadarını bu sepetlere bırakıyor. Ekmeği satanlar da biriken ekmeği mahallede ihtiyacı olanlara veriyor. Kampanya çerçevesinde 52 günde yaklaşık 320 bin ekmek sepete girdi bile.

Ankara, Karabük, Zonguldak ve Karaman’da bazı fırın ve bakkallarda uygulanan ‘askıda ekmek’ kampanyasıyla ekmek ihtiyacı karşılanıyor. Uygulamanın ilk ayında 5 bin ekmek bu yolla dağıtıldı.

Elime ulaşan yüzlerce postadan, pek çok fırının çoktan ‘askıda ekmek’ modelini uygulamaya başladığını görüyoruz. Osmanlı’da zenginlerin, uzak mahallelerdeki bakkallara gidip, kabaran veresiye defterlerini ödedikleri ‘zimem defteri’ uygulaması geliyor aklıma.

Belediyelerin şimdilerde fazlaca denediği ‘aşevleri’ de öyle.

Bir de ‘sosyal sorumluluk’ adı altında firmaların yaptığı, kendi kurumsal markasına hizmet eden uygulamaları hatırlıyorum.

Gerçek toplumsal yarar üretenleri ‘şükranla ve özenle’ bir yana bırakırsak; askıda ekmek modelindeki ‘içtenlik, gerçek hayırseverlik’ ruhundan uzak projelerin ben, hakka da markaya da hizmet etmediğini düşünüyorum.

Eskiden yardım eden söylemezdi. Daha sonra hem yardım edip hem de bunu söyleme modası başladı. Günümüzde ise sadece söyleyen ama yardım etmeyen ‘kurumsal zenginlerimiz’ türeyiverdi.

Askıda ekmek modeli, medya alkışından uzak, şöhret kaygısından arınmış, gerçek toplumsal fayda yaratan bir yaklaşım.

İçi boşaltılmış reklam kokan ‘sosyal sorumluluk projeleri’ne karşılık, ‘Yeni Hayırseverlik Modeli’ olarak takdimimdir.

ŞEREF OĞUZ - STAR GAZETESİ

SARIYER'DE FIRINLARDA UYGULAMA

Sarıyer'deki fırın ve pastanelerde Askıda ekmek kampanyası başarıyla uygulanıyor. Kampanya ile, fırına ya da pastahaneye gittiğinizde kendiniz için ekmek alırken yoksullar için de ekmek yardımında bulunabiliyorsunuz. Yapmanız gereken, sadece, ne kadar istersek ekmek parasını kasaya ödemek ve bu paranın askıda ekmek için olduğunu söylemek. Fırıncı ya da pastahaneci de bunu bir kağıda yazıp camına asarak ihtiyaç sahiplerinin bunu öğrenmesini ve bu yardımdan yararlanmasını sağlıyor. Herkes kendi semtinde böyle bir projeyi yaygın hale getirebilir.

ISPARTA'DAKİ UYGULAMA

Yunus ÖZLER / Isparta (AKŞAM)

Isparta Genç Atılımcılar Derneği, yoksul ailelere destek amacıyla kampanya başlattı. Maddi durumu iyi olan vatandaşlar, bir ekmek alıp, iki ekmek parası vererek yoksullara yardım edecek
Ispartalı sanayiciler, toplumsal dayanışmaya yeni bir soluk getirerek, yoksul aileler için 'Askıda Ekmek Kampanyası' başlattı. Kampanyada, maddi durumu iyi olan vatandaşlar 'bir alıp iki ödeyerek' ekonomik güçlük yaşayanlara yardımda bulunmuş olacak.

Isparta Genç Atılımcılar Derneği (IGAD), kentte tespit ettiği beş noktada Askıda Ekmek kampanyası başlattı. IGAD tarafından başlatılan kampanya Anadolu, Yenice, Merkez, Halıkent ve Dere mahallelerinde uygulanmaya kondu.

Kampanya hakkında bilgi veren IGAD üyesi Fikret Yurtaslan, amaçlarının yoksul ailelere destek vermek olduğunu söyledi. Kampanyanın 'bir alıp iki öde' sloganıyla duyurulduğunu belirten Yurtaslan, şöyle konuştu:

'Yani durumu iyi olan vatandaşlar, bizim tespit ettiğimiz mahalle ve merkezlerde, bir ekmek alıp, iki ekmek parası ödeyerek birini askıya aldıracaklar. Maddi durumu iyi olmayan vatandaşlar da askıya alınan ve ücreti ödenmiş ekmekleri alarak tüketecekler.'

ASKIDA EKMEK FAKİRİN UMUDU

DAR gelirli binlerce aile, Ankara, Karabük, Zongul

dak ve Karaman’da bazı fırın ve bakkallarda uygulanan ‘Askıda ekmek’ kampanyasıyla ekmek ihtiyacını karşılıyor. Zonguldak’ta Soğuksu Semti’nde faaliyet gösteren Papila Unlu Mamulleri Ekmek Fırını, yoksul ailelere ücretsiz vermek amacıyla 1.5 ay önce ‘Askıda Bir Ekmek’ adıyla kampanya başlattı. 1.5 ay içerisinde 5 bin ekmek yardıma muhtaç ailelere verildi. Kampanyaya vatandaşların ilgisi ve torbadaki ekmek sayısı her gün artıyor.

Kampanya yaklaşık bin yoksul ailenin bulunduğu Karaman’da da dün uygulanmaya başlandı. Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği, Karaman Meslek Yüksekokulu, Bakkallar ve Bayiler Odası ile Muhtarlar Derneği, 22 mahalledeki 32 bakkalda ‘Askıda Ekmek’ uygulamasını başlattı. Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı Hidayet Uysal, kampanyada yer alan bir bakkaldan aldığı 10 ekmeği askıya astı.

Ercan AYGÜN / ZONGULDAK (AKŞAM)
15 BİN EKMEK ASKIDA

Manisa'da başlayıp Isparta ve İzmit'e yansıyan İtalyan modeli yardımlaşma "Askıda Ekmek" kampanyasında 15 bin ekmeğin 12 bini sahiplerine ulaştı.

Manisa Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı Hasan Geriter kampanyaya Bakkallar ve Fırıncılar odaları ile Simitçiler Kooperatifi'nin katıldığını hatırlatarak, esnafın büyük destek verdiğini söyledi.Manisa Bakkallar Odası Başkanı Mehmet Ünlübaş ise bunun bir arz-talep meselesi olduğunu belirterek, kampanyanın devamını istediklerini kaydetti. Bu konuda sponsorluğu bile üstlendiklerini dile getiren Ünlübaş, ''Kampanya eski hızını kaybetti. Ramazan ayında daha büyük ilgi vardı'' dedi.

Ünlübaş, merkezde 100 bakkalda 15 bin ekmeğin ''askıya'' alındığını ve 12 bin ekmeğin ihtiyaç sahiplerine ulaştığını bildirdi. Yağ, peynir ve diğer gıda maddelerinden ''askıya'' 2 bin adet alındığını, bunlardan bin 750'sinin ihtiyaç sahiplerine dağıtıldığını belirten Ünlübaş, bunun önemli bir başarı olduğunu dile getirdi.

Manisa Müftüsü Ahmet Durmuş da ''Askıda Ekmek'' uygulamasının İslam dininin dayanışma ve yoksulları gözetme anlayışına çok uygun olduğunu belirtti. Durmuş, ''Yardımlaşma İslam dininde önemli bir yer tutar. Bu uygulama da gizli yardımlara giriyor ve yardım yapan hayrın kime gittiğini bilmiyor'' diye konuştu. Durmuş, konuyu Cuma hutbelerine taşıyarak halka çağrı yapmaya devam ettiklerini kaydetti.

Askıda modeli nasıl işliyor? İtalyan modeli olarak bilinen bu uygulamada bir kişi iki ekmek satın alıyor ve birini askıda bırakıyor, ihtiyaç sahipleri de gelip askıdan bu ekmeği alabiliyor. Ekmek yanında bu uygulama birçok gıda maddesi için de yapılabiliyor.

BİR EKMEK FAZLA ÖDE, ASKIDA BIRAK, İHTİYACI OLAN ALSIN
Aslı Ortakmaç/Yeni Aktüel

Sizin de bir ekmek kardeşiniz olsun 30 kuruş fazla ödeyip birinin karnını doyurmaya ne dersiniz? Yeni Aktüel ve İstanbul Fırıncılar Odası'nın işbirliğiyle başlatılan "Askıda Ekmek Kampanyası" bunu amaçlıyor. Kampanyaya katılan fırınlardan günlük ekmeğinizi alırken bir ekmeği askıya bırakmanız yeterli.

"Bir ekmekten ne çıkar" diyorsanız, dilerseniz bu haberi hiç okumayın. Çünkü bu haber, on beş milyonluk bir şehrin açlarını sadece bir somun ekmeğin doyurabileceği umuduyla yazılıyor. Yanlış okumadınız! 30 kuruşluk bir ekmek, on beş milyonluk bu koca kentin tüm yoksullarını doyurabilir. Ama bir şartla; siz buna inanırsanız... Bir de 'Askıda Ekmek Kampanyası'na destek veren fırınlarda askıya bir ekmek de siz bırakırsanız. Hele o ekmek, sıcacık, taptaze bir somun fırın ekmeği olursa, bir lokma ekmeğe muhtaç küçük bir çocuğun mutluluğuyla bakarsınız tüm dünya bile değişebilir.

SON SÖZ:

Tarihimizde zaten var olan cömertlik ve yardımseverlik mekanizmalarını ve değerlerini çağa uygun şekilde yeniden diriltebiliriz. Askıda Ekmek, bunun çok güzel bir örneği ve yerel bölgelerde kolayca uygulanabilir.

Bu model genişletilebilir ve pek çok alanda uygulanabilir: Askıda Giysi, Askıda Ayakkabı, Askıda Et, Askıda Yumurta, Askıda Meyve, Askıda Oyuncak gibi..

Fakirlik ile mücadelede yerel, pratik, hayatta kolayca uygulanabilir modeller geliştirmeli ve çevremizde uygulayabilmeliyiz. Askıda Ekmek bunun için güzel bir örnek.

YENİ MİLLENYUMUN DÖRT KÜRESEL TEKNOLOJİK İNOVASYON ARACI

2009-08-22T10:26:00.000-07:00

May you live in interesting times – İnşallah ilginç zamanlarda yaşayasın. Çin Atasözü/Bedduası

Önümüzdeki yüz yılın en önemli değişim motoru ne?

Kuantum hızıyla nonlineer ve logaritmik olarak ilerleyen teknolojik değişim ve dönüşüm.

Bu köklü paradigma değişimine “Teknolojik Rönesans” diyebiliriz.

Önümüzdeki 10 yıl içinde satılacak tüm ürünlerin yarısı daha henüz icat edilmedi bile.

DNA veritabanları her 8 ayda ikiye katlanıyor. Onlarca biyoloji, biyoteknoloji ve genetik şirketi insan ve canlı DNA’sını çözmek için küresel rekabete girmiş durumda.
Internet bant genişliği her 10 ayda ikiye katlanıyor.
Internet üzerinden yapılan küresel e-ticaret satışları her 6 ayda ikiye katlanıyor.
Internet her 90 günde iki katına çıkıyor.

“Teknoloji Rönesansı”nın hızı, kompleksliği, kaotikliği, dinamizmi, küreselliği, esnekliği, yaygınlaşması bizi şaşırtmaya devam edecek.

Dört Kritik Temel Taş (Dört Temel Element, Dört Teknoloji Hammaddesi)

1. BİT’LER: Dijital iletişimin temel taşları
2. ATOMLAR: Maddenin ve fiziksel dünyanın temel taşları
3. NÖRONLAR: İnsan beyninin iletişim ve fonsiyonlarının temel taşları
4. GENLER: Her yaşam formunun temel taşları

21. yüzyılın en karmaşık ve milyar dolarlık bulmacası; bu kritik temel taşların nasıl davrandıklarını, eşleştiklerini, etkileştiklerini, network halinde hareket ettiklerini, birleştiklerini, organize olduklarını, karıştıklarını, paketlendiklerini, büyük resim oluşturduklarını bilmek.

21. yüzyılın kritik başarı anahtarları; bu bulmacayı çözmedeki innovasyon, maharet, hız, zeka, girişimcilik, kreatif beceriler, bilimsellik ve icat yeteneği.

Dört Temel Küresel Teknolojik Inovasyon Aracı

Bu inovasyon araçları önümüzdeki yüz yılda Teknolojideki Kuantum Sıçramaların ve Radikal Yeniliklerin motoru olacak. Aşağıdaki teknolojik innovasyon araçları; önümüzdeki yüz yılın en önemli yenilik ve dönüşüm tetikleyicileri:

1) BİLGİSAYARLAR: Günümüzün beyinleri. Yapay zeka, süperbilgisayarlar ve Kuantum bilgisayarları, giyilebilir bilgisayarlar ile yepyeni ufuklara yolculuk. Geleceğin en önemli icatlarının, bilimsel gelişmelerinin ve modellemelerinin temel aracı.

2) NETWORKLER: Internet denen küresel süper beyin artık gezegendeki tüm iletişim araçlarının buluşma platformu: Uydu, telefon, TV, kablosuzlar, ve multimedya. Internet; ses, data, video, grafik, yazı ve resim bileşimi süper bilgiye hızlı erişim imkanı sağlıyor. Eğitim, iş ve kültür dünyasında network devriminin etkileri daha da derinden hissedilecek. Internet’i süper hızlı, kaotik, dinamik, esnek, canlı, nonlineer, interaktif, çok katmanlı bir ekosistem olarak tanımlayabiliriz. Yeni bir yaşam formu olan bu ekosistem artık kendi evriliyor, işin sonunun nereye varacağını kestirmek çok zor.

3) BİYOTEKNOLOJİ: İnsan Genomu projesi ile insan genetik kodlarının modellenmesi ve haritalanması insan yaşamını, sağlığını ve bilimini radikal şekilde değiştirecek. Post-genom döneme gireceğiz. Sağlık sektörü köklü biçimde değişecek. Gezegende ilk defa DNA düzeyinde yaşam tasarımı imkanları başlayabilir. Hastalıkların önlenmesi yanında yeni ilaçlar ve yeni yiyecekler icat edilecek. Kritik eşik noktasının aşılabilmesi için üç sacayağı gerekiyor: a) Moleküler manipülasyon, b) biyoçiplerin (yeni sentetik biyolojik maddelerin) keşfi ve c) fizyolojik sistemleri modelleme için gereken ileri hızlı bilgisayar kapasiteleri.

4) NANOTEKNOLOJİ: Nanotek, maddenin atomik düzeyde manipülasyonu ve en ileri ve en zor dizayn teknolojisi. Kuantum dünyasına dalış. Bilinmeyen bir dünyada, mikro düzlemde şekil verme, icat, fabrikasyon ve tasarım imkanlarının başlaması. Malzeme biliminin yeniden tanımlanması. DNA fabrikasyonu. İğne ucu kadar robotların kalp ameliyatlarını yapabileceği bir devir.

2050’de çok farklı bir dünya bizi bekliyor olacak. Türkiye olarak bu değişime ne kadar hazırız? Türkiye’nin şirketleri ve üniversiteleri bu konularda inovasyon üretmeye ve ARGEye ne kadar hazır? Türkiye olarak bu teknolojik inovasyon araçlarını kullanmaya ne kadar hazırız? Türkiye olarak geleceğin teknolojik tasarımında küresel platformda bizim rolümüz ne olacak?

KENTLERİMİZİN DÜNYA ÖLÇEĞİYLE YARIŞMASI

2009-08-21T08:31:00.000-07:00

Biliyorsunuz İstanbul, 2010'da Avrupa'nın kültür başkenti oluyor. Devletlerin 21. yüzyılı yakalamalarında ana motor vazifesini kozmopolit metropoller üstleniyor.

Şehirlerimiz nasıl dünya kentleriyle yarışabilir? Kent 2.0 nedir? Hızlı ve cazibe merkezi şehirler nasıl markalarını küresel hale geliyor ve bünyesine insan çekiyorlar?

Bulundukları ülkelerin gözbebeği ve küresel vitrinleri konumunda olan California, New York, Paris, Tokyo, Sidney, Montreal, Şangay, Seul, Londra, Barselona, Vancouver, Stockholm, İstanbul..

21. yüzyılın kozmopolit metropolleri, mıknatıs kentleri ve büyülü şehirleri..

Bu şehirleri küresel cazibe merkezi yapan şeyler nelerdir?

Bu şehirler bilgi ekonomisinin, sanat ve kültür turizminin, dünya çapında üniversitelerin, evrensel kalitede eğitim kurumlarının, güçlü sivil toplum kuruluşlarının, vizyoner şirketlerin, teknoloji üretim ve ARGE merkezlerinin, enstitülerin kalbi. Bu şehirlerde hareketli kültür ve sanat hayatı ve kozmopolit yaşam tarzları var.

21. yüzyılın şehirlerinde sosyal etkin networkler, yenilik üretim merkezleri, kreatif tasarım atölyeleri, kent araştırma merkezleri, teknolojik tasarım merkezleri var.

21. yüzyılın şehirlerinde ilham merkezleri, keşif ve hayal atölyeleri, dijital kütüphaneler, sanat veritabanları, yeni yaşam tasarımları, ilham verici iş ortamları, çocuk yetenek merkezleri, ekolojik yaşam alanları var.

21. yüzyılın şehirleri farklılıkların zenginliğine, yenilikçi kültürlere, sanat vizyonuna, kültür altyapısına ev sahipliği yapıyor.

21. yüzyılın şehirlerinin özgün birer kimlikleri, entegre kent mimarileri ve kreatif ekonomileri var.

21. yüzyılın şehirleri birer yetenek okyanusu aslında. 21. yüzyılın altın yetenekleri bu kentlere göç ediyorlar ve yetenek göçleri bu kentleri zenginleştiriyor. Dünyanın önde gelen yeteneklerini çeken kentler de akışkan kreatif sektörleriyle 21. yüzyılı yeniden tasarlayanlar oluyor.

Harika bir başarı örneğimiz; İstanbul'un 2010'da Avrupa'nın kültür başkenti seçilmesi.

Sosyal Problem: Aşırı göç, ekolojik bozulma, trafik, artan suç oranı, eğitimsizlik gibi nedenlerle şehirlerimizin yaşanmaz hale gelmesi.

Sosyal yenilik: Şehirlerimizin 21. yüzyıl vizyonuyla silkelenmesi, yeniden yapılandırılması, dengeli gelişimi ve çok boyutlu atılımı

Sosyal çözüm modeli: Kültür, sanat, teknoloji, ekonomi, iş, turizm, eğitim alanlarında atılım, yenilik, gelişim, yatırım, iyileştirmeler

Kritik başarı faktörleri: Uzun vadeli düşünme, küresel rekabet etme, kent problemlerine sistemli çözümler bulma, kent bilinci, stratejik kent vizyonu, sistemli işbirliği, kaliteli eğitim, yatırım ve kültür hamleleri, kalıcı eğitim, yatırım ve istihdam projeleri, uluslararası projelere öncelik verme, Avrupa STK'ları ile kaynaşma, küresel iletişim, reklam, dünya kentleri ile diyalog ve işbirliği geliştirme, belediye-devlet-vatandaş-üniversite-sivil toplum-endüstri işbirliği

ÖRNEK VAKA: İSTANBUL, AVRUPA'NIN KÜLTÜR BAŞKENTİ OLACAK

AB Konseyi, İstanbul'un 2010 yılında "Avrupa Kültür Başkenti" olmasını onayladı.

2010 Avrupa Kültür Başkenti projesi kapsamında AB dışı şehirler sınıfında Ukrayna'nın başkenti Kiev ile yarışan İstanbul, geçen nisan ayında Brüksel'de yapılan jüri toplantısında, Avrupa Parlamentosu, AB Komisyonu ve AB Konseyinin ikişer, Bölgeler Komitesinin bir temsilcisinden oluşan 7 kişilik Seçici Kurul tarafından seçildi.

AB Konseyi, proje için gerekli onayını bugün verirken, Kıbrıs Rum kesiminin karara bir not koydurarak, 2010 projesine ''tüm AB üyelerinin eşit katılımına'' özen gösterilmesi gereği üzerinde durduğu öğrenildi.

DEVLET VE HÜKÜMET DESTEĞİ

Basına konuya ilişkin bilgi veren Türk yetkililer, bu projede yerel ve merkezi yönetimlerle sivil toplum kuruluşlarının somut dayanışma ve işbirliğinde bir ''örnek ve model'' oluşturulduğuna dikkat çekerek, Türk Devleti'nin ve Ankara hükümetinin bu projeye destek iradesinin Brüksel'de anlatıldığını ifade etti.

KÜLTÜR TURİZMİ CANLANACAK

İstanbul'un 2010 Avrupa Kültür Başkenti ilan edilmesinin, kültür turizmini olumlu etkilemesinin yanı sıra birçok tarihi eserin de restore edilerek yeniden kazanılmasına yardımcı olacağına dikkat çekiliyor.

BİNLERCE YILLIK KÜLTÜR MİRASI

Türk yetkililer, konuya ilişkin bilgi verirken, şunları belirtiyor: ''İstanbul, coğrafi konumuyla binlerce yıllık kültürel mirasıyla diğer dünya metropolleri arasında ayrıcalıklı bir konuma sahip. İstanbul, aynı zamanda Türkiye'nin de aynası niteliğinde. Kentin genç ve dinamik nüfusu yaratıcı bir enerji oluşturarak İstanbul'u içinde yer aldığı coğrafyanın en dinamik kentlerinden biri haline getiriyor."

GLOBAL DÜNYADA ÇEKİM MERKEZİ OLMAK

"İstanbul'da özellikle son on yıldır gelişen kültür bilinci kentin kültür yaşamına yansıyor. Böylece İstanbul yalnız İstanbullular için değil tüm dünya için bir çekim alanı, bir kültür ve sanat merkezi niteliğini kazanıyor. Dünya sanat çevrelerinin buluşma noktası haline gelen İstanbul, böylece farklı kültürler arasında esin paylaşımına olanak sağlıyor; global dünyada yerini alıyor, geleceğini şekillendiriyor. 2010 yılında Avrupa Kültür Başkenti projesiyle hedeflerini daha çabuk yakalama olanağını buluyor.''

KENT KİMLİĞİNİN OLUŞUMU

Türk yetkililer, 21'inci yüzyılın dünyada kentler yüzyılı olarak bilindiğini belirterek, şunları anlatıyor:

"Kentler, kimliklerini, kültürlerini canlandırarak, ileriye taşıyarak ve birbirlerine anlatarak oluşturuyorlar. Birbirlerini kültür aracılığıyla daha iyi anlıyor ve daha iyi tanıyorlar. Böylece kültürün nasıl günlük yaşama katılacağı, toplumun her kesimine nasıl yayılacağı gündeme geliyor. Kentsel gelişimin, kentlilik bilincinin özlenilen düzeye ulaşması için kültürel gelişimin vazgeçilmez olduğu biliniyor. Yaygınlaşması içinse hem yönetimlerin hem de sivil toplum kuruluşlarının daha aktif olmaları gerek, bu konularda profesyonel bilgi ve deneyimden yararlanmaları gerekiyor."

AVRUPA TÜRKİYE DİYALOĞUNUN KAVŞAĞI İSTANBUL

"İstanbul'un kültür başkenti olmasıyla hem Avrupa Kültür Başkenti seçilen kent olarak İstanbul zenginleşiyor, hem de dünya kültürüne yaptığı katkıyla global kültür zenginleşiyor. İstanbul, 2010'da Avrupa Kültür Başkenti olmasıyla Avrupa, İstanbul'da kendi kültürünün köklerini keşfedecek ve 'birbirini anlama' yolunda önemli bir adım atılmış olacak."

DEV KÜLTÜR VE SANAT PROJELERİ YOLDA

Yetkililer, "İstanbul'un 2010 yılında Avrupa Kültür Başkenti olması çerçevesinde düzenlenecek etkinlikler hakkında, şu bilgileri verdi: "İstanbul'un adı, tüm dünyada kültür ve sanatla anılacak. AB adaylık sürecinde Türkiye'nin sembolü İstanbul'un aslında Avrupa kültürüyle yüzyıllardır karşılıklı etkileşim halinde olduğu projelerle ortaya konulacak. Kültürel miras sürdürülebilir bir biçimde yönetilecek, kenti daha da bir çekim noktası haline getirecek."

KÜLTÜREL DİNAMİZM VE İSTİHDAM

İstanbul; kentsel dönüşüm, şehircilik, çevresel ve sosyal anlamda kalıcı kazanımlara kavuşacak. Kültür varlıklarımızın korunacağı ve sergileneceği yeni müzeler kurulacak, tarihi binalar yenilenecek ve yeni işlev kazandırılarak halka açılacak. İstanbullular farklı sanat disiplinleriyle kucaklaşacak. Genç ve yetenekli insanlar sanatsal yaratıcılıkla daha yakın bir ilişki kurma olanağına kavuşacak. İletişimden organizasyona, eğitimden tasarıma, yönetimden yaratıcılığa pek çok kişi için istihdam yaratılacak.

İSTANBUL MARKASI PARLAYACAK

Kültür ve sanat projelerini izlemek için gelenler İstanbul'un kültürel zenginliğini, camilerini, kiliselerini, saraylarını, müzelerini de gezecek. Kültür turizmi hareketlenecek, gelişecek. Avrupa ve dünyanın çeşitli ülkelerinden pek çok kültür sanat insanı, yazılı ve görsel basın mensupları İstanbul'a gelecek. Bu çerçevede İstanbul'un tanıtımına ve marka haline gelmesine olumlu katkı sağlanacak.

GURUR DUYULACAK KÜRESEL BİR METROPOL

Avrupa Kültür Başkenti seçilmek Avrupa ile kültürel ilişkilerin yanı sıra ekonomik ilişkilerin de geliştirilmesine katkıda bulunacak. Yeni yapısal çalışmalarla, yöneten ve yönetilenler hep birlikte, el ele, bilgi ve deneyimlerini paylaşırken gelecek için kalıcı ve sürdürülebilir bir modelin de oluşmasını sağlayacak. İstanbullular kentlerinin güzelliği ve sahip olduğu değerleri keşfederken böyle bir kentte yaşadıkları için gurur duyacaklar.

AVRUPA KÜLTÜR BAŞKENTİ FİKRİNİN GELİŞİMİ

Avrupa Kültür Başkenti fikri, ilk kez 1985 yılında dönemin Yunanistan Kültür Bakanı Melina Merkuri tarafından ortaya atıldı. Aynı yıl AB Konseyi, projenin kapsamını belirledi ve uygulamaya koydu. 1985'ten 2000 yılına kadar AB'ye üye olan ülkelerin kentlerinden biri Avrupa Kültür Başkenti olarak seçildi. 2000 yılına gelindiğinde, yeni binyıl nedeniyle Avrupa Kültür Başkenti unvanı hem birden fazla kente, hem de AB adayı olan ülkelerin kentlerine de verilmeye başlandı. Daha önce bu unvanı alanlar arasında, Atina (Yunanistan), Floransa (İtalya), Amsterdam (Hollanda), Berlin (Almanya), Paris (Fransa), Madrid (İspanya), Lizbon (Portekiz), Selanik (Yunanistan), Brüksel (Belçika) gibi kentler bulunuyor.

(Haber kaynağı: Zaman)

SON ANALİZ:

İstanbul, Türkiyemizin kalbi ve vitrini olarak küresel bir cazibe merkezi olmak zorunda. İstanbul, 21. yüzyılda her açıdan dünyanın en iyi şehir markalarından biri olmalı.

Bunun yolu da kültürden, sanattan, tasarımdan, markalaşmadan, inovasyondan, ekonomik kalkınmadan, eğitimden, kültürel çeşitlilikten, hoşgörüden, medeniyet birikiminden, şehir tasarımından, ARGEden, insana yatırımdan, kent bilincinden, finansal gelişimden, yatırımdan, yaşam kalitesinden, ekolojik dengeden, bilimden, teknolojiden, kozmopolit esneklikten, sevgiden, çevre planlamadan, yeşili korumadan, dünya çapında üniversitelerden, sürdürülebilirlikten geçiyor. İşte bunları başarabildiğimiz ölçüde sadece Avrupa'nın değil tüm dünyanın gerçek kültür başkenti haline gelebiliriz.

EĞİTİMDE SÖĞÜT METAFORUNUN ÇAĞRIŞTIRDIKLARI: İNSAN YETİŞTİRMEK VE AĞAÇ YETİŞTİRMEK

2009-08-20T07:44:00.000-07:00

İnsan ve ağaç yetiştirmek arasındaki benzerlikleri hiç düşündünüz mü?

Bu yazıda sizlerle Montreal’deki Söğüt Okulumuzda geliştirdiğimiz eğitim modellerinden birini paylaşmak istiyorum. Okulumuzun ismi “Söğüt”, hem Osmanlı Devleti’nin kurulduğu yere işaret ediyor, hem de Söğüt ağacının çağrışımları bize eğitim adına ilham veriyor.

İnsan yetiştirmek tabii ki ağaç yetiştirmekten çok daha zor. Ama yine de bir analoji kuralım ve ağaç yetiştirmeyi inceleyerek çocuk yetiştirme ile ilgili çıkarımlar yapmaya çalışalım. Çocuklarımız da ilgi ve bakım isteyen söğüt fidanları gibi.

Aşağıdaki benzerlikler çocuk yetiştirme adına ve pedagojik açıdan bizlere çok kritik açılımlar sağlayabilir. Bu yazı özellikle anneler babalar ve öğretmenler tarafından dikkatle okunmalıdır.

İnsan ve ağaç yetiştirme arasında (en az) dokuz benzerlik var:

1) “Bitkilerin güneşe ihtiyacı olduğu kadar insanların da sevgiye ihtiyacı vardır.”

İlk maddemiz yetişme ortamıyla ilgili. Bitkilerin ve ağaçların yetişme ortamında olmazsa olmaz bileşen nasıl güneş ise, insanların yetişme ortamında da olmazsa olmaz bileşen sevgi. Bazısının daha az, bazısının daha çok ihtiyacı olabilir ama bu bileşenler olmazsa olmaz. Çünkü büyümeyi ve olgunlaşmayı sağlayan onlar. Sevgiden ve ilgiden mahrum çocuklar sağlıklı bir duygusal gelişim gösteremezler. Sevgi, çocuklarımız için en az güneş kadar değerli ve gerekli.

2) “Bitkiler ışık ile büyür ve gelişir, insanlar da bilgi ile büyür ve gelişirler.”

İkinci maddemiz de yetişme ortamıyla ilgili. Bitkilerin yetişme ortamında ışık ne kadar önemliyse, insanların yetişme ortamında da bilgi ve öğrenme o kadar önem taşıyor. Bilgi ve öğrenme, çocuklarımızın gelişiminde en kritik öğeler. Burada da eğitimin kritik rolü ortaya çıkıyor. Bilgi ve eğitim ışığı ile aydınlanan çocuklarımız, büyüdüklerinde içlerindeki bilgi ve bilgelik ışığını yayarak etraflarını aydınlatacaklar.

3. “Bitkiler de, çocuklar da büyüme ve gelişme ihtiyacı duyarlar.”

Söğüt, zaman içinde gelişir ve boy atar. Bitkilerin gövdesinin büyümesi ve gelişmesi için nasıl gübreler ve nitrojen gerekiyorsa, çocuklarımızın büyümesi ve gelişimi için de bilgi ve yetenek kazanımı şarttır. Çocuklarımızın gelişimi de ağaçlarınki gibi çok dallı, yani çok boyutludur. Bütün dallara veya boyutlara dikkat etmek gerekir: Duygusal, zihinsel, ruhsal, fiziksel gelişim ayrı ayrı önem arzeder. Bu boyutlardan biri dahi ihmal edilecek olsa çocuğun o dalı güdük kalır ve bir gün bir fırtına anında kırılma tehlikesiyle karşı karşıya kalır.

4) “Ağaçlarda da çocuklarda da kök çok önemlidir. İkisi için de nerede olduğunu bilmek, sağlam bir duruşa sahip olmak, toprağını bilmek kritiktir.”

Ağacın kökleri ne kadar sağlamsa o kadar boy salar ve hayatta kalırlar. Söğüt ağacını düşünün. Osmanlı Devleti’nin Söğüt’ten ortaya çıkışını düşünün. Kökleri sağlam olmayan bitkiler kuvvetli rüzgar veya fırtınada sökülmeye mahkum olurlar. Çocuklarımız için de sağlam bir ahlaki temele, inanca ve değer sistemine sahip olmak en az bu kadar kritiktir. Zemin ve temel sağlam ise, üzerine bina edilen bilgi ve tecrübe de sağlam olacaktır. Bu temelin sağlam atılabilmesi, aile içindeki ahlak ve karakter eğitimine bağlıdır. Bu konuda da bahçıvan konumundaki anne ve babalara çok görevler düşmektedir. Çocuğun dilini, dinini, inancını, kültürünü, milletini, değerlerini öğrenmesi için anne ve babaların çok gayretli ve hassas olmaları gerekmektedir. Bu bilinçlendirme de çok küçük yaşlardan itibaren başlar ve anne – babanın kendi davranışları çocuk tarafından doğrudan öğrenilir ve taklit edilir. Anne baba ne kadar sağlam duruyorsa, çocuk da o kadar sağlam durmayı ve prensiplerine bağlılığı öğrebir.

5) “Bitkiler dik durmak için suya ve neme ihtiyaç duyarlar. İnsanlar ise morale ve teşviğe.”

Susuz bitki yetişmez. Söğütler su ister. Moral, teşvik, yönlendirme ve cesaretlendirme olmadan da insan gelişemez. Suyu azalan bitkiler hücrelerine besleyici maddeleri gönderemez, boyun eğer, canlılığını kaybeder ve solmaya yüz tutarlar. Moral, onay ve teşvik olmadan da insanlar aynı şekilde canlılığını kaybeder ve boyun bükerler. Özellikle de çocukların sağlıklı gelişimi ve kendilerine güven kazanmaları açısından, onların sürekli teşvik edilmesi, yönlendirilmesi, onlara güvenilmesi ve onlara destek olunması şarttır. En güçlü ve en fazla kendine güvenen insanlar bile kimse onlara inanmaz ve destek olmazsa umutlarını kaybederler; alaycı, kötümser, soğuk ve geçimi zor hale gelirler. Bu yüzden, çocuklarımızın gelişimini ve başarısını istiyorsak onları olumlu olarak sürekli teşvik etmeli, desteklemeli ve cesaretlendirmeliyiz. Çocuklarımız, onlara inandığımızı, onlara güvendiğimizi ve sonuna kadar arkalarında olacağımızı hiç unutmamalılar.

6. “Bitkiler de insanlar da gelişmek için yeterli bir alana ve uygun bir çevreye ihtiyaç duyarlar.”

Söğüt, uygun toprakta yetişir. Bitkiler kendilerine ayrılmış olan bir alanda ve toprakta büyür, serpilir ve gelişirler. Aynı şekilde çocuklarımız da özenli bir aile ortamının sıcaklığında, ancak esnek koşullarda ve dengeli bir özgürlük alanı içerisinde gelişirler, beceri kazanırlar ve hayatı öğrenirler. Çocuklarımızın gelişmesi için bir serbestiyet ve sorumluluk alanına ihtiyaçları vardır. Anna ve babalar çocuklarını fanusta veya serada aşırı koruyucu bir tarzda yetiştirmekten acilen vazgeçmelidirler. Çocuklarının uzun vadede iyiliğini ve başarısını düşünen anne ve babalar, onların esneklik ve sorumluluk alanlarını çoğaltmalılar. Çocuğunuza güvenin, ona kontrollü bir serbestlik tanıyın ve ona görevler vererek sorumluluk almasını sağlayın. Bırakın çocuğunuz yer yer hata yapsın, düşsün, kalksın, oynasın, hayatı keşfetsin, risk alsın, kendi başına karar vermeyi ve hareket etmeyi öğrensin, davranışları sonucunda hesabını kendisi versin. Bırakın çocuğunuz bazen misafir odasını orayı burayı karıştırsın, keşfetsin, öğrensin, oynasın. Aşırı kurallar, aşırı baskı, denetim ve aşırı koruyuculuk hiçbir zaman çocuğunuzun iyiliğine ve yararına değildir. Burada vurgulamak istediğim eğitim modeli, katiyyen “saldım çayıra mevlam kayıra” tarzı bir boşverme değildir; tam tersine yol gösterme, anlayış, şefkat, sevgi, sorumluluk, şefkatli disiplin gibi öğelerden oluşan dengeli ve dinamik bir süreçtir.

7) “Ağaç yaş iken eğilir. Erken zamanlar en hassas ve en kritik zamanlardır. İlk zamanlarda fazla koruma, yaslanma, destek ihtiyacı duyan fidanlar, zaman geçtikçe güçlenir ve kendileri ayakta durabilir hale gelirler.”

Söğüt, destek ister. İlk zamanlarda bitkilerin kökleri ve gövdesi sağlam değildir, bu yüzden fidanlar bir sırığa yaslanmak zorundadırlar. Benzer şekilde, bebekler ve küçük yaşta çocuklar sürekli anne baba ilgisine, şefkatine, korumasına, sevgisine muhtaçtırlar. Erken yaşlar çocuğun gelişimi açısından her yönden önem taşırlar. AÇEV’in defalarca vurguladığı gibi “7 yaş, çocuğun okula başladığı yaştır. Ancak o zamana kadar çocukların zihinsel, bedensel ve dil gelişimi büyük ölçüde tamamlanır. Bu nedenle, çocuğu desteklemek için okula başlamasını beklemek ÇOK GEÇ!” Topluma katılımcı ve girişimci çocuklar yetiştirmek istiyorsak, çocuğun gelişimine zihinsel, bedensel, duygusal ve ruhsal açılardan çok boyutlu olarak bakmalıyız. Gelişimin çocuğun beslenmesi, sağlığı ve çevre koşulları ile topluma katılımı, oyun olanakları, kişilik gelişimi, karakter, gördüğü bakım ve ilgi dahil çok kapsamlı bir denklem olduğunu bilmemiz ve bu alanların hiçbirini ihmal etmememiz gerekiyor. Zaman geçtikçe ağaçlar nasıl kendi başlarına ve desteksiz ayakta durabiliyorlarsa, kendi besinlerini bulabiliyorlarsa, kök salıyorlar ve serpiliyorlarsa; biz de çocuklarımızı ve gençlerimizi bağımsız olarak hareket edebilecek özgürlük ve sorumlulukta yetiştirmeliyiz. Liderlik, sorumluluk, takım çalışması, girişimcilik gibi becerileri çocuklarımıza kazandırmak için onlara görev ve sorumluluk vermeli ve gelişim ortamları hazırlamalıyız.

8) “Uygun tohum, ancak uygun toprakta, iklimde ve şartlarda yetişir. Her tohumun ayrı özellikleri vardır ve içinde saklı olanlar boy atıp serpilir ve gelişir. Aynı şekilde her çocuğun da içinde saklı olan yetenekler, beceriler, yatkınlıklar farklı farklıdır. Her çocuğun ayrı kişilik özellikleri vardır.”

Söğüt, kendi özelliklerine uygun bir zemin arar. Her tohum başka başkadır. Çınar tohumundan ancak çınar çıkar, söğüt tohumundan da söğüt ağacı boy atar. Söğüt tohumundan zorla çınar çıkarmak ne kadar anlamsız ise, çocuklarımızın kişilik özelliklerini gözardı ederek onlara sevmediği bir mesleği veya rolleri dikte ettirmek o kadar anlamsızdır.

9) “İnsanların da bitkilerin de tam olarak potansiyeline ulaşmaları uzun zaman alır, büyük emek ve sabır ister, zorlu bir süreçtir.”

Osmanlı çınarı Söğüt’ten filizlendi, boy attı ve 700 yılı aşkın bir sürede dünyaya yayıldı. Bir ağacın, mesela bir ulu çınarın, yetişmesi ve o haşmetine ulaşması yıllar alır. Bir ağacın yetişmesi ancak doğru çevrede, doğru tohum ile, doğru toprakta, doğru yöntemlerle, doğru zamanda ve doğru iklimde meydana gelir. Bu süreç de yıllarca süren bir gelişim, dönüşüm, etkileşim ve emek sürecidir. Yıllar sonra potansiyeline ulaşan, o köklü ağaç, gölgesinde nice yıllar nice insanlara, kuşlara, hayvanlara hayat verir. İnsanlar da böyledir. Beşikten mezara insan ne zorlu süreçlerden geçer. Bir çocuğun büyümesi için inanılmaz bir anne sevgisi ve fedakarlığı, yıllarca süren aile sıcaklığı, sevgisi ve desteği, yıllarca süren bir eğitim gerekir. Eğitim ve sevgi beşikten mezara dek sürer. Sonunda da yetişen insan, çevresindeki başka insanlara ve kendi çocuklarına hayat verir, faydalı olur, destek sağlar ve ışığını yansıtır. Ağaca giden emek nasıl zayi olmaz ise, insana yatırım da hiçbir zaman boşa gitmez, er ya da geç meyvesini verir.

Geleceğimizin umudu, yarınlarımızın teminatı çocuklarımız, nazlı birer Söğüt fidanı gibidirler. Şefkatli, idealist, bilinçli, vizyoner, fedakar, sevgi dolu bahçıvanlara ihtiyaç duyarlar. Ne mutlu söğütler yetiştiren öğretmenlerimize, eğitimcilerimize, anne ve babalarımıza!

Yarının Yenilikçi Eğitim Projeleri Başlatmak

2009-08-19T07:37:00.000-07:00

2008 TED Konferansında TED Ödülü’nü kazanan Dave Eggers, Amerika’da devlet okullarında eğitimin kalitesini arttırma hedefini kafaya takmış.

TED Ödülü’nün özelliği şu: Bir idealinizi dünya ile paylaşıyorsunuz ve TED size bu idealinizi gerçekleştirmek için 100 bin dolar veriyor. Daha da önemlisi, TED kaynaklarını ve networkunu size açıyor.

Dave Eggers’ın amacı da vatandaşları bölgelerindeki devlet okuluna katkıda bulunmaya teşvik etmek ve davet etmek.

“Once Upon A School” (Bir Zamanlar Bir Okul) projesinin amacı devlet okullarını idealizm ile, yeni bir enerji ile, kreatif düşünce ile ve sosyal yenilik projeleri ile geliştirmek, masal güzelliğine ulaştırmak.

Bu amaçla açılan portalda okullarda uygulanan ve dünyaya örnek olabilecek yaklaşık 250 sosyal yenilik projesi var. http://onceuponaschool.org/.

Her eğitimcinin siteyi incelemesini tavsiye ederim. Ortaya konan yenilikçi projeler size geniş bir perspektif, taze bir enerji, eğitim adına yeni bir umut ve bol sayıda kreatif fikir sağlıyor.

Mesela, bir okulda çocuklar teknoloji laboratuvarlarını gezdikten ve elektronik cihazların nasıl çalıştıklarını öğrendikten sonra sonra eski elektronik eşyaları okula getiriyor, parçalarına ayırıyor, yeniden birleştiriyor ve eğlenceli şekilde kendi aletlerini tasarlıyorlar.

Başka bir okulda çocuklar çocuk hastanesini ziyaret ediyorlar, orada gönüllü çalışarak hasta çocuklara yardım ediyor, onlarla arkadaşlık geliştiriyorlar. Benim en beğendiğim projelerden bazılarını sizinle paylaşmak istiyorum:

· Nepal’de açılan çocukların yeteneklerinin ve güçlü yönlerinin tesbit edildiği, geliştirildiği, kariyer yönlendirmenin yapıldığı ve çocuklara özel koçluk sağlanan “Hayal Merkezleri”.

· Kenya Nairobi’de sokak çocukları için açılan Öğrenme, Girişimcilik ve Para Kazanma merkezleri, onlara hayat boyu kullanabilecekleri temel becerileri, okuma yazmayı, el işleri yapmayı, dikiş dikmeyi, takı yapmayı, ürün geliştirmeyi öğretiyor. Çocuklar hem ustalardan zanaat öğreniyorlar, hem beceri geliştiriyorlar, hem iş kuruyorlar, hem ailelerine para kazandırıyorlar.

· Bir öğretmen ilkokulda çocuklara kreatif düşünceyi, stratejik düşünmeyi, potansiyellerini keşfetmeyi, aklın gücünü öğretmek için kullanılmayan bir sınıfı satranç tahtası şekline getiriyor. Öğrenciler renkli giysiler tasarlayıp giyerek farklı satranç taşları oluyorlar ve oyun oynarken hayatı keşfediyorlar.

· Bir okul bilimi çocuklara sevdirmek için her bir bilim dersinin bütün materyallerini ayrı bir eğlenceli bilim kutusuna topluyor. Her bilim aktivitesinde uygulama, oyun, proje üretme, video ve sunum da oluyor. Gönüllü anne babalar da ayda bir gün işyerlerinden izin alarak misafir eğitimci olarak uzmanlık geliştirdikleri alanlarda çocuklara bilim/sanat/tasarım dersleri veriyor. Proje sonucunda okulun bilim olimpiyatı başarısı yüzde 200 artıyor.

· California’da bir okul yılın bir gününü hizmet ve sosyal sorumluluk günü ilan ediyor. O gün bütün öğretmenler, bütün öğrenciler ve bütün çalışanlar toplum için hayırseverlik projeleri yapıyorlar. Bir günde toplanan bağışlarla yüzden fazla çocuğa burs sağlanıyor, bir multimedya lab kuruluyor, ve bölge okullarına 75 bilgisayar bağışlanıyor. En önemlisi, her çocuk erken yaşta bir mum yakmayı ve topluma katkıda bulunmayı öğreniyor.

· Bir girişimci, evlat edindiği sokak çocuğuna girişimciliği öğretiyor ve iş kurmasını sağlıyor. Başarılı olunca da bölgesindeki okuldaki gençlere girişimcinin düşünme şeklini, becerilerini ve mantığını öğretmeye karar veriyor. Sabah bir saat erken gelen gönüllü gençlere gerçek girişimcilik projeleri yaptırıyor ve onların kendi işlerini kurmasını sağlıyor. Başarılı olmuş girişimciler ile öğrenciler buluşturuluyor ve usta-çırak ilişkisi içinde onlardan ders alıyorlar. Her genç yaratıcı fikirler üretmeyi, iş planı yapmayı, iş planını sunmayı, sermaye bulmayı öğreniyor. En iyi iş planları ve iş fikirleri ödüllendiriliyor.

· Amerika’da organik ve taze ürünlerle kaliteli yemek yapan dünyaca ünlü bir restoranın sahibi, çocukların okullarda sağlıksız ve donmuş yemekleri düşünmeden ve acele ile yediklerini gözlemliyor. “Yemek yemek çok değerli bir insan deneyimidir. Çocuklarımız adabı, ahlakı, ekolojiyi, sürdürülebilirliği, iyi insan olmayı, çevreyi korumayı, doğal dengeyi sofrada öğrenirler” diye düşünüyor ve restoran olarak çocuklara taze, lezzetli, organik öğle yemeği sağlıyor. Fast food akımına karşı “yavaş yemek” hareketini kuruyor ve yöredeki çiftçilerle beraber yemekte kalitenin, sürdürülebilirliğin, tazeliğin mücadelesini başlatıyor.

· Bir beden eğitimi öğretmeni “İçeride Çocuk Kalmasın” kampanyası ile çocukların oyun alanlarına, parklara, doğaya çıkmalarını ve bol bol spor yapmalarını teşvik ediyor. Amaç çocukların daha sağlıklı yaşamalarını, spor alışkanlığı kazanmalarını, şişmanlık, oburluk, bilgisayar ve TV bağımlılığı gibi tehlikelerden uzaklaşmalarını sağlamak. Ailelerle beraber her pazar okul piknikleri ve doğa gezileri düzenleniyor. Piknikleri çocuklar aileleri ile beraber organize ediyor. Çocuklar için bahar ve yaz spor kampları, oyun kampları, turnuvalar düzenleniyor. Takım çalışması ve iletişim dersleri dışarıda çimenlerde veya parklarda yapılıyor. Ağaç ve yeşil sevgisi doğanın içinde kazandırılıyor. Her çocuk mutlaka kendi ismiyle ağaç dikiyor. Her çocuğa toprak veriliyor, ekmesi ve sebze yetiştirmesi sağlanıyor.

· Bir okul çocuklara yemek yapmayı öğretmek ve sağlıklı yeme alışkanlığı kazandırmak için iki haftada bir çocukları gruplar halinde gönüllü velilerin evine götürüyor. Veli, çocuklara sebzeleri-meyveleri, malzemeleri yıkamayı, vitaminleri, yemek hazırlamayı öğretiyor. Sonra çocuklar hep beraber yaptıkları yemeği yiyor. Kendileri yemek yaptıkları için çok daha iştahla yiyorlar. Öğrenciler yemek yapma ve ev işlerine yardım etme becerisi kazanıyorlar. Bu ev dersleri, bahçe işleri, sebze yetiştirme, tamir yapma, ağaç dikme, çiçek yetiştirme, ev dekorasyonu, temizlik gibi konularda da yapılıyor.

· Bir balıkçı, okulundaki öğrencilere uygulamalı olarak her yıl bot yapmayı ve balık tutmayı öğretiyor. Botu hep beraber yapıyorlar ve açık arttırmayla okul yararına satıyorlar. Çocuklar el becerilerini, marangozluğu, balıkçılığı öğreniyorlar.

· “Mindgym” adı verilen programda çocuklar güncel olaylara, haberlere, insan davranışlarına sosyal bilimleri kullanarak farklı açılardan bakmayı öğreniyorlar. Sorgulama, eleştirel düşünme, problem çözme becerileri çocuklara örnekler ile kazandırılıyor. Programda tiyatrolar ve videolar da yoğun olarak kullanılıyor. Çocuklar tiyatro yaparak olayları ve insan davranışlarını yorumluyorlar. Çocuklar beyni farklı çalıştırmayı, gözlem yapmayı ve insan psikolojisini uygulamalı olarak öğreniyorlar.

Eğitimin Harikalar Diyarı Finlandiya

2009-08-14T09:31:00.000-07:00

Finlandiya, dünyada eğitim problemini en erken çözmüş ülkelerden biri. Dünyanın en başarılı okullarından bir kısmı bu küçük İskandinav ülkesinde yer alıyor. Nokia’nın diyarı Finlandiya, dünyada okuldan mezun olanların oranının en yüksek olduğu ülkelerden biri. Okuma yazma oranı ülkede yüzde yüze çok yakın ve dünyada birinci. Ülkedeki üniversite mezunlarının oranı yaklaşık yüzde 65. Ayrıca, burası, OECD eğitim raporuna göre 15 yaşındaki okullu gençlerin Matematik problemlerini çözmede dünyada en iyi oldukları ülke. Eğitim ve okul kalitesi denince Finlandiya, dünyanın örnek ülkelerinden İngiltere’yi, Amerika’yı, Çin’i ve Japonya’yı sollamış durumda. Kısacası Finlandiya, eğitimde mükemmellik modeliyle ve kaliteli devlet okullarıyla tüm dünyaya örnek oluyor.

Ev gibi sıcak, oyun alanı gibi eğlenceli, kampüs gibi esnek okullar

Finlandiya’da öğretmenlik mesleği en saygın mesleklerden biri ve öğretmen olabilmek herkesin harcı değil. Finlandiya’nın okullarını incelediğimizde çarpıcı bazı özellikler gözlemliyoruz: Öğrenciler ayakkabılarını okulun kapısında bırakıyorlar ve halı kaplı sınıflara evlerine girer gibi giriyorlar. İngilizce öğretmeni Riitta Severinkangas “Biz okulun soğuk, resmi ve yasakçı değil, eşitlikçi ve ev gibi/aile gibi sımsıcak bir ortam olması gerektiğine inanıyoruz. Her Kuzey evinde çocuklar ve büyükler ayakkabılarını kapıda bırakır. Biz de okullarımızda bunu yapıyoruz. Kucaklayıcı ve sevgi dolu bir atmosfer oluşturmaya çalışıyoruz” diyor.

Başarısız öğrenci yoktur. Her öğrenci başarılı olur!

Finalndiya’daki okulların özelliği, en başarılı öğrenci ile en başarısız öğrenci arasında fazla fark olmaması. Yani başarısız öğrenci diye bir şey yok. Burada öğrenciler birbirinin rakibi olarak değerlendirilmiyor. Öğrenciler birer istatistik olarak görülmüyor. Rekabetçi başarı cetvelleri ve tablolar asla kullanılmıyor ve öğrenciler birbirleriyle kıyaslanmıyor. Zorluk çeken öğrenciler için bütün eğitimciler seferber oluyorlar. Öğrencilerden geri kalanlara ve öğrenme güçlüğü çekenlere özel dersler veriliyor ve onlara özel hocalar tahsis ediliyor. Ancak onlar düzenli eğitim sisteminden ve sınıf hayatından koparılmıyorlar. Sistemde her öğrencinin özel olduğu, özel ihtiyaçlarının ve yeteneklerinin olduğu vurgulanıyor. Öğretmenler öğrencilerle birebir ilişki kuruyorlar ve usta çırak ilişkisi içinde beraberce öğreniyorlar. Okullarda ezber yok. Ders kitapları nadiren kullanılıyor. Öğrenciler bol bol yazıyor, okuyor, düşünüyor, üretiyor ve sunum yapıyorlar. Her öğrenci öğrendiklerini kendi hayatına yansıtıyor ve uyguluyor. Onur sistemi uygulanıyor, öğrenciye sonuna kadar güveniliyor. Öğrenciye yetişkin ve profesyonel bir birey gibi davranılıyor.

Okul 2.0: Kişiselleştirilmiş Kreatif Yetenek ve Tasarım Atölyesi

Okulların tasarımı müthiş yenilikçi. Okullar dört duvar ve koridordan oluşmuyor. Okullarda spiral merdivenler, açık kafeteryalar, minderli oturma, dinlenme ve oyun odaları, rengarenk sınıflar, multimedya merkezleri, dijital kütüphaneler görmek sizi şaşırtıyor. Okulların kulüpleri çok aktif, çeşitli ve çekici. Haftalık müfredatın içinde bol bol müzik, sanat, ve spor aktiviteleri var. Okullar, bir yetenek atölyesi gibi çalışıyor. Her öğrenci hayal gücünü sonuna kadar kullanıyor. 13 yaşındaki çocuklardan kendi hikayelerini, şiirlerini, hatta romanlarını yazanlar ve kendi bestelerini yapanlar var. Her öğrenci ilgi alanlarını kendisi seçiyor ve bu alanlarda erken yaşlarda mükemmelleşiyor. Her öğrenci kendi üniformasını kendisi tasarlayabiliyor. Öğrenciler saç modellerini ve giyim stillerini kendileri belirliyorlar. Okullar öğrencilerin hepsine sıcak ve lezzetli öğle yemekleri sağlıyor. Her gün okul saatleri gayet kısa ama dolu dolu. Okulların yaz tatili 10 hafta sürüyor.

Müdür yok; baş eğitimci veya baş öğrenen var

Okul yöneticilerinin rolü baş eğitimci (chief education officer) ve baş öğrenen (chief learner) olmak. Ana hedefleri eğitimin kalitesini geliştirmek, her öğrenciye ulaşmak, her öğrencinin yeteneklerini keşfetmek ve işletmek, ve okulu daha yenilikçi bir okul haline getirmek. Yani, eğitim yöneticileri eğitim öğretimden asla kopmuyorlar. Yöneticiler kendilerini bir öğretmen olarak görüyor ve zamanlarının çok büyük çoğunluğunu öğretmenler odasında geçiriyorlar.

Başarının Sırrı: Yetkilendirilmiş İdealist Öğretmenler

Dünyanın pek çok yerinden gelen uzmanlar Finlandiya’nın eğitim sistemini incelemek için Helsinki’ye geliyor ve okulları yerinde ziyaret ediyorlar. “Başarınızın sırrı nedir?” diyenlere “Öğretmenlerimiz” cevabını veriyorlar. Öğretmen olmak için müthiş bir rekabet var ve en iyi öğrenciler öğretmenlik mesleğini tercih ediyorlar. Öğretmenlerin yaşam şartları ve imkanları çok çok iyi. Bütün karar mekanizmaları ve yetkiler öğretmenlere emanet edilmiş durumda. Otoriteler onlara her tür özgürlüğü, yetkiyi ve sorumluluğu vermiş: “Siz mükemmelliği yaklayın. En iyi çözümleri ve yöntemleri siz bulacaksınız. Bütün yetkiler sizin. Yeter ki öğrencilerin tümü başarılı olsunlar.” Finlandiya’da eğitim, bir bilim olarak değerlendiriliyor. Beş yıl öğretmenlik yapan ve başarılı olan genç öğretmenlere master derecesi veriliyor. Meslek içi öğrenme ve profesyonel gelişim Finlandiya’da çok güçlü. Usta öğretmenler yeni öğretmenlere bizzat yardımcı oluyor ve koçluk yapıyorlar.

Ezbercilikten Yetkinlik Gelişimine: 21. Yüzyılın Altın Yeteneklerini Geliştirmek

2009-08-13T10:08:00.000-07:00

Her öğrenci bağımsız olarak araştırma yapmayı, yenilikçi fikir üretmeyi, proje uygulamayı, takım çalışmasını, sunum becerilerini, etkili yazma ve konuşmayı öğrenmeli ve bol bol tecrübe etmelidir. Not verme sistemi ezbere dayalı sınavlarla değil çok boyutlu proje performansına dayalı olarak ölçülmelidir. Ezberlenen-unutulan bilgi yığınlarından ve tozlu-hantal-ezberci müfredattan acil olarak kurtulmalıyız. Katma değeri olmayan, uygulamaya dönüşmeyen, işe yaramayan, unutulan bilgiler müfredattan çıkarılmalıdır. Google zaten birkaç saniyede dünyanın bilgisini size sunuyor, bu kadar gereksiz bilgilerle çocukların aklını ambale etmeye gerek yok. Her öğretmen kendisine şunu sormalı: “Çocuklarımızı ve gençlerimizi 21. yüzyıla nasıl en iyi şekilde hazırlarız? Onlara hayatları boyunca kullanabilecekleri altın bilezikleri ve değerli becerileri nasıl kazandırırız? İş dünyasının aradığı mezunları nasıl yetiştiririz? Onların en iyi oldukları alanları nasıl keşfedebiliriz? Onların özel yeteneklerini ve güçlü yönlerini nasıl daha etkili şekilde açığa çıkarabiliriz? Dünya ile rekabet edecek seviyede bir alanda uzmanlaşan ve mükemmelleşen bireyleri nasıl yetiştiririz? Öğrencilerimiz öğrettiğiklerimizi mezun olduktan sonra hayatlarında kullanacaklar mı?”

Öğretmenlerimiz için her ilde profesyonel gelişim ve sürekli öğrenme merkezleri açmalıyız. Her öğretmen kendi alanında dünyada neler olup bittiğini takip etmeli, mesleki konferanslara, kongrelere, profesyonel gelişim atölyelerine, eğitimlere katılmalı. Her öğretmen dersini her dönemde sürekli yenilemeli, farklı ve yenilikçi yöntemler denemeli. Her öğretmen çocuklara bol bol proje, sunum, ve takım çalışması yaptırmalı. Her öğretmen alanında başarılı olmuş kişileri okula derslerine davet etmeli. Her öğretmen bölgesindeki kurumlarla ve şirketlerle sürekli bağlantı halinde olmalı. Her öğretmen dünya çapında en iyi eğitimcileri, uzmanlık sahasını ve eğitim modellerini bir taraftan izlerken, diğer yandan da orijinal eğitim yöntemlerinin ARGEsini yapıp sınıfında kullanmalı. "Iki günü eşit olan ziyandadır" kaidesince düşünme, yenilenme, fikir üretme, proje üretme, sürekli öğrenme ve profesyonel gelişim için bol zaman ayırmalı.

Amerika’daki eğitim sisteminin problemleri ile Türkiye’deki eğitim sisteminin pek çok problemi birbiriyle tam örtüşüyor: Çocuklarımızı değişen, gelişen, küreselleşen dünyaya yeterince hazırlayamıyoruz. İş dünyasının gerektirdiği profesyonel becerileri ve pratik yetkinlikleri onlara kazandıramıyoruz. 21. yüzyılda küresel bilgi ekonomisinde hayatta kalmak için gereken düşünme, yazma, sunum, iletişim, takım, proje ve teknoloji becerilerini ve yetkinliklerini çocuklarımızda geliştiremiyoruz. Ezbercilikten kurtulamıyoruz.

Hayata Çoktan Seçmeli Test Olarak Bakan Öğrenciler

Çocuklarımız ilkokuldan üniversiteye kadar çoktan seçmeli testler çözmeye odaklanan yarış atlarına döndüler. Yakınlarımın çocuklarına soruyorum, “Hayatta idealin nedir? Ne yapmak istiyorsun?” Verdikleri cevap: “Şıklar gelsin düşünürüz abi.”

Kritik Yetenek Açığını Kapatmak

Çocuklarımız problem çözme, sorgulama, araştırma, teknoloji kullanma, proje üretme, sıradışı düşünme, vizyon ve hayal kurma becerilerinden yoksun olarak yetişiyorlar. Bu problemler devlet okullarının yanısıra özel okulların da ortak problemi. Okul bırakma, başarısızlık ve işsizlik oranları bizde de Amerika’da da yüksek. Üstelik iş dünyasının aradığı kualifikasyonlara sahip olan nitelikli işgücü açığımız giderek büyüyor. İşte Türkiye’nin ve ABD’nin eğitim ile ilgili ortak problemleri. Bu yüzden Türkiye’deki bütün eğitimcilere, liderlere, okullara, öğretmenlere, müdürlere bu kitabı okumalarını tavsiye ediyorum. Bu kitap, 21. yüzyıl için bir eğitim manifestosu niteliği taşıyor.

İş Dünyasının Aradığı İnsan Tipi

Tony Wagner, dünyanın önde gelen iş dünyası liderleri ile görüşüyor ve okullarda yüzlerce dersi gözlemliyor. İş dünyasının aradığı insan tipi (kritik düşünen, kreatif fikirler üreten, iletişim becerileri olan, inisiyatif alan, proje üreten) ile okulların yetiştirdiği insan tipi (pasif, ezberleyen, heyecansız, verileni sorgulamadan alan) arasında müthiş bir boşluk ve fark olduğu sonucuna varıyor.

21. Yüzyılın Yedi Yetkinliği

Kitapta 21. yüzyılda küresel bilgi ekonomisine, iş dünyasına, üniversiteye ve evrensel vatandaşlığa tam olarak hazır olmak için gereken yedi hayatta kalma becerisi vurgulanıyor. Bu yedi beceriye “Altın Yetenekler” veya “21. Yüzyıl Yetkinlikleri” adı verebiliriz.

1) Kritik Düşünme ve Problem Çözme: 21. yüzyılda iş dünyasında bütün profesyoneller kritik ve eleştirel düşünme, sorgulama, analitik düşünme, sistemci düşünme ve problem çözme becerilerine sahip olmak zorunda.

2) Sistemler ve İnsanlar Arası İşbirliği Geliştirme ve Liderlik: 21. yüzyılda küresel bilgi ekonomisinde profesyoneller liderlik becerilerine ve insanları etkileme gücüne sahip olmalılar. Ayrıca kurumun bütün paydaşlarıyla, yönetim kurulu üyeleriyle, ortaklarıyla, müşterileriyle işbirliği ve kaliteli ilişki geliştirmek, onları sisteme dahil etmek, onların beklentilerine cevap verebilmek önemli hale geliyor.

3) Manevra Kabiliyeti, Değişime Uyum ve Hız: 21. yüzyılda belirsizlikle baş #gallery sb10066338a-002 edebilme, sürekli değişime uyum sağlama, hızlı önem kazanıyor. Organizasyonlarda yeniden yapılanma faaliyetleri ve sürekli değişim ajandaları yer aldığı için her profesyonelin değişime açık, uyumlu, hızlı, vizyoner ve sürekli öğrenen bireyler olmaları gerekiyor.

4) İnisiyatif Alma ve Girişimcilik: 21. yüzyılda organizasyonların zorlayıcı problemlerini çözmek ve kurumu ileriye taşımak için artık sadece liderlerin değil her çalışanın girişimci olması gerekiyor. Her profesyonel yetkilendirilmeli, inisiyatif alabilmeli, çözümler üretebilmeli, kurum içinde girişimci olmalı ve yeni projelerin öncüsü olabilmeli.

5) Etkili Sözlü ve Yazılı İletişim: Her mezunun sahip olması gereken en kritik beceriler etkili konuşma, sunum yapma ve yazma becerileri. Ne yazık ki iş dünyası liderlerine göre mezunların en eksik olduğu beceriler de iletişim becerileri. Bu yüzden okullardaki derslerde öğrenciler sürekli bu yeteneklerini kullanmalı ve mükemmelleştirmeliler.

6) Bilgiye Erişebilme ve Bilgiyi Analiz Etme: Küresel bilgi ekonomisinde bilgiye erişme, bilgi üretme, ve bilgiyi stratejik kullanma gibi beceriler giderek daha fazla önem kazanıyor. Her profesyonel Internet okyanusunda yolunu bulabilme, stratejik bilgiyi araştırma ve bulma, bilgiyi yorumlama ve stratejik avantaj dönüştürme konularında aktif katılımcı olmalı ve katma değer oluşturmalı.

7) Sürekli Öğrenme, Merak ve Hayal Gücü: Her profesyonel işine kendinden, kendi hayallerinden, kendi ideallerinden özgün bir şeyler katmalı. Her profesyonel zamanının bir bölümünü kendini yetiştirmek, alanında uzmanlaşmak, profesyonel yetkinliklerini arttırmak, perspektif ve vizyon geliştirmek için ayırmalı. Okullar hayat boyu öğrenen, okuyan, yazan, gelişen, fikir üreten, özgürce düşünen, hayallerinin peşinden giden bireyler yetiştirmeli.

Eğitimcilerimize Bir Uyanma Çağrısı

Bu yetkinlikleri geliştirmek için 21. yüzyılın okulları iş dünyası ve toplum ile sürekli diyalog ve işbirliği kurmalı. Eğitimcilerimiz ve çocuklarımız eski ezberci bilgi yığınlarından kurtulmalı ve hafiflemeli. Çocuklarımız iş dünyasında hayat boyu kullanacakları yukarıdaki yetkinliklere sahip olmalı. Bu yetkinlikler mezunlarımızın her meslekte kullanabilecekleri altın bilezikleri. Bunun için de okullarımız ve eğitimcilerimiz eğitime yepyeni bakış açıları getirmeli ve 21. yüzyılın eğitim modellerini sıfırdan tasarlayarak inşa etmeli. Tony Wagner’ın kitabı bu yüzden önemli ve bu kitaptaki tesbitler sadece Amerika için değil, Türkiye için de geçerli. Tony Wagner’ın kitabı Türkiye’deki bütün eğitimcilerimize, okullarımıza, liderlerimize, öğretmenlerimize, ve eğitim bakanlığımıza yönelik bir “uyanma çağrısı” ve “21. yüzyıl eğitim manifestosu” niteliği taşıyor. Mutlaka okunmalı, üzerinde düşünülmeli ve bunun ışığında eğitim modellerimiz yenilenmeli.

BİR İDEAL, HAYAL VE UFUK TURU: TÜRKİYE İÇİN SIFIR MERKEZ GELİŞİM MODELİ

2009-08-12T09:58:00.000-07:00

Geçtiğimiz yıllarda tarihlerden 19 Mayıs iken kaleme aldığım bir ideal, hayal ve ufuk turu..

Türk gençliği olarak bizler hepimiz Türkiye’yi canımızdan çok seviyoruz. Hepimiz Anadolu’ya ve bu topraklara gönülden bağlıyız. Türkiyeli olduğumuz için onur ve mutluluk duyuyoruz. Hepimiz Atatürk’in çizdiği vizyonda durmadan ilerlemeye kararlıyız. Hepimiz ülkemizin geleceğine katkıda bulunmak ve toplumsal sorumluluk üstlenmek için hazırız. Bayrağı ve emaneti devralmak için kendimizi en iyi şekilde hazırlıyoruz. Türkiye’mizin dünyada hak ettiği konumu bulması için elimizden geleni yapmaya söz veriyoruz. Ülkemizin geleceğine güvenle, inançla ve ümitle bakıyoruz.

Çocukluğumuz Özal devrinin izlerini taşıyor ve bizler liberal bir dönemde büyüdük; ama söylendiği gibi topçu ve popçu bir nesil değiliz. 68 Kuşağı kadar veya 80 öncesi gençliği kadar idealistiz, bilinçliyiz ve vatanımızı seviyoruz. Ama farklı görüşler taşıyan arkadaşlarımızın da bizim kadar memleket sevdalısı olduğunu biliyoruz. “Ötekiler” yok artık; aynı gemide yaşayan bizler varız. Artık devleti, idareyi ele geçirme paranoyalarından, çatışmalardan, önyargılardan, korkulardan, nefretlerden, şikayetlerden uzağız ve uzak olmak istiyoruz. Türk-Kürt, Alevi-Sünni, sağcı-solcu, AKPli-CHPli, küreselci-ulusalcı, şucu veya bucu; hepimiz ortak paydada Türkiye’mizi, Anadolu’muzu, Cumhuriyetimizi seviyoruz. İşte 19 Mayıs. Her tür ayrım anlamını kaybediyor ve biz birbirimizi kucaklıyoruz. Çoğul kimlikler taşıyoruz ve bundan memnuniyet duyuyoruz. Aynı anda içimizde milliyetçi, liberal ve sosyal demokrat eğilimler hissedebiliyoruz. Hem muhafazakar hem devrimci yönlerimiz var. Düz değil saçaklı mantık kullanıyoruz. Kolay çözümlere, kısa cevaplara ve sloganlara şüpheyle yaklaşıyoruz. Fanatizmi, cehaleti, ezberi ve şiddeti eleştiriyor ve sorguluyoruz. Öte yandan tutarlı ilkelerimiz, değerlerimiz var ve fikirlerimizi, düşüncelerimizi sonuna kadar savunuyoruz. Birbirimizi anlamaya ve diyalog kurmaya uğraşıyoruz. Kapılar açmaya ve köprüler kurmaya uğraşıyoruz. Hayata ve ülkemize farklı pencerelerden bakmaya çalışıyoruz. Enerjimizi ve dikkatimizi pozitife yoğunlaştırmak istiyoruz.

Türk gençliği olarak ülkemiz adına ideallerimiz var. Rüyalarımız var. Umutlarımız var. Hedeflerimiz var. Stratejilerimiz var. Hayallerimiz var. Bizler hayallerimizin çocuklarıyız.

21. yüzyılda yeni bir Türkiye hayal ediyoruz. Daha gelişmiş, zengin, aydın, mutlu bir Türkiye. Demokratik, çoğulcu, laik, çağdaş bir Türkiye. Doğu ve Batı arasında köprü olmuş, Avrasya'da güven, denge ve istikrar unsuru bir Türkiye. Avrupa Birliği’nin en genç, en dinamik, en barışçıl, en güçlü üyesi. Kendisiyle, halkıyla ve çevresiyle barışık; kabuğunu kırmış bir Türkiye. Çağıyla hesaplaşmış, çağı yakalamış ve aşmış bir Türkiye.

Bir gün gelecek bizim de evrensel olarak güçlü bir ekonomimiz, teknoloji üretiminde rekor kıran bir özel sektörümüz, etkin işleyen bir devlet sistemimiz, dünya çapında bilim üreten üniversitelerimiz olacak. Bu gün uzak gelecekte değil. Bu gün bize umduğumuzdan daha yakın. Tarihin çarklarında Türkiye’nin tarihi bir sıçrama rampasında bulunduğunu hissediyoruz. Sistem dinamikleri ve disiplinler arası bilimler Türkiye’nin hızla yukarıya doğru çıkmakta olduğunu söylüyor. Geleceğe ilişkin raporlar ve tahminler Türkiye’nin ilerlemesinin devam edeceğini ve hızlanacağını vurguluyor. Gönülden inanıyoruz ki 21. yüzyılda yeni bir Türk Rönesansı yaşanacak. Kültürel, ekonomik, teknolojik, bilimsel, sosyal, toplumsal gelişmelerin bileşkesi bir göz kamaştırıcı bir Rönesans.

Tabii bu hiç kolay olmayacak. Bunun çabasız, uğraşsız, dertsiz, hedefsiz, projesiz, emeksiz, hayalsiz, vizyonsuz olabileceğine ihtimal vermiyoruz. Medeniyet inşa etmede mürekkep, gözyaşı, alın teri gerektiğinin bilincindeyiz. Siyasi partilerimizle, devlet kurumlarımızla, şirketlerimizle, üniversitelerimizle, sivil toplum örgütlerimizle, halkımızla topyekün bir hedef birliği, vizyon birliği, organizasyon birliği ve işbirliği gerçekleştirebilirsek Türkiyemiz küresel platformda hak ettiği yeri alacak. Neden almasın ki? Yeni dünyada yerimizi almak için yeterli girişimcilik ruhumuz, tarihsel potansiyelimiz ve insan kaynağımız fazlasıyla hazır bulunuyor.

Günümüzde değişim; çok boyutlu, dinamik ve kompleks bir süreçler zincirine dayanıyor. Makro sistemlerin değişmesini istiyorsak mikro sistemlerden işe başlamalıyız. Türkiye’nin değişmesi ve gelişmesi, kurumlarımızın değişmesi ve gelişmesine bağlı. Kuantum değişimi başarabilmemiz için tüm kurumlarımızda uzun vadede çok boyutlu ilerlemeler ve köklü reformlar gerekiyor:

· KOBİ’lerde, şirketlerde, iş dünyasında
· Devlette, bürokraside, orduda ve siyasette
· Medyada ve basında,
· Üniversitelerde, sivil toplumda
· Sağlık, eğitim ve adalet sistemlerinde

Sistemlerin değişmesi için kurumların, kurumların değişmesi için de insanların değişmesi gerekiyor. Değişim bireyden başlıyor. Değişim içimizden başlıyor. Senden, benden, bizden, Ahmet Bey’den, Ayşe’den, Mustafa’dan başlıyor. Değişim gençlerden başlıyor. Değişimin anahtarı yeni nesil. 19 Mayıs gençleri ve daha sonra 23 Nisan çocukları.

Türkiye’mizi 21. Yüzyıla taşıyacak değişim ve gelişimin liderleri ve aktörleri Türk gençleri olacak. Bugünün ve yarının gençleri. Peki Türk gençliği olarak bu konuda ne kadar hazırız? Bilgimiz, vizyonumuz, yetkinliklerimiz itibarıyla bize verilen ağır emanet ve görevleri üstlenmeye ne kadar hazırız? Ortaya koyabileceğimiz bir strateji, vizyon ve misyon bildirgemiz var mı? Ülkemiz için nasıl bir vizyon ortaya koyacağız? Bu vizyona yürürken hangi değerlere ve prensiplere sahip olacağız?

19 Mayıs 2005 tarihinde özel olarak kaleme alınan bu makalenin temel amacı bu konularda disiplinler ötesi bir beyin fırtınası başlatabilmek ve bu konulara kafa yoran genç arkadaşlarımız için taze bir fikir platformu oluşturabilmektir.

Şimdi “Türkiye’nin geleceği ve bu geleceği kurmada Türk gençleri olarak bizim rollerimiz, görevlerimiz, katkılarımız, ilkelerimiz” hakkında disiplinler arası bir ufuk turuna çıkacağız. Bu yolculukta amacımız Türkiye’mizin geleceğine dair çok boyutlu bir değişim ve gelişim vizyonu ortaya koyabilmek. Bu bildirgeyi “Türk Gençliğinin Türkiye Vizyonu” konusunda ortaya konan küçük bir katkı olarak değerlendirebilirsiniz. İşte 19 Mayis 2005 manifestomuz:

1) KALİTE, SORUMLULUK, ETİK, MORAL DEĞERLER:
Bireysel ve kurumsal düzeyde yaptığımız her işte ve her alanda toplam kaliteyi yakalayacağız. Devlette, özel sektörde, üçüncü sektörde, toplumsal yaşamda hukuk ilkelerini, ahlaki değerleri, etik kuralları, evrensel kalite standartlarını hakim ve üstün kılmak için var gücümüzle uğraşacağız. Mesleğimizde en iyiyi ve en mükemmeli yakalayacağız. Sosyal ve toplumsal platformda sorumluluk üstleneceğiz. Yeşil, doğa, sürdürülebilirlik için mücadele edeceğiz. İnsan hakları, demokrasi ve özgürlük gibi evrensel değerlere saygılı olacağız. Gelenek ve gelecek arasında köprü kurabilmek için uğraşacağız. Yaşam kalitesini ülkemizde her alanda arttırmaya çalışacağız. Hz. Muhammed gibi doğru, güvenilir ve dürüst olmaya çalışacağız. Yolsuzluğa, ahlaksızlığa, yalana geçit vermeyeceğiz. İlkeli, dürüst, ahlaklı, sorumlu ve örnek olacağız.

2) İNSAN, SEVGİ, EĞİTİM VE İLETİŞİM:
Türkiye’nin kalkınmasında en önemli faktörün iyi eğitilmiş insan gücü olduğunu bilerek bulunduğumuz her kurumda insana önem vereceğiz ve insana yatırım yapacağız. İnsan kaynaklarına yatırıma, eğitim düzeyinin arttırılmasına ve iletişim kalitesine her zaman önem vereceğiz. Sağlık, eğitim ve hizmet sektörleri başta olmak üzere her sektörde insan memnuniyetini esas alacağız. Çalıştığımız kurumların müşteri odaklı ve hizmet odaklı olması için uğraşacağız. Gençlere uygun kariyer planlaması yapılması, eğitim fırsatları ve istihdam olanaklarının sağlanması, parlak yeteneklerin keşfedilmesi ve geliştirilmesi için mücadele edeceğiz. İnsani gelişimi temin etmek için demokrasi, düşünce hürriyeti, insan hakları, kültür, sivil toplum, adalet, sağlık ve eğitim alanlarında atılım peşinde olacağız. Ailemizde, çevremizde, iş yaşamımızda, toplumsal platformda ve özel hayatımızda sevgiyi yeşerteceğiz. Birlik ve beraberliğe önem vereceğiz. Şeyh Edebali’nin tavsiyesine uyup insanı yaşatacağız ki devlet yaşasın. Yunus Emre gibi Yaradılanı Yaradandan ötürü seveceğiz. İnsana insan olduğu için değer vereceğiz. Herkese gülümseyeceğiz, herkese selam vereceğiz. Yardımsever, sevgi dolu, empatik, ilgili, hassas, nazik ve samimi olacağız.

3) MOTİVASYON, ÇALIŞMA, BAŞARI, ÜRETİM VE VERİMLİLİK:
Türk gençleri olarak bizler Türkiye'nin umudu ve geleceğiyiz. Başarmaya mecburuz. Başka alternatifimiz yok. Sıradan ve sürüden olmayacağız. Yaptığımız işlerin kalitesiyle kişisel markalar oluşturacağız. Dünya standartlarıyla yarışacağız. Bilimin aydınlığını rehber olarak alacak, az uyuyacak ve çok çalışacağız. Ülkemizi küresel platformda en güzel şekilde temsil edeceğiz. Hangi engeller önümüze çıkarsa çıksın motivasyonumuzu ve umudumuzu kaybetmeyeceğiz. Tüm sektörlerde profesyonelleşme ve kurumsallaşmaya önem vereceğiz. Kurumlarda liyakat, bilgi, yetenek, tecrübe ve yetkinliklere değer vereceğiz. Yetkinlik esaslı işe alma, performans değerlendirme, ve ödüllendirme sistemlerin devlet kurumlarında ve özel kurumlarda uygulanması için öncülük yapacağız. Üretime dayalı ekonomik, ticari ve sektörel kalkınma için uğraşacağız. Avrupa Birliği şartlarına hızla uyum sağlayacak ve bu standartları geride bırakacağız. İş dünyasında Sakıp Sabancı, Vehbi Koç ve Üzeyir Garih gibi çalışkan, disiplinli, azimli, sabırlı, kararlı, profesyonel, girişimci ve üretken olacağız.

4) KÜLTÜR, SANAT, ANLAM VE DİL:
Türkiye’nin gelişmesinde sanatın, kültürün ve dilin önemini ve rolünü unutmayacağız. Hayatımızda kültür ve sanat her zaman önemli yer tutacak. Sanata, şiire, edebiyata, müziğe, resime, tarihe, kültüre karşı saygılı, duyarlı ve ilgili olacağız. Toplumun her kesiminde sanat duyarlılığının ve sivil toplum ruhunun oluşması için aktif mücadele vereceğiz. Sanatı ve sanatçıyı maddi manevi destekleyeceğiz, teşvik edeceğiz. Türk müziğinin, sporunun, sinemasının, tiyatrosunun, sanatının, kültürünün, edebiyatının, şiirinin ve dilinin gelişmesi, yayılması ve evrensel standartlara ulaşması için elimizden ne geliyorsa yapacağız. Anne kucağı kadar sıcak ve içten, anne sütü kadar saf ve temiz Türkçemizi öksüz bırakmayacağız. Mehmet Akif’e de, Nazım Hikmet’e de aynı anda saygı duyacağız. Nasreddin Hocamızı, Karagöz ve Hacıvatımızı unutmayacak ve yaşatacağız. Bazen Zülfü Livaneli’nin, Arif Sağ’ın dostluk türkülerini; bazen Sezen Aksu’nun, Barış Manço’nun Tarkan’ın aşk şarkılarını; bazen de Zeki Müren’in, Müzeyyen Senar’ın yanık nağmelerini mırıldanacak, özlemle iç çekecek ve kendimizden geçeceğiz.
Markalaşma ve tasarım anlayışının, evrensel pazarlama stratejilerinin ve reklamcılık ilkelerinin turizmde, medyada, sanatta, özel ve devlet kurumlarında uygulanması için öncülük yapacağız. Kurum kimliğine, sivil topluma, estetiğe, tasarıma, iletişime önem ve değer vereceğiz. Hayatı anlamını, kendimizi, iç derinliklerimizi arayacak ve keşfedeceğiz. Grup ve toplum içinde kendimizi ifade etmekten; farklılığımızı, bireysel özelliklerimizi ve orijinalliğimizi ortaya koymaktan çekinmeyeceğiz.

5) BİLİM, TEKNOLOJİ, BİLGİ, ARAŞTIRMA VE ÖĞRENME:
Türkiye’nin 21. yüzyılı yakalamasının bilim ve teknolojiye yatırım yapmaktan geçtiğini biliyoruz. Teknoloji üretmedikçe üçüncü dünya liginde kalmaya mahkum olduğumuzu da. Thomas Freedman’ın “Lexus ve Zeytin Ağacı” kitabında anlattığı modern üretime, teknolojiye, bilime yatırım yapan Lexus ülkeleri arasında Türkiye’yi de görmek istiyoruz. Sıçrama yapabilmek için Türkiye’nin önünde en önemli seçeneğin teknoloji üretmek olduğunu görüyoruz. Bunun için ise bilim- icat- yenilik- tasarım- teknoloji- üretim- pazarlama- satış -finans zincirinin kurulması gerektiğini biliyoruz. Bunun için makro planda üniversite - iş dünyası - hükümet altın üçgeninin entegre olarak beraber çalışması için elimizden geleni yapacağız. Mikro planda ise disiplinler arası takım çalışması, planlama, vizyon, ödül sistemi ve çok çalışma ile başarıya ulaşacağız. Araştırma ve geliştirmeye yeterince pay ayırarak; iş dünyası, üniversiteler, ve devlet işbirliğiyle; Amerika, Japonya, Almanya, Kanada, Hollanda ve Güney Kore gibi çok boyutlu teknoloji üretimini gerçekleştireceğiz. Knowhow üretecek; patent ve copyright hakları elde edecek ve dünyaya satacağız. Bilişim, e-business ve e-devlet konusunda girişimleri hayata geçireceğiz. Gelecekte çok önem kazanacak Genetik, Biyoteknoloji, Mikroelektronik, Malzeme Bilimi, Yazılım alanlarında teknolojik atılım projeleri üreteceğiz. Bugünün rekabetçi dünyasında, "öğrenmeyi terk edenin gelişmesi mümkün değildir" anlayışı ile sürekli öğreneceğiz ve kendimizi geliştireceğiz. Bilginin eşsiz derinliğine dalacağız. Merak eden, araştıran, sürekli öğrenen bireyler olacağız. Bilgiyi stratejik kullanacak ve stratejik bilgi üreteceğiz. Onlarca, yüzlerce özgün fikir üretecek ve beyin fırtınaları yapacağız. Fikir ve bilgi paylaşım platformları kuracağız. Çok okuyacak, çok yazacak ve çok düşüneceğiz.

6) GÜVEN, BAĞLILIK, TARİH ŞUURU, ANADOLU DUYARLILIĞI:
Birinci vazifemiz olarak Türk istiklalini, Türk Cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa edeceğiz. Kuvva-i Milliye ruhunu, Çanakkale destanını, Kurtuluş Savaşı fedakarlıklarını, şehitlerimizi, gazilerimizi, bu vatan için dökülen kanları unutmayacağız. Atamızın bıraktığı emanetlere, mirasa, ilkelere, prensiplere, devrimlere sahip çıkacağız. Türkiye’nin jeopolitik konumu çerçevesinde dış politikada, savunmada ve milli güvenlikte uzun vadeli, kalıcı stratejiler geliştirmesi ve atılımlar gerçekleştirmesi için üzerimize düşen vatandaşlık görevlerimizi yerine getireceğiz. Vatanımızı ve milletimizi çok seveceğiz. Toprağımızı, kültürümüzü, geleneğimizi, dilimizi, dinimizi, değerlerinmizi unutmayacağız. Yaratıcı’ya, annemize, babamıza, ailemize, akrabalarımıza, dostlarımıza, arkadaşlarımıza vefalı olacağız. Toplumsal yaşamda dualist, rekabetçi, çatışmacı Batı paradigmaları yerine (sermaye-emek, şirket-sendika..) Doğu paradigmalarına dayalı (Ahilik triad sistemi: usta – çırak – lonca) Anadolu sistemleri kurarak huzura, dayanışmaya, dengeye, diyaloğa ulaşacağız. Yemeyip yedirme, çıkarını gözardı edip yardım etme, zekat ile vermenin ve paylaşmanın mutluluğunu yaşama gibi Anadolu’nun köklü değerlerini yeniden yaşatacağız. Ulusal tarihimizi, kültürel mirasımızı, irfan atlasımızı, evrensel olan dinimizi, öz değerlerimizi, toplumsal hazinelerimizi daha fazla tanıyacak ve anlayacağız. 26 farklı medeniyetin genlerini taşıyan Anadolu’muzun kültürel ve tarihsel mirasına sahip çıkacağız. Hititler’in eşitliğini, Urartular’ın özgürlüğünü, Truvalılar’ın kardeşliğini yeniden keşfedeceğiz. Anadolu’nun yardımlaşma ve dayanışma kültürünü yeniden hayata geçireceğiz. Kah Uğur Arslan gibi Deniz Feneri kurarak, kah Tayfun Taliboğlu gibi BamTeline dokunarak Anadolu yollarına düşecek; Anadolu insanıyla ve onun engin şefkatiyle, basiretiyle, misafirperverliğiyle buluşacağız. Adnan Kahveci, Recep Yazıcıoğlu, Gaffar Okkan, Kemal Erimez, Uğur Mumcu gibi halk kahramanlarının arasına karışacağız. Sadakat, güvenilirlik, tutarlılık, sorumluluk, sözünü tutma, inanç, dostluk, kardeşlik, fedakarlık, destek, biz bilinci, tarih şuuru, aidiyet, paylaşım gibi değerler bu yolda bizim vazgeçilmezlerimiz olacak.

7) YENİLİKÇİLİK, VİZYON, DEĞİŞİM, ESNEKLİK VE İCAT:
Yeni çağda sistemci düşünmeyi, saçaklı mantığı, bütüncül bakış açısını kullanacağız. ARGE (Araştırma ve Geliştirme) süreçlerinin KOBİ’lerde, sektörlerde, şirketlerde, devlette, sağlık ve eğitim sistemlerinde uygulanması için buna maddi kaynak, bütçe ve personel ayıracağız. Biyoteknoloji, genetik, Internet, malzeme bilimi, telekom gibi kritik teknolojilerde atağa geçilmesi için bütün bilgimizi, vizyonumuzu ve emeğimizi ortaya koyacağız. Risk sermayesi ve melek sermayesi kullanılmasını teşvik edecek; teknoparkların ve think tank kuruluşlarının açılması için uğraşacağız. Teknoloji geliştirme konusunda hiç olmazsa en az cep telefonu edinme konusundaki hassasiyetimiz kadar hassasiyete sahip olacağız. 30 sene sonrası için projeksiyonlar çıkaracak, Cumhuriyetimizin 100. yılında 2023’te ülkemizin eğitimi, teknolojisi, ekonomisi, toplumu nerede olacak bunları tartışacağız. Azimle, istekle, umutla, aşkla, inançla, gayretle çalışacak ve geleceği kurgulayacağız. İkinci Aydınlanma çağının bütüncü, holistik ve sistemci bakış açısına göre geleceği kurgulayacağız. Kuantum Fiziği’ndeki Potinbağ Teoremine uygun olarak toplumun tüm kesimlerinin vazgeçilmez olduğunun bilincine varacağız. Toplumsal platformda her kesimin birbiriyle ilişkili olduğu devingen, dinamik, eşitlikçi ve sağlıklı demokrasi ağlarına (network) yer açacağız. Hakkari’de kanat çırpan bir kelebeğin Edirne’de fırtınaya sebep olabileceğini kavrayacağız. İnsan sistemlerinin dinamik ve sürekli değişen sistemler olduğunu aklımızdan çıkarmayacağız. Türkiye’ye özgü ekonomik, sosyal, psikolojik ve teknolojik modeller üreteceğiz. Bu özgün ve orijinal modellerde evrensel ile yereli, Batıyı ve Doğuyu, yani bilgiyi ve bilgeliği birleştireceğiz. Pozitif düşünecek; potansiyellere, fırsatlara, çözümlere odaklanacağız. Ümitlilik, vizyon, değişim, gelişim, isteklilik, umut, esneklik, hayal gücü, icat, keşif, ilham, pozitif düşünce, açıklık, yenilikçilik bu yolda bizim rehberlerimiz olacak.

8) LİDERLİK, GİRİŞİMCİLİK, EKONOMİK ZENGİNLİK VE GELİŞME:
Girişimcilik ruhunun ve liderlik anlayışının iş dünyasında, KOBİ’lerde, şirketlerde, Anadolu Kaplanlarında, devlette, sağlık ve eğitim sistemlerinde hayata geçirilmesi için uğraşacağız. Genç girişimcilerin ve liderlerin önünü açacağız. Sosyal yenilik üretebilecek sosyal liderler yetiştireceğiz. Yurtiçinde, yurtdışında ve dünyanın farklı ülkelerinde lobi, eğitim, bilim, sivil toplum, yatırım, ticaret faaliyetleri başlatılması için destek vereceğiz ve öncü olacağız. Bu girişimlere maddi-manevi (zihinsel, fiziksel ve duygusal) destek vereceğiz. Fakirliğe, ayrılığa ve cehalete savaş açacağız. Reel sektöre, girişimcilere, ihracatçılara ve KOBİlere teşvik için kredi, sermaye ve destek sağlanması için mücadele vereceğiz. Etkin devlet sistemine ve güçlü ekonomiye geçiş için (gelir dağılımı, siyasi istikrar, mali yapı, vergi sistemi, sermaye piyasası, etkin bürokrasi alanlarında) reformlar gerçekleştireceğiz. Cesaret, kararlılık, girişimcilik, adalet, hak, hürriyet, irade, dayanıklılık, cömertlik gibi değerlerin savunucusu olacağız. Atılımcı, yenilikçi, girişimci ve cesur olacağız.

9) DİYALOG, HOŞGÖRÜ, ÇEŞİTLİLİK, BARIŞ VE DEMOKRASİ:
Diyalog, katılımcılık, hoşgörü ve karşılıklı saygı anlayışının ve ilkelerinin iş dünyasında, medyada, basında, devlette, siyasette ve toplumun her kesiminde uygulanması ve hayata geçirilmesi için çalışacağız. Evrensel hoşgörü, diyalog, huzur, saygı, barış, denge ve uyumu tesis etme yolunda Atatürk’ümüzün “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesini takip ederek çevremize güven ve istikrar yayacağız. İstanbul’un ve diğer metropollerimizin çok kültürlü, çok kimlikli, kozmopolit, altyapısı sağlam, beyin göçü alan küresel cazibe merkezileri ve dünya kentleri haline gelmesi için uğraşacağız. Türkiye’nin her girişimi ve hamlesiyle Doğu ve Batı arasında gerçek bir kapı, köprü ve diyalog merkezi olmasına katkıda bulunacağız. Anadolu geleneğinde çok önemli bir yeri olan tasavvuf felsefesinin temelindeki hoşgörü ve ahengi yeni yüzyıla taşıyacağız. Hacı Bektaş Veli ve Mevlana Celaleddin Rumi gibi manevi liderlerin açtıkları yolda farklılıkları bir zenginlik kaynağı, tanışma, kaynaşma ve diyalog kurma unsuru olarak göreceğiz. Çeşitliliğin getirdiği zenginliği organizasyon kültürlerine ve takım çalışmasına yansıtacak ve dünya çapında başarılara imza atacağız. Uzun vadeli ve kalıcı başarı için farklılıkları bir arada etkili olarak yöneteceğiz. Sabretmesini bileceğiz; bileceğiz ki vaktinden önce çiçek açmaz. Birarada yaşama ve gelişme tecrübesini yaşamış Anadolu ve İslam bilgeliğinden dersler alacağız. Kültürümüzün özündeki sevgi, hoşgörü ve diyalog ilkelerini hayata geçireceğiz. Mevlana’nın ifade ettiği gibi “bir ayağımız her zaman dairenin merkezinde olacak, diğer ayağımız da dairenin etrafında 72 milletle beraber pergel gibi dolaşacak.” Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi, şefkat ve merhamette güneş gibi, başkalarının kusurunu örtmede gece gibi, hiddet ve asabiyette ölü gibi, tevazu ve alçakgönüllülükte toprak gibi, hoşgörürlükte deniz gibi olacağız. Ya olduğumuz gibi görünecek, ya da göründüğümüz gibi olacağız.

SONUÇ YERİNE:
19 Mayıs, enerji demek. Gençlik demek. Umut demek. Hayal demek. Gelecek demek. Dinamizm demek. 19 Mayıs’lar, hayallerle, projelerle, vizyonla, planlarla güzel. Bu makalede 19 Mayıs 2005’ten tarihe ve geleceğe not düşmek istedik. Türkiye için dokuz boyutlu bir gelişim ve değişim vizyonu ve yol haritası çizmeye çalıştık. Gideceğimiz yolda Türk Gençliği olarak neler yapmamız gerektiğinin altını çizdik. Bunu yaparken de SIFIR MERKEZ © (ZeroCentered) metodolojisini ve felsefesini kullandik. Gideceğimiz yolun ne kadar çetin olduğunu, sorumlulularımızın ne denli ağır olduğunu fark etmişsinizdir.

Bütün bunlar sadece hayal olmasın. Hamaset edebiyatı olarak kalmasın. Bunlar, uğrunda kişisel çıkarlarımızı feda edeceğimiz ülkülerimiz olsun. Elde edebilmek için hayatımızı vereceğimiz kutsal amaçlarımız olsun. Gelecek nesillere bırakacağımız mirasımız olsun. Gerçekleştireceğimiz ulusal yeminimiz olsun. Siyasi partilerimizle, devlet kurumlarımızla, şirketlerimizle, üniversitelerimizle, sivil toplum örgütlerimizle, halkımızla, medyamızla el ele verip bunları başarabilirsek, Atatürk'ün bizden beklediklerini nihayet 2000'li yıllarda O'na sunmuş olacağız. Türk Gençliği olarak gelecek 19 Mayıs’larda bizim Atamıza verebileceğimiz en anlamlı ve en güzel armağan da bu yolda gayret göstermek ve bunları gerçekleştirebilmek olacaktır.

21. YÜZYIL DEĞERLERİ: KÜRESEL DÜNYADA EVRENSEL FARKINDALIK

2009-08-11T07:59:00.000-07:00

Dünya toplumlarında, vatandaşlarında, organizasyonlarında ortaya çıkan yeni bir paradigmadan söz edebiliriz. Yaşadığımız entegre ve iç içe geçmiş küresel düzlemde farklı dinlerden, renklerden, medeniyetlerden, kültürlerden insanlar bir araya gelerek ortak bir değerler sisteminde buluşuyor, buluşacak, buluşmalı.

İnsanlık olarak aynı gemide ve gezegendeyiz. Nuh'un Gemisi gibi global düzeyde benzer ve ortak problemlerle uğraşıyoruz. Etrafımız küresel terör, açlık, savaşlar, küresel ısınma, ekolojik felaketler, zengin fakir uçurumu gibi ortak problemlerle sarılmış durumda.

Bu problemler ile baş edebilmek için Evrensel bir Değerler Beyannamesine ihtiyaç var.

Son beş yıldır bu konuda yüzlerce farklı kitap yayınlandı. Bunların pek çoğunu okuduktan sonra aşağıdaki liste kalemimden döküldü.

21. yüzyılda önem kazanan ve kazanacak olan evrensel değerler listesi.

Dünya toplumlarında, vatandaşlarında, organizasyonlarında ortaya çıkan yeni bir paradigmadan söz edebiliriz. İşte bize 21. yüzyılın hediyesi:

EKOLOJIK BILINÇ
BİLİNÇLİ TÜKETİM
HOLİSTİK İNSAN ANLAYIŞI
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
GLOBAL ETİK
ORTAK İNSANLIK DEĞERLER SİSTEMİ
ALTERNATİF TIP ARAYIŞLARI
DOĞAL YAŞAMA DÖNÜŞ
DUYGUSAL ZEKA
TOPLUMSAL FAYDA
ANLAM ARAYIŞI
SINIRSIZ İLETİŞİM
FARKLILIKLARIN ZENGİNLİĞİ
KOZMİK BİLİNÇ
KREATİF DÜŞÜNME
SOSYAL GİRİŞİMCİLİK
KOZMOPOLİT ESNEKLİK
ESNEK ORGANİZASYONLAR
ULUSLARARASI BARIŞ VE İSTİKRAR
KUANTUM YAKLAŞIMI
SOSYAL YENİLİK
KÜRESEL HIZ VE DEĞİŞİM
NETWORK ÇAĞI
KÜLTÜRLER ARASI İLETİŞİM
SİSTEM BİLİMLERİ
KÜRESEL BEYİN İNTERNET
FARKLILIKLARA SAYGI VE HOŞGÖRÜ
KOMPLEKS SİSTEM DİNAMİKLERİ
DİNAMİK EKOSİSTEM ANLAYIŞI
MEDENİYETLER ARASI İLETİŞİM
KÜRESEL İŞBİRLİĞİ
SİVİL TOPLUM ANLAYIŞI
RUHSAL DENEYİMLER
GÖNÜLLÜLÜK VE SOSYAL SORUMLULUK
HİZMETKAR LİDERLİK
İNSANİ GELİŞİM
BÜTÜNCÜL SENTEZCİ DÜŞÜNME
PAYLAŞIM VE SEVGİ
KATILIMCI DEMOKRASİ
İŞ YAŞAM DENGESİ
DİNLER ARASI DİYALOG

ÜNİVERSİTE ENDÜSTRİ İŞBİRLİĞİ VE TEKNOPARKLAR

2009-08-09T09:17:00.000-07:00

Soru: Türkiye nasıl çağ atlar ve 21. yüzyılda dünyanın en iyiler liginde yerini alır?

Cevap: Türkiye’nin 21. yüzyılı yakalamasında kilit kavramlar “yeni ekonomi”, “girişimcilik”, “entellektüel sermaye”, “yaratıcılık”, “ARGE”, “markalaşma”, “tasarım” ve “inovasyon”. İşte 21. yüzyılın kritik başarı faktörleri!

Yağ belli, un belli, şeker belli. Neden helva yapmıyoruz? Bu helvayı nasıl yapacağız? Dünyanın gelişmiş ülkeleri bunu nasıl yapıyor? Biz nasıl yapabiliriz?

Nasıl teknoloji üreteceğiz? Üniversitelerimiz ve iş dünyamız nasıl ARGE yapacak? İnovasyonda nasıl atağa geçeceğiz?
Önce dünyadan örneklere bakalım.

İSRAİL’İN MODELİ: TEFEN

İsveç'te Academy of International Business konferansında en fazla ilgi çeken sunum İsrailli işadamı Stef Wertheimer’in ortaya koyduğu TEFEN Modeli idi. Wertheimer, Ortadoğu’da kalıcı barışın sağlanmasının endüstriyel gelişimden, kalkınmadan ve istihdam oluşturmadan geçtiğine inanıyor. TEFEN, teknoparklar, endüstriyel parklar ve inkübatörler içeren bütüncül bir model.

Modelin beş ayağı var:

1. Endüstri,

2. ARGE ve Teknoloji Üretimi

3. Eğitim ve Üniversite

4. Çevre ve Yaşam Alanları

5. Sanat ve Kültür

TEFEN, entegre bir yaşam ve üretim platformu. TEFEN modelinde yaşam, öğrenim, üretim, kültür ve araştırma ortamları iç içe yer alıyor. Binlerce hektar alanda inkübatörlerde teknoloji üretiliyor, gençlere istihdam sağlanıyor, imkan veriliyor, girişimcilere risk sermayesi sağlanıyor ve girişimciler iş kurup büyütüyorlar. Bu modelde üniversite ve endüstri beraber çalışıyor. Bilim-yenilik-teknoloji-üretim-pazarlama-satış zinciri etkin şekilde kuruluyor ve işliyor. Onlarca patent üretiliyor, binlerce ARGE projesi devam ediyor.

BİZİM TEFEN MODELLERİMİZ NE ZAMAN İŞLEYECEK?

Büyük sorumuz şu: Biz ne zaman kendi TEFEN modellerimizi Anadolu’nun dört bir tarafında kuracağız? Bizim Silikon Vadilerimiz ne zaman devreye girecek ve dünya çapında inovasyon ve teknoloji üretecek?

BİLGİ YENİLİK BÖLGELERİ (BYB)

Dünyanın dört bir tarafında geleceğin yenilik hareketlerinin tetiklendiği küresel yenilik ve teknoloji merkezleri ortaya çıkıyor. Onlara ne ad verliyor biliyor musunuz? BYB “Bilgi Yenilik Bölgeleri” (KIZ, Knowledge Innovation Zone).

Serbest Ticaret Bölgelerinden esinlenen ve modellenen bilgi, yenilik ve teknoloji üretim bölgeleri bunlar. Bu bölgelerde akademi-üniversiteler-araştırma merkezleri-enstitüler-devlet kurumları-şirketler-sivil toplum kuruluşları beraber teknoloji ve yenilik üretimi için sinerjik işbirlikleri, stratejik ortaklıklar ve ortak projeler gerçekleştiriyorlar.

Bu bölgelerde risk sermayesi, melek sermayesi, teknoparklar, teknokentler, kuluçka merkezleri birarada yer alıyor. Silikon Vadisi, İsrail TEFEN Modeli, Dubai Bilgi Köyü, Leiden Bilgi Topluluğu, Baltık Denizi Bilgi Bölgesi, Barcelona Bilgi Yerleşkesi, Şangay Geleceğin Şehri, Hyderabad Bilgi Şehri, İsveç-Danimarka-Kopenag Hattı Sınırötesi Oresund Bölgesi bunlardan bazıları.

ZENGİNLİĞİN KAYNAĞI İNOVASYON

21. yüzyılda başarının yolu teknoloji üretimi, inovasyon ve ARGEden geçiyor.Gelişmiş ülkeler zenginliklerini inovasyona borçlular. Türkiye ekonomisinin şaha kalkmasını sağlayacak kritik anahtarlar:

EĞİTİM; İNOVASYON; ARGE; İNSANA YATIRIM; GİRİŞİMCİLİK; ÜRETİM; MARKALAŞMA

Biz ne zaman bu sahalarda zirveyi zorlayacak ve atağa kalakacağız?

TEKNOLOJİ BÖLGELERİMİZ
1. Istanbul - Gebze arası bölge,
2. ODTÜ ile Bilkent arası bölge
3. Çeşme yarımadası teknoloji koridoru

ÜNİVERSİTE ENDÜSTRİ İŞBİRLİĞİ

Üniversite-endüstri işbirliği, teknoparklar, inkübatörler, bilgi yenilik bölgeleri, ARGE, inovasyon konularında Türkiye’nin önde gelen isimlerinden biri Ergun Özakat. Özakat, girişimci cesareti ve vizyoner kimliği ile Çeşme Alaçatı’da başarıyla işleyen bir Teknopark modeli kurdu.

Yazımızın bundan sonrasını üstad Ergun Özakat’a bırakıyorum. Onun kendi kalemiyle ortaya konan proje ve vizyon aşağıdadır:

Ülkemizin böyle ufuklu, vizyoner, cesur, çaplı ARGE ve inovasyon girişimlerine ihtiyacı var.
“ALAÇATI TEKNOPARK PROJESİ”
Ergun Özakat

EGE’NİN EN STRATEJİK BÖLGESİ

“1990’larda mega projeler arasına alınan Alaçatı Teknopark projesi zamanla Urla-Çeşme arası teknoloji bölgesi çalışması haline dönüşmüştür. Son beş yıl Çeşme yarımadasında birçok altyapı, 6 yollu anayol, Yüksek Teknoloji Enstitüsüne paralel diğer daha küçük okullar, rüzgardan elektrik üretmek, sadece bu bölgede yıllık 360 milyon dolar rüzgar enerjisi potansiyel gelirini tespit etmiş olmak, yaşam tarzı ile ilgili Alaçatı Venedik projesi, çevresel bir yaşamı anlamlı kılan el sanatlarına destek veren bir köy çalışması, hava meydanı, yat limanı, golf alanları, Alaçatı surf cenneti Ege zenginlerinin yaşadığı yere komşu ki bu husus sermayenin yeni buluşlara yönlenmesinde mühim rol oynar, kuvvetli sanayi bölgelerine yarım ile bir saat mesafede olmak, Egenin 10 üniversite ve 40 yüksek okuluna azami 2 saatlik mesafede Çeşme Yarımadası Teknokent projesi prodüktiv yaşamı, uluslararası kültürel renk ve kritik kütle çalışmaları ile sinerji yaratarak çok arttıracak bir altyapı haline gelmiştir. Rüzgar çalışmalarının da artık görünür hale gelmesi uzun vadeli gelişme için gerekli finansman problemine de çözüm yaratmıştır. Burada off - set imkanı kullanmakla devletten hiç bir nakdi katkı almadan büyük bir gelir kaynağı tesis edilecek ve gelecekteki para ihtiyaçları bölgenin kendisi tarafından satılan elektrik enerjisi karşılığı her ay nakid olarak temin edilecektir.”

2023 HEDEFİ: SİNERJİK ATILIM

“Amerikalı’larla 1992 yılı içinde Alaçatı’da başlatılmış, burada görülen teknoloji koridoru ön çalışmasını anlatan bir küçük kitapçıkta toplanmıştır. Ayrıca Internet’te http://egetek.unimedya.net.tr/ ile http://www.iyte.edu.tr/egetek adreslerinde de detaylı olarak hem enerji hesapları ve hem de geçmiş çalışmalar anlatılmakta ve yeni gelişmeler ilave edilmektedir. Bilimde kritik kütle yaratarak sinerjik bir ortam oluşturmak, buluşların ticari değere dönüşünü hızlandırmak bütün dünyanın ulaşmak için yarışta olduğu bilinen bir gerçektir. Bizim son 10 yıllık çalışmalarımız bu koşuda bir zıplama yapabilmek ve 2023 e kadar başarılarla en ön safhaya ulaşmak içindir. Cumhuriyetin 100.cü yılı için hazırladığımız en güzel armağan olacaktır.”

EGE’NİN SİLİKON VADİSİ

“Urla-Çeşme teknoloji koridoru modelinde Amerika, İsrail, Japon ve Fransa modelinden faydalanılmakta özellikle uydu, kominikasyon, software, biyogenetik, enformatik gibi tam çevreye uyumlu, AR-GE ile üretim yapan, enerjisi rüzgar, güneş, jeotermalden elde edilen ve Cumhuriyetimizin 100 üncü yıldönümüne, 2023 e kadar olgunlaşması geliştirilmektedir. Dünyada 500 cıvarında”science park-teknopark” olduğu bilinmektedir. Büyük olanlarına yerine göre teknopark denmekte, geniş alanlara yayılmış en büyüklerine ise koridor, bölge veya Silikon Vadisi denmekte olup başarı ölçülendirilmeleri ise buluşların ticari değere dönüşebilmesi ve bölgesel kalkınmaya katkıları ile değerlendirilmektedir. Amerika’da 200 ün üstünde teknopark olmasına rağmen sadece 10 cıvarında teknoloji bölgesi vardır. Bunlardan bazıları Silicon Valley, Ilinois-Silicon Prairie, New York-Silicon Alley, Boston-Route 128, Austin-Texas, Seattle-Microsoft bölgesi, North Carolina-Research Triangle’dır. Bu görüşten hareket edersek bizde de bir çok teknopark kurulabilir fakat ancak belki üç tane teknoloji bölgesi olabilir.”

ÇEŞME TEKNOKENT

“Çeşme Yarımadası Teknokent için düşündüğümüz modelde yukarıdaki ülke tecrübelerinden de faydalanan San Fransisco yakınındaki “Silicon Valley” hedef model olarak alınmıştır. Başarı ölçü birimi bütün dünya için. 70 km. Uzunlukta ve 15 km.genişlikte yani 105,000 hektar bir alana yayılmış olan bu harikalar diyarı teknoloji bölgesi “Silicon Valley”günde 63 dolar milyoneri yaratmaktadır. Biz de Çeşme Teknokent alanı içinde zamanla günde bir dolar milyoneri yaratabilecek bir yaşam biçimini ve 2023 yılına kadar bu bölgede bir Nobel kazanmayı hedeflerimiz arasına koymuş bulunmaktayız.”

TEMİZ ENERJİ PROJELERİ

“Alaçatı’da Hacettepe Üniversitesi ve Tübitak kuruluşu olan Temiz Enerji Vakfı 100 hektar alanda çalışmalara başlamak istiyor, Orta Doğu Üniversitesi Aeronautik mühendisliği ve uçuş okulu kuruluşu arazi için ilgili olduklarını söylediler. Rüzgardan elektrik elde etmek için toplamı 1.5 MW lık 3*500kW değirmen çalışmakta, 7.2 MW lık 12*600kW adet rüzgar değirmenli proje 1998 de faaliyete geçmiştir. Birleşmiş Milletlerin Enerji birimi Istanbul’a gelmekte olup 330 gün güneşi olan Alaçatı’ya hidrojen enerjisi ile ilgili destek verilebileceği dile getirilmiştir. İTÜ, ODTÜ, Boğaziçi ve diğer üniversiteler ve araştırma kurumları, devletin yetkilileri ile bu bölgede kritik kütle yaratacak temasların devam etmesi ve hatta hızlandırılması gerekmektedir. Hem Türkiye’nin bütün üniversitelerine Çeşme - Urla arası bölgede yer ayırmakla bazı AR-Ge ler finansal sinerji ile prodüktiv hale gelebilir. Ayrıca tüm diğer ülkelere bu bölgede küçük bir yer ayırarak renk ve kültür çoğaltması düşünülmelidir.”

HEDEF 1000’DEN FAZLA YÜKSEK TEKNOLOJİ KURULUŞU

“Dünya rekabetinde çok gerilerdeyiz. Yapacak çok işimiz var. GAP bölgesi 200,000 hektara yayılmış ve 25 milyar dolar üzerinde harcama yapılmakta olan iftihar ettiğimiz bir projedir. Çeşme yarımadasında “Teknoloji Koridoru” sadece 20,000 hektardır. İçinde mevcut bir kısım yerleşim kısıtlı kalmak ve %3 - 5 gibi yapılaşma ile başlamak şartı ile bu bölge zamanla, 15-20 yıl içinde, 1000 den fazla High Tech kuruluşu içeren Türkiye’yi uluslararası yönde rekabet gücü ile gurur duyulan bir yere doğru çekmesi olanak içindedir. Türkiye’yi uzun vadede Çeşme yarımadasından başka uluslararası platforma taşıyacak başka bir yer yoktur. Bunu yabancılar söylemektedirler. Çünkü yabancılar için de güzel yaşamı yaratmak istiyorsak herşeyden evvel iklim bakımından Kocaeli veya Ankara ideal değildir. Alaçatı’da 2,300 metrelik hava alanı plan içindedir. Biraz gecikmelerle 2002 de servise girebileceğini ümit etmekteyiz. Alaçatı’da içme suyunu takviye için baraj yapılmıştır. Bunların hepsi altyapıdır. Teknoloji koridorunda dumanı, atık suyu, tozu olmayan ve hükümetten fazla birşey istemeden Almanya ve Japonya gibi ülkelere ihracat yapabilen kuruluşlar ile araştırma ve geliştirme yapan veya eğitim esaslı kuruluşlar öngörülmektedir. Yarımada temiz tutulmaya devam edilmeli mıcır üretenler Urla - Çeşme arası teknoloji alanlarına yaklaştırılmamalıdır. Toz, yüksek teknolojinin bir numaralı düşmanlarındandır.”

“Yörenin sadece rüzgardan elektrik üretme potansiyeli 1,000-1,500MW kurulu güç kadar olup İzmir şehir içinin bugün kullandığı elektrik mıktarına eşdeğer bir potansiyeldir. Bu yörelerin rüzgar elektrik üretim gelirinin bir kısmı, bölge gelişmesinde kullanılmak üzere planlanmıştır. Alaçatı Belediyesi 7.2 MW lık üretim projesinde %4 ortak olmuştur.”

TÜRKİYE NE YAPMALI?

Son sözümüz yine Sayın Ergun Özakat’tan:

“Türkiye Teknoparkların ve Teknokentlerin kurulması için yarını bekleyemez. Yarın çok geç olabilir. Yarını beklerken başkalarının peşine takılmak zorunda kalabiliriz. Bu yüzden beklemeye tahammülümüz yok. Çocuklarımız için beklemeye tahammülümüz yok. Ülke için tahammülümüz yok. Ayrıca teknokent için ayrılacak uygun mekanlar, arsa rantiyesinin eline düşmeden, yılda iki ay kullanılan yazlık konutlara dönüşmeden, veya kıyıdan köşeden gece kondulara dönüşmeden teknoloji bölgeleri - serbest bölge statüsüne benzer bir şekilde koruma altına alınmalıdır”
“Türkiye geleceğini bilgi toplumunda ve teknokentlerde aramak zorundadır. Bugünden böylesi uygun bu 3 kuruluş yeri yarını beklemeden özel kanunla çalışmaya sokulmalıdır ki zamanla teknokent olabilsinler. Birçok Batı ülkesinde başlayan bu hareket yanında Japonya, Malezya, Taiwan, İndonezya gibi ülkelerde de gündemi belirleyen Teknokentler, Türkiye’nin gündeminde yarına bırakılamaz.”

Ergun Özakat’ın tam makalesine ulaşmak için aşağıdaki adresi tıklayabilirsiniz:

http://www.iyte.edu.tr/egetek/pages/projects/unisit01.html

21. YÜZYILDA TÜRKİYEMİZ İÇİN 21 KRİTİK BAŞARI FAKTÖRÜ

2009-08-08T07:31:00.000-07:00

Aşağıdaki her konuda keşke Türkiye'miz için bir strateji kitabı yazabilsem. 21. yüzyılda ülkemin başarısı için çorbaya bir tuz da ben atabilsem..

Şu anda sizlerle paylaştığım bir hayal olarak kalacak; kimbilir belki ileride bu konularda açılımlar yakalarım..

İşte Türkiye olarak 21. yüzyılda üzerinde durmamız ve lazer netliğinde odaklanmamız gereken 21 kritik başarı alanı:

1. NİTELİKLİ EĞİTİM
2. İNSAN KAYNAKLARINA YATIRIM
3. BİLİM VE TEKNOLOJİ ATILIMI
4. İSTİKRAR, BARIŞ, HOŞGÖRÜ VE TOPLUMSAL BİRLİK
5. EKONOMİK KALKINMA
6. ARGE VE İNOVASYON
7. DEMOKRASİ VE İNSAN HAKLARI
8. SİVİL TOPLUM VE SOSYAL YENİLİK
9. GİRİŞİMCİLİK, İHRACAT VE DIŞA AÇILMA
10. DEVLET ETKİNLİK REFORMU
11. TOPLAM KALİTE REFORMU
12. KÜLTÜR VE SANATTA RÖNESANS
13. İNSANİ GELİŞİM VE YOKSULLUKLA MÜCADELE
14. KÜRESEL MARKA VE REKABET GÜCÜ
15. AHLAKİ, İNSANİ, ETİK DEĞERLER
16. ETKİN GÜVENLİK VE GÜÇLÜ SAVUNMA
17. ÜRETİM, STRATEJİ VE KURUMSAL PERFORMANS
18. GÜÇLÜ VE ETKİN DIŞ POLİTİKA
19. TARIM VE HAYVANCILIK REFORMU
20. ADALET, ŞEFFAFLIK, FIRSAT EŞİTLİĞİ, TEMİZ SİYASET
21. YENİLİKÇİLİK, VİZYON, DEĞİŞİM

YENİ MİLLENYUMDA KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUKTA ÖNE ÇIKAN KONULAR

2009-08-08T07:23:00.000-07:00

İşletmelerde artık sosyal sorumluluk kavramı hızla önem kazanıyor. Kuzey Amerika’da firmalarda ve çok uluslu şirketlerde birer birer Sosyal Sorumluluk departmanları kurulmaya başlandı. MBA programları artık birbiri ardına sosyal sorumluluk, ekoloji, maneviyat, iş etiği, toplumsal fayda, sosyal içerik dersleri vermeye başladılar.

MUHASEBE

Şeffaflık, dürüstlük ve hesap verilebilirlik ilkeleri
Sosyal audit sistemleri
Yeşil muhasebe ilkeleri
Bütüncül maliyet analizleri

İŞ-HÜKÜMET İLİŞKİLERİ

Dengeli ve sorumlu özelleştirme
Devlet özel sektör işbirlikleri
Vergi sistemlerinde adalet ve ahlak
Yolsuzluğun önlenmesi

EKONOMİ

Gelir dağılımı adaletsizliği
Ekonomik kavramların sosyal etkileri
Mali politikalar ve teşvikler
Dengeli vergi sistemleri

ULUSLARARASI İLİŞKİLER

Kuzey Güney problemi
Küresel istikrar ve barış
Gelişen ve gelişmiş ülke ilişkileri
Üçüncü dünya ülkeleri gelişimi

FİNANS

Küresel yatırımlar ve nakit akışları
Sosyal yatırımlar ve sosyal risk sermayesi
Bütüncül maliyet analizleri
Uluslararası sermaye ve yatırımlar
Çok uluslu şrketlerin politikaları

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

Dijital bölünme
Entellektüel varlık hakları, patent ve copyright hakları
Teknoloji transferinin sosyal etkileri
IT gelişmelerinin işyerine olan etkileri
İnternet, güvenlik ve gizlilik konuları

PAZARLAMA

Sorumlu reklamcılık
Sosyal pazarlama ve sivil toplum tanıtım faaliyetleri
Küresel sorumlu markalar
Tüketici haklarına saygı
Etik pazarlama ilkeleri

OPERASYON YÖNETİMİ

Tedarikçi ilişkilerinde risk yönetimi ve hesap verme
İş standartları: Güvenlik ve risk, çocuk emeği, ergonomi
Fabrika kurulması, bölgesel düzenlemeler, çevreye paydaşlara etki
ISO ve toplam kalite standartları

İNSAN KAYNAKLARI

Çalışan hakları ve katılımcılığı
İş yaşam dengesi ve esneklik
Sendika ilişkileri
Sorumlu işten çıkarma ve küçülme stratejileri

ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ

Örgütsel adalet ve işyerinde farklılıklar
İnsana değer veren kurumlar
Çalışanların motivasyonu ve bağlılığı
Ruhsallığa yer verme ve saygı
Liderlik, sanat, etik ve tefekkür

STRATEJİ

Sorumlu ve dengeli büyüme
Yönetişim kavramı (corporate governance)
Fair play, haksız rekabeti önleme
Geri kalmış bölgelerde uyulacak kurallar
Yeni ortaya çıkan pazarlarda faaliyet standartları

HALKLA İLİŞKİLER

Kurumsal imaj ve kurumsal kimlik
Paydaşlarla pozitif ilişkiler
Sosyal katkının ölçülmesi ve belirtilmesi
Paydaş yönetimi
Kurumsal entegre iletişim

SOSYAL YENİLİK VE HİZMET İÇİ GİRİŞİMCİLİK

2009-08-07T07:11:00.000-07:00

Örnek Vaka: “Hizmet veremeyen hastaneyi dünya dördüncüsü yaptılar”

Bir yıl önceye kadar hizmet veremeyen Siyami Ersek Göğüs Kalp Damar Cerrahisi Hastanesi dünya- nın 4.büyük kalp merkezi oldu. Göreve 8 ay önce başlayan yeni yönetimin çalışmaları sonucu hastaneye, Avrupa'dan çok sayıda hasta geliyor.

İki yıl önce açılan Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Hastanesi, hasta ayrımı yapılan, eski ve yeni binasında farklı hizmet sunan, hasta şikayetleri ve yolsuzluk iddialarıyla işlemeyen bir kurum haline gelmişti. 8 ay önce göreve gelen genç ekip ise devlet hastanesini dünyanın dördüncü büyük kalp merkezi haline getirdi. Baştan aşağı yenilenen hizmet birimleriyle Siyami Ersek, hasta yakınlarının ayağına taktığı galoşundan içtiği suya ve check-up’a kadar halka birçok konuda ücretsiz hizmet veren bir hastaneye döndü.

On binlerce kalp hastasının akın ettiği hastane, verilen üst düzey sağlık hizmeti sayesinde Avrupa'dan da hasta ithal ediyor. Kosova ile Türkiye arasında imzalanan protokolle bin 200 kalp hastası 2 milyon Euro'luk anlaşma kapsamında hastanede tedavi ediliyor. Kosova'dan gelen 67 kalp hastasının tedavisi tamamlandı. Geçen sene aralarında Azerbaycan, Kıbrıs, Makedonya ve Arnavutluk vatandaşlarının yer aldığı 400 yabancı hasta da Siyami Ersek'te sağlığına kavuştu.
Hastanede 2003 yılında 150 bin hasta muayene oldu. Yıl boyunca 10 bin 52 anjiyo, 3 bin 500 açık kalp ameliyatı yapılan hastanede, dünyanın en hızlı kalp krizi ilk müdahale ekibi var. Kalp krizi geçiren bir hastaya hastaneye girişinden itibaren 15 dakikada anjiyo plasti (kalp damarlarını ameliyatsız açma operasyonu) yapılıyor. “Tek hedefimiz hasta memnuniyeti.” diyen Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. İbrahim Yekeler, üçüncü anjiyo laboratuvarı yeni kurulan hastanede; 2004 sonu itibarıyla 20 bine yakın anjiyo işlemi gerçekleştirmeyi hedeflediklerini açıkladı.

Siyami Ersek, 22 katlı kule bina ve 3 katlı eski hastane binasının yüzde 100 kullanılır hale getirilmesiyle kalp ve damar hastaneleri arasında 562 yatak kapasitesiyle dördüncü sıraya yükseldi. Emekli Sandığı’ndan Bağ–Kur’a, yeşil kart sahibinden Sosyal Sigortalar Kurumu üyelerine kadar her hastanın kabul edildiği hastanede en büyük devrim; kalp krizlerine ilk müdahale biriminde yapıldı. Kalp krizi geçiren bir hastanın ameliyatsız kurtarılması için gerçekleştirilen Primer Balonla Anjiyo Plasti (PTCA) işlemi dünyada 30 dakika ortalamayla yapılırken, Siyami Ersek’te bu süre 15 dakikaya düşürüldü. Üç kardiyoloji uzmanı ve 8 asistanın gece gündüz nöbet tuttuğu PTCA Servisi’nde kalp krizi geçiren hastalar acilden girişten itibaren maksimum 15 dakikada anjiyo yapılarak sağlığına kavuşturuluyor. Dünya ortalamasından 2 kat hızlı gerçekleştirilen anjiyo operasyonları sayesinde bugüne kadar 100 hasta kalbi zarar görmeden ve ameliyata ihtiyaç kalmadan sağlığına kavuştu.

Yönetimi devralmasından sonra ilk iş olarak galoşların (hijyen amacıyla ayağa takılan naylon) paralı satışını yasaklayan Yekeler, hastanenin her yerine hasta şikayet kutuları koydurttu. Hastaların su ihtiyacı için her köşeye sebil su konuldu. Açılan Check-up Polikliniği ile devlet hastaneleri arasında ilk kez ücretsiz check-up yapılıyor. Her hasta tepeden tırnağa ücretsiz muayene ediliyor. Yapılan iyileştirmelerden sonra poliklinik hasta sayısı 500’den 800’e yükseldi. Tam kapasite çalışan hastanede buna rağmen yer bulunamıyor. Hastaların şikayetleri günlük olarak alınıyor. Hasta şikayet kutularındaki şikayetleri bizzat Profesör Yekeler cevaplıyor. Telefonla randevu sistemini kullanan hastaneye bankalardaki elektronik sıra kayıt sistemi (sıramatik) kondu. Açıldığından beri sadece 5 katı kullanılan hastanenin kule binasının tamamı hastalara açıldı. Daha önce ikinci sınıf muamele yapıldığı şikayetleriyle gündeme gelen 3 katlı eski bina baştan sona revize edilerek yeni binayla aynı standartlara getirildi. Hemşire ve personel eksikliği nedeniyle sadece bir katı çalışmıyor. Üç katlı eski hastane binasındaki iki cerrahi servisi, 500 milyar liralık ihaleyle ameliyat masasından cerrahi malzemesine kadar baştan aşağı yenilendi. Yekeler, “Bütün hastalarımızı birinci sınıf olarak görüyoruz. Hasta memnuniyeti tek amacımız. Personelimiz bunun için çalışıyor.” diyor. Kalp damarına stent takılması için bekleyen 74 yaşındaki SSK emeklisi Sadrettin Öziş, üç gün önce geldiği hastanede kalp rahatsızlığını öğrenmiş. “Temizliğinden yemeğine ve ilgi alakaya kadar özel hastaneyi aratmayacak bir hastane burası. İki kardeşim bu hastanede ameliyat olmuştu. Ben de kalp rahatsızlığım yeni öğrendim. SSK emekli karnemle burada beş kuruş ödemeden kalp damarlarıma anjiyo yapılacak. Daha önce söyleseler buna inanmazdım.” diye konuşuyor. “Burası sayesinde SSK kapılarında sürünmekten kurtulduk.” diyen Asiye Öziş ise banyosundan yatağına kadar birçok insanın evinde bulamayacağı hizmeti burada gördüğünü anlatıyor. Başhekim Yardımcısı Dr. Sezai Özçelik ise daha önce 6 cihazla 45 ekografi çekilen hastanede, 5 cihazla 125 kişinin aynı hizmeti alır hale geldiğini, personel ve iş verimliliğinin en üst düzeye çıktığını kaydetti.

Yukarıda umut vadeden bir sosyal yenilik ve hizmet içi girişimcilik vakası okudunuz. Ülkemizde bu türden başarı öykülerinin ve kurumsal atılımların yaygınlaştığını düşünelim. Her alanda. Her sektörde. Devlette ve özel sektörde. Üniversitelerimizde ve endüstride. Sivil toplum kuruluşlarında. Eğitim kurumlarında. Ülkemizin küresel platformda hak edeceği konumun parlaklığını ve muhteşemliğini düşünebiliyor musunuz?

Önümüzdeki kritik soru şu: Kurumlarımız 21. yüzyılı yakalama adına nasıl atılım yapabilirler? Organizasyonlarımız nasıl çağa ve değişime ayak uydurabilirler?

Bu sorunun cevabı hiç şüphesiz basit değil. Bu sorunun cevabını bulabilmek için Sosyal Yenilik, Sosyal Liderlik ve Hizmet İçi Girişimcilik kavramlarını Masaya yatırmalıyız. Sosyal Yenilik kurumlarda nasıl ortaya çıkar? Bir grup insan nasıl sosyal bir alanda yenilik başlatırlar? Yenilik organizasyonda nasıl yeşerir? Sosyal yenilik sistemler arasında nasıl yayılır ve yaygın hale gelir? Sosyal yenilik toplumda nasıl eşik noktasını aşarak istisnadan norm haline gelir? Siyami Ersek gibi kurumsal başarı öykülerimiz ne zaman ve nasıl standart ve yaygın hale gelir?

Bütün bu soruların cevabını bulabilmek için altın bir üçgen kuralım:

1) SİSTEM BİLİMLERİ
QUANTUM
COMPLEXITY
CHAOS THEORY

2) SOSYAL YENİLİK
SOCIAL INNOVATION

3) SOSYAL LİDERLİK
MANAGEMENT
STRATEGY
ORGANIZATIONS
LEADERSHIP

İlk köşede Sosyal Yenilik Bilimi var. Bilim adamları teknoloji/yenilik üretimi ve inovasyon konusundaki bütün birikimi aldılar ve bu bilgiyi sosyal/insani/toplumsal alanlara taşıdılar. Bunun sonucunda yeni bir disiplin ortaya çıktı: Sosyal Yenilik. Sosyal Yenilik kavramı sivil toplumdan devlete, özel sektörden medyaya kadar her alanda önem kazanıyor.

İkinci köşede Sistem Bilimleri var. Kuantum, kaos ve karmaşıklık kavramları ve modellerine dayalı yeni bilimler, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Matematikten sonra beşinci disipin haline geldi. Sistem Bilimleri sadece pozitif bilimleri ve doğal bilimleri etkilemekle kalmadı. Sistem Bilimleri sosyal bilimlerde de vazgeçilmez hale gelmeye başlıyor. Hele büyük çapta değişimi ve gelişimi uygulamak için organizasyonu dinamik, açık ve esnek bir sistem olarak ele almak artık şart. Sistem Bilimleri, parçacı bakış yerine bizlere holistik bir perspektif sağlıyor. Sistem Bilimleri, İnsani ve doğal sistemlerin akışkan, dinamik ve kaotik yapıya sahip olduklarını bize hatırlatıyor.

Üçüncü köşede Liderlik ve Yönetim Bilimleri var. Sosyal yeniliğin ortaya çıkması ve yaygınlaşması için gerekli olan sistemler, yapılar, takımlar, ortamlar, stratejiler bu bilimler sayesinde pratik olarak ortaya konabiliyor. Özel sektörün yenilik, teknoloji üretme konusunda hızlı ve lider olduğunu biliyoruz. Ortaya konan İşletme modelleri, yenilik üretme stratejileri incelenirse pratik olarak bize sosyal ve toplumsal sahalarda da yeni perspektifler ve açılımlar sunuyor. Değişimin sosyal, insani, teknik, örgütsel, finansal, psikolojik boyutları ortaya konuyor. Pratik deneyimler ve başarı modelleri sosyal alanda çığır açıyor.

Bu üç sacayağını beraberce kullandığımızda Sosyal Yenilik üretmek için bütüncül ve güçlü perspektiflere sahip oluyoruz. İsterseniz bir sosyal yenilik sürecini bu perspektifle ele alalım ve biraz fikir üretelim. Hakikaten neler yaşanıyor bu süreçte? Bu karmaşık ve dinamik süreci modelleyebilir miyiz? Değişimi modelleyebilir miyiz?

Bu konuda yüzlerce kitap, kavram, teori, model, yaklaşım havada uçuşuyor. Okuduklarımdan beni etkileyen ve işe yarayabilecek kavramları şimdi ortaya koymaya çalışacağım. Kafamın içi şu an kaosun kenarında. Kırk tilki, birbirinin kuyruğuna basıyor. Binbir fikir kaynıyor ve çarpışıyor. Kaosun içinden bir düzen çıkar mı merak ediyorum. Deneyelim bakalım; Mevlam neyler neylerse güzel eyler.

Ortada bir veya birden çok Sosyal Lider var. Değişim ajanı veya vizyoner deliler onlar. Deli adamlar onlar. Rahatsız tipler. İçlerinde ideal taşıyor ve rahatsızlık duyuyorlar. Risk alabilen ve gözü kara tipler bunlar. İdealerinden taviz vermiyorlar. Hacca giden topal karınca temsilinde olduğu gibi vazgeçmiyorlar ve kararlılar. Çevrelerine uyum sağlamak yerine çevrelerini değiştirmek isteyenler onlar. Kafalarında bir ütopya var ve o ütopyayı gerçekleştirmek istiyorlar. Değişim ajanı tek bir kişi de olabilir. Hayalleri olan ve etki oluşturmak isteyen bir kişi. Kelebek etkisine göre küçük görünen faktörlerin büyük ve umulmadık etkileri olabilir. Tek bir kişi dahi büyük sistemlere etki edebilir, anlamlı değişikliklere yol açabilir. Bazen değişim ajanları kuruma dışarıdan geliyorlar. Bazen danışman rolünde sisteme giriyorlar. Taze kan fonksiyonu üstlenerek sisteme enerji ve oksijen pompalıyorlar. Rahatı bozuyorlar. Statükoya meydan okuyorlar (challenge). Reform hareketlerinin tetikleyicisi oluyorlar. Belirsizlik içerisinde strateji üretiyorlar ve ilerliyorlar.

Liderlerin içsel bilgi ve tecrübeleri var (tacit knowledge). Liderlerin Kuantum yetenekleri ve sezgileri çok güçlü. Vizyonlarını her zaman çevrelerindeki insanlarla paylaşıyorlar. Onları ikna ediyorlar. Liderler bunun için güçlü hikayeler, metaforlar, temsiller, kreatif analojiler, görsel semboller kullanıyorlar. Muhataplarının algı kaplarını yönetiyorlar. Böylece anlam üretimi ve anlam yönetimi fonksiyonunu yerine getiriyorlar. Çevrelerinden seçtikleri insanların desteğini ve güvenini kazanıyorlar. Böylece ortaya bir ekip çıkıyor.

Kreatif grup oluşuyor. Ortak idealleri ve hedefleri olan bir insanlar topluluğu meydana geliyor. Pozitif takım dinamikleri yaşanıyor. Etkileşimler oluyor. Akış deneyimi (flow experience) yaşanıyor. Motivasyon ve umut gibi pozitif duygular takım üyeleri arasında bulaşıcı olarak yayılıyor (emotional contagion). İşbirliği yapıyorlar ve değişim fikrini yaymaya başlıyorlar. Onlar artık “birkaç deli adam”. Herkes gider Mersin’e onlar gider tersine. Suyun akışını değiştirmek amaçları da. Süte çalınan maya gibi onlar; hedefleri bütün sistemi “yoğurda” çevirmek. Küçük kazanımlarla (small wins) hedefe doğru yılmadan ilerliyorlar.

Değişim gönüllüleri bir süre organizasyonun içerisinde misyonerlik yapmaya devam ediyorlar. Özellikle fikri ve hatırı sayılan, networkte merkezi ve stratejik konumda olan bireylerle (kanaat önderleri, opinion leaders) özel olarak ilgileniyor ve onlarla iletişime geçiyorlar.

İlk hamleler başarısızlıkla sonuçlanabiliyor. Ümitsizlikler, kayıplar ve çatışmalar oluşabliyor. Ders alınıyor ve yeni stratejiler belirleniyor. Bir noktada paradigma değişimi yaşanıyor. Yeni pencere açılıyor. Korkunun yerini umut alıyor.

Organizasyonda önceleri küçük bir fısıltı olarak yayılan değişim fikirleri belli bir eşik noktasını (tipping point) bulduktan sonra sisteme birdenbire virüs gibi hızla ve etkili şekilde yayılmaya başlıyor. Yeni medya ve iletişim kanalları devreye giriyor.

Değişim hareketi böylece momentum kazanmış oluyor. Değişim mikro sistemlerden (birey, takım) makro sistemlere (organizasyon) yayılıyor. Düzeyler arası sıçramalar (trophic cascades) meydana geliyor. Değişen makro sistemler de ortam (context) aracılığıyla mikro sistemlere etki ediyorlar.

Sistemde mekik gibi gel-gitler ve esnek salınımlar yaşanıyor. Yer yer sistemde yapılan aşırılıklar ve yanlışlar geribesleme döngüleriyle (feedback loops) düzeltiliyor. Birey, takım ve organizasyon düzeyinde ikinci dereceden öğrenme (second order learning) gerçekleşiyor.

Değişimin yayılması süreci nonlineer, kaotik ve dinamik şekilde işliyor. Süreçte önceki denge ve statüko bozulduğunda sistem kaosun kenarına yaklaşıyor (on the edge of chaos).

Tabii ki bu süreçte değişime direnç gösterenler, ayak direyenler oluyor. Mevcut güç merkezleri ve hakim odaklar karşı mücadeleye girişiyor. Sistemde yenilikçi ve gelenekçi kanatlar amansız bir mücadeleye giriyor. Güç odakları çatışıyor. Oyun teorisi (game theory) dinamikleri işliyor. Strateji satrancı oynanıyor.

Statüko kibirli ve kendine fazla güveniyor. Altın ilke: Durma düşersin. Statüko başarı tuzağına düşüyor (success trap). Kurumsal ego ve gurur tahrip edici oluyor. Baskı ve otorite ile farklılıklar ve özgürlükler susturulmak isteniyor. Sistem yanmaya ve çökmeye hazır homojen bir ekosisteme dönüşüyor. Statüko çatırdamaya başlıyor. Önce küçük ve önemsiz görünen çatlaklar ve fay hatları derinleşiyor. İrili ufaklı krizler, kavgalar (yangınlar) çıkıyor. İnovasyon dalga dalga yayılıyor ve sisteme nüfuz ediyor. Eski düzende entropi başlıyor ve eski sistemde yangın yayılıyor. Köhnemiş, hantallaşmış yapılar çöküyor. Bürokrasi çökünce geçici bir anarşi yaşanıyor. Ortamda enerji, sermaye ve bilgi açığa çıkıyor ve yeni sahiplerini bekliyor.

Satranç devam ediyor. Yeni bir düzene doğru gidiliyor. Sistem yenileniyor.

Kopanlar, küsenler olabiliyor. Sistem dışına itilenler olabiliyor. Kimvurduya gidenler yenen taşlar olabiliyor. Yeni ceza ve yaptırım mekanizmaları işliyor. İkna ve politika yöntemleri kullanılıyor. Fikir değiştirenler, gerçekten ikna edilenler, iç değişim yaşayanlar olabiliyor. Pazarlıkla ve çıkarla razı edilenler ve satın alınanlar olabiliyor. Sürekli adaptasyon sağlanıyor.

Değerler ve normlar çatışıyor, değişiyor ve evrilerek bir senteze ulaşıyor. Garip çekiciler (strange attractors) genel rotayı ve yörüngeyi belli ediyor. Bunun sonucunda belirli paternler oluşuyor (emerging patterns). Kaderi plan atadan kazaya gerçekleşmiş oluyor. Böylece kaosun içerisinden düzen çıkıyor. Buna oluşum (emergence) deniyor.

Ortada kalanlar mevcut konjonktüre göre konum belirliyor ve adapte oluyorlar. Sessiz çoğunluk olan biteni dikkatle izliyor. İlgisizler sadece seyrediyorlar ve farketmez diyorlar. Ve sonuç olarak önceleri aykırı gelen uygulamalar giderek norma ve standarda dönüşüyor. Finansal teşvik mekanizmaları, yeni yapılar, yeni sistemler kuruluyor. Yeni kurallar ortaya konuyor ve ilan ediliyor. İnşa ve yapılanma süreci başlıyor. Yeni düzenin oluşmasıyla entellektüel sermaye, sosyal sermaye ve fiziksel sermaye yeni kaplarda ve yeni mecralarda birikmeye başlıyor. Yenilik kurumsallaşıyor.

Biraz sancılı ve karmaşık oldu biliyorum. Umarım biraz olsun kafamdakileri ifade edebilmişimdir. Bu konuyla ilgili yüzlerce kitap yazılmış ve yazılıyor. Bu dinamikleri bilirsek değişimi çok daha iyi yönetebiliriz. Organizasyonlarımız yenilik dinamiklerini kullanırlarsa kurumsal atılımlar yapabilirler.

OKULLARIMIZ İÇİN 21. YÜZYIL MANİFESTOSU: EĞİTİM MODELLERİMİZİ SIFIRDAN TASARLAMAK

2009-08-05T11:09:00.000-07:00

Bir Başarı Hikayesi: High Tech High

Önce San Diego’nun paradigma değiştiren yenilikçi okullarından bahsedelim: High Tech High. San Diego’nun çehresini değiştiren, eğitim sistemini baştan sona yenileyen, Amerika’nın eğitim dünyasında çığır açan “charter” okullar bunlar: http://www.hightechhigh.org/. Bu okulların çarpıcı özelliği, verdikleri eğitimin tamamen proje odaklı, öğrenci merkezli ve yenilikçi olması. Okulun web sitesinde her öğrencinin tamamladığı projeleri, yazdığı makaleleri, ürettiği fikirleri, yaptığı sanat eserlerini ve tasarımları sergilediği bir “dijital portföy”ü var. Her öğrenci hayallerini, projelerini, tasarımlarını, yazdıklarını, okuduklarını, ideallerini ve yaratıcılık yeteneklerini dünya ile paylaşıyor.

21. Yüzyılın Eğitim Modellerini Tasarlamak

Bu okulların temeli San Diego’daki iş dünyası liderleriyle eğitimcilerin bir araya gelmesiyle ve yenilikçi okul oluşturma idealleriyle atıldı. Amerika’da en önemli eğitim problemleri öğrencilerin isteksizliği, okulu yarım bırakma ve düşük akademik başarı. Ayrıca, lise mezunları bilgi, beceri, altyapı, düşünme sistematiği ve tecrübe açısından iş dünyasına yeterince hazırlıklı değiller. Bu problemlerin çözümü için bir araya gelen liderler, yepyeni bir eğitim modeli ve okul tasarladılar: Her öğrenci ile ayrı ayrı ilgilenen, birebir eğitime dayalı, tamamen proje bazlı, interaktif eğitim ortamları oluşturdular. Amaç, her öğrencinin kendi sevdiği alanı keşfetmesini ve bu alanda mükemmelleşmesini sağlamak. Böylece iş dünyasının aradığı 21. yüzyıl profesyonellerini yetiştirmek ve altın yetenekleri geliştirmek.

21. Yüzyılın Yenilikçi Okullarını Açmak

Açılan ilk okul o kadar başarılı oldu ki California ve San Diego bölgesinde HTH okulları marka haline geldi ve her yerde HTH okulları açılmaya başlandı. Matematik ve temel bilimlerde yüzde yüz başarı sağlayan okullar, çok kısa bir dönemde bölgenin en çok itibar edilen okulları arasına girmeyi başardı. HTH okulları, 2001’de Eğitim Tasarım Mükemmelliği Ödülü ve 2002-2004 yıllarında Dizayn Onur Ödülleri aldı. HTH okullarında öğrencinin sıra maliyeti $16,500, ki bu rakam Amerika’nın diğer okullarından yüzde 75 daha az. Bill & Melinda Gates Vakfı’ndan büyük destek alan okullar, California’da yenilikçi eğitimin öncüsü oldu.

Proje Bazlı Uygulamalı Öğrenci Merkezli Eğitim

Bütün HTH öğrencileri bilimsel, sanatsal, sosyal projeler tasarlamak ve geliştirmek için ileri teknolojiyi kullanıyorlar. Eğitim modelinin temelinde öğrenci merkezli, proje bazlı, yenilikçi ve hayatın içinde uygulamalı çalışma var. Bütün öğrenciler staj yapmak ve iş dünyasıyla, toplumla ortaklaşa projeler geliştirmek zorunda. Mezunların çok büyük çoğunluğu üniversiteye devam ediyorlar ve Harvard, MIT, Stanford gibi önde gelen üniversitelere kabul almayı başarıyorlar.

Mükemmel Eğitimci Yetiştirmek

HTH, mükemmel öğretmen yetiştirmeyi hedefleyen yenilikçi bir öğretmen okulunu ve müdürler için liderlik gelişim programını da başarıyla yürütüyor. Okul yöneticileri kendileri de mükemmel eğitimciler ve eğitimden asla kopmuyor, öğretmenliğe devam ediyorlar. Okul gelişimi için “mitokondrial yaklaşım” adı verilen okula özel pozitif gelişim ve toplam kalite süreçleri uygulanıyor.

Niş Alanlara Odaklanmak

HTH okulları’nın en çarpıcı özelliklerinden biri de tamamen niş alanlara odaklanmaları ve sadece bu alanlarda dünyada en iyi olmayı hedeflemeleri. Bütün eğitim kadrosu bu alanlarda profesyonel tecrübeye ve uzmanlığa sahip mükemmel eğitimcilerden oluşuyor. HTH Medya ve Sanat Okulu, HTH Teknoloji ve İnovasyon Okulu, HTH Girişimcilik Okulu, HTH Sosyal Bilimler Okulu, HTH Küresel Liderlik Okulu, kendi alanlarında dünyada en iyi mezunları vermeye çalışıyorlar.

Okul 2.0 ve Eğitim 2.0’a Doğru

HTH örneğinden yola çıkarak ülkemizde okullarımızda reform gerçekleştirmek için bazı öneriler ve fikirler sunacağım. Aşağıda anlatacaklarım, Okul 2.0 ve Eğitim 2.0 modelinin hayata geçirilmesi için büyük değer taşıyor. Okul 2.0’i teknolojinin ve web 2.0 araçlarının etkin kullanıldığı, öğrenci merkezli eğitimin yeşerdiği, öğrencilerin 21. yüzyıl yetkinliklerini kazandıkları, toplumla ve iş dünyasıyla işbirliği yapan, her öğrencinin kreatif yeteneklerini açığa çıkaran ve güçlendiren geleceğin yenilikçi okul modeli olarak tanımlayabiliriz.

Tasarım Lisesi, Medya Lisesi, Girişimcilik Lisesi, Küresel Liderlik Lisesi

Bizim özel okullarımız ve devlet okullarımız da HTH gibi bir özelleşmeye, odaklanmaya ve mükemmelliğe gitmek zorundalar. Bizim de dünya ile rekabet edebilecek Tasarım, Medya, Teknoloji, İnovasyon, Girişimcilik, Küresel Liderlik, Bilim, ve Sanat liselerimizin açılmasının zamanı geldi. 21. yüzyılın ideal mesleki eğitim modellerini sıfırdan yeniden tasarlamak durumundayız. Amacımız ezberden uzak, uygulamalı, yenilikçi, beceri geliştiren, hayatın içinde yer alan, pratikle yoğurulmuş yepyeni eğitim platformları oluşturmak olmalı.

Yerel Rekabet Avantajlarını Kullanarak Dünya ile Rekabet Etmek

Okullarımız için her alanda mükemmel olmak ve mükemmel mezun yetiştirmek çok zordur. Ancak, seçilen niş alanlarda doğrudan doğruya iş dünyasının ihtiyacı olan altın yetenekleri yetiştirmek çok daha etkili bir yöntem olacaktır. Her okul, bulunduğu bölgenin mukayeseli yerel rekabet avantajlarını çok iyi kullanarak kendisine mükemmelleşme alanları seçmeli; bu alanlarda öğretmenlerinin profesyonel yetkinliklerini arttırmalıdır. Örneğin ahçılık ile ilgili dünyanın en iyi okulları Bolu’da; tekstil ile ilgili dünyanın en iyi okulları Denizli’de, gıda sektörü ile ilgili dünyanın en iyi okulları Karaman’da, dünya dinleri ile ilgili dünyanın en iyi okulları ise Urfa’da açılmalıdır.

Okul - İş Dünyası – Toplum Üçgeninde Katma Değer Projeleri Üretmek

Okullar bu alanlarda bölgenin önde gelen liderlerin, işadamlarını, zanaatkarlarını, ustalarını, girişimcilerini, uzmanlarını okula davet etmeliler. Bu kişiler misafir öğretmen, danışman, koç, eğitimci olarak okula katkıda bulunmalı, belirlenen alanlarda öğretmenleri de yetiştirmelidirler. Mesleki ustalık gerektiren çalışma alanları için usta-çırak ilişkisine dayanan hızlı beceri geliştirme atölyeleri açılmalıdır. Her öğrencinin mutlaka staj yapması ve iş dünyasında çalışması zorunlu hale getirilmelidir. Her öğrenci her yıl bölgesine katma değer sağlayacak ve çevresine somut katkıda bulunacak uygulamalı projeler tasarlamalı, geliştirmeli ve uygulamalıdır.

İyi Yöneticinin Yetkinlikleri

2009-08-05T11:06:00.000-07:00

a) ZİHİNSEL

Ø Öğrenme ve gelişim odaklılık
Ø Yeterli mesleki bilgi ve donanıma sahip olma
Ø Analitik düşünme
Ø Vizyonerlik
Ø Yeni fikirleri destekleme
Ø Soru sorma
Ø Öngörü gücü
Ø İlham ve fikir verme
Ø Odaklanmak ve yoğunlaşabilmek
Ø Stratejik düşünme ve planlama
Ø Yaratıcı düşünce
Ø Sürekli araştırma ve sektörü izleme
Ø Sınırsız bir merak kültürü oluşturma
Ø Farklı, esnek ve yatay düşünce
Ø Pazar, müşteri ve rakip duyarlılığı
Ø Küresel trendleri yakalama
Ø Ortak motifleri yakalama ve bağlantılar kurma
Ø Sistemi anlama ve sistem düşüncesi

b) DUYGUSAL

Ø Takım oyuncusu olma
Ø İletişim ustalığı
Ø İlişkilere yatırım yapma
Ø Birebir koçluk yapma
Ø Karizmatik ve canayakın olma
Ø Övme ve yüreklendirme
Ø Uzlaşmaya açık olma
Ø Her çalışana saygı duyma
Ø Güven ve yakınlık ortamı oluşturma
Ø Olumlu yaklaşım ve pozitif enerji
Ø Katılım, etkileşim ve paylaşım sağlama
Ø Aktif dinleme ve anlama
Ø Maskeleri bırakma ve açık iletişim kurma
Ø Elemanlarına ilgi gösterme ve onlarla konuşma

c) FİZİKSEL

Ø Hesaplı risk alabilme
Ø Aksiyon odaklılık
Ø Adalet
Ø Enerji ve dinamizm
Ø Karar verme etkinliği
Ø Girişken ve atak davranma
Ø Değişimi uygulayabilme
Ø Çevreye duyarlılık ve uyum sağlama yeteneği
Ø Strese dayanıklılık
Ø Yetkilendirme ve güçlendirme
Ø Kaynakları etkin kullanma ve kaynak yaratma

d) GENEL

Ø Beyin ve yüreğini, akıl ve ruhunu sentezleme
Ø Güç birliği, işbirliği ve gönül birliği sağlama
Ø Amatör ruh taşıyan bir profesyonel olma
Ø Eğitme, yetiştirme ve geliştirme
Ø Yetki ile sorumluluğu eş tutma
Ø Egoyu kontrol altında tutma
Ø Rol Modeli olma
Ø Güvenilir olma ve sözünü tutma
Ø Kişisel bütünlük ve etik
Ø Ortak hayaller ve paylaşılan vizyon oluşturma
Ø İçimizden biri olma
Ø Doğruluk, dürüstlük, açıklık, şeffaflık, tutarlılık
Ø İnsanların çalışmaktan keyif alacağı bir ortam oluşturma
Ø Başarısızlık halinde nihai sorumluluğu üstlenme
Ø İnsanların günlük problemlerini çözme
Ø Çalışanlara düşüncelerini ve tavsiyelerini sorma
Ø Düşlere inanma ve hayallere sahip olma
Ø Amaç, görev, değer ve kuralları takım ile belirleme
Ø Herkesin fikrini alıp katılımını sağlama
Ø Etkin görev dağılımı ve delegasyon
Ø Farklılıkları doğal ve gerekli karşılama
Ø Fikir ayrılıklarını verime ve sinerjiye dönüştürme
Ø Atılım gücü, tutku ve mücadele ruhu
Ø Yüzünü insana (çalışan ve müşterilere) dönme
Ø Unvanı kapı önünde bırakma
Ø Önyargısız ve açık fikirli olma
Ø Potansiyel ve yetkinlikleri doğru, tam ve zamanında değerlendirme
Ø Etkili sunum ve konuşma
Ø Problem çözme ve önleme becerisi
Ø Özgüveni yüksek olma
Ø Hatalardan ders alma
Ø Kararlı ve tutarlı bir temposu olma
Ø İkna edici olma
Ø İlham ve coşku verme
Ø Sürekli geliştirme ve öğrenmeyi öğretme
Ø Statükoya karşı çıkma
Ø Anlamlı değerler ve inançlara sahip olma
Ø Engellerden yılmama ve kararlılık
Ø Olaylara farklı bakma

TASARIM UFUK TURU: TED Konferansları ve IDEO'nun Başarı Sırları

2009-07-31T08:30:00.000-07:00

Bu yazımda dünyada tasarım alanında çığır açan bir konferans ve bir şirketten bahsetmek istiyorum: TED ve IDEO.

İkisini de yakından takip etmenizi öneriyorum. İki kurumu da McGill Üniversitesi'ndeki derslerimde öğrencilerime tanıtıyorum.

Dünyanın tasarım gündemi hızla değişiyor, Türkiye'deki profesyoneller olarak bu gelişmeleri çok yakından takip etmeliyiz.

1. TAVSİYEM: TED KONFERANSLARINI TAKİP EDİN!

21. yüzyılda bilim, sanat, ve tasarım dünyası kökten değişimlere sahne oluyor. Bu değişimin dinamiklerini anlamak için sadece TED konferanslarını takip etmeniz yeterli. (http://www.ted.com/).

TED, teknoloji (Technology), eğlence (Entertainment) ve tasarım (Design) sözcüklerinin baş harflerinden oluşuyor. TED, dünyanın en büyük ve en yenilikçi medya, tasarım, sosyal yenilik, inovasyon ve teknoloji kongresi olma özelliğini taşıyor. Her yıl California’da toplanan yaklaşık 5000 kişi 3-4 gün boyunca her biri 18’er dakika süren uçuk kaçık sunumları dinliyor. 18 dakika süren bu sunumları her yıl 100’e yakın bilim adamı, guru, sanatçı, tasarımcı, teknoloji uzmanı, girişimci yapıyor.

TED'in 500'e yakın videosu var. McGill'deki derslerimde TED'in bu videolarını kullanıyorum. TED konferanslarının her birine katılmanın maliyeti 10 bin dolar civarında. Ancak bütün bu konferans videoları dünyaya açılmış durumda. Tıpkı MIT'nin bütün derslerini ücretsiz Internete açması gibi (MIT Openware) bu müthiş bir eğitim fırsatı. Kendi kendinizi eğitmek için artık binlerce dolar ödemenize gerek yok. 50 bin dolar değerindeki TED videoları bütün dünyaya açık, sizlere açık; parmaklarınızın ucunda:

http://www.youtube.com/user/TEDtalksDirector

Sizlere tavsiyem haftanın bir günü 2-3 saatinizi kişisel gelişiminize ayırın ve bu konuşmalardan bol bol izleyin. Bir süre sonra beyninizin iyice açıldığını, yeni fikirler ve ilhamlar ile dolduğunuzu göreceksiniz.

2. TAVSİYEM: IDEO FİRMASINI YAKINDAN İNCELEYİN!

Bu arada mutlaka takip etmenizi önerdiğim bir şirket var: IDEO. Dünyada tasarım düşüncesini belki de en iyi hayata geçiren firma bu. Stanford'da Graduate School of Design'ı kuran David Kelley'nin müthiş başarılı firması.

IDEO'nun başarı öyküsünü merak ediyorsanız mutlaka şu kitabı okuyun: "The Art of Innovation" (Tom Kelley ve Jonathan Littman).

IDEO'nun başarısı aynı zamanda ABC NEWS tarafından bir haber dosyası ve belgesel haline getirildi. McGill'de derslerde öğrencilerimizle paylaştığımız bu harika eğitim videosunda IDEO ekibi 5 gün içerisinde alışveriş arabalarını sıfırdan yeniden tasarlıyorlar. Müthiş eğlenceli ve ilham verici bir video.

Sizin için videonun Youtube bölümlerini buldum, bu siteye video ve sunum eklemiyorum, ama aşağıdaki üç linkten bu harika programı izleyebilirsiniz:

DÜNYANIN EN İYİ TASARIM FİRMASI IDEO'NUN BAŞARI SIRLARI

BİRİNCİ BÖLÜM: http://www.youtube.com/watch?v=z6z-3ejvvGE&feature=channel_page

İKİNCİ BÖLÜM: http://www.youtube.com/watch?v=THz6kbcgw9E&feature=channel_page

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: http://www.youtube.com/watch?v=qTf18QAEkcY&feature=channel_page

HER İŞYERİ GOOGLEPLEX OLSA..

21. yüzyılı şekillendiren motor gücü, hayal gücü ve yenilikçilik olacak. Deneyim ekonomisinde iş hayatı sanki giderek bir tiyatroya dönüşüyor; bilgi ise hayal gücüne. Katma değerin yeni adı, özgünlük ve farklılık. Estetik değer ölçüleri; ticareti, kültürü, kollektif bilinci ve toplumsal yaşamı yeniden şekillendiriyor. Organizasyonlar, iş dünyasını, iş yapma şekillerini ve süreçlerini yeniden sıfırdan tasarlıyorlar.

Google, Pixar ve Apple gibi 21. yüzyıl şirketleri, çalışanlarının kreatif yeteneklerini kullanmak için kampüslere dönüşüyor. İşyerleri Googleplex’te olduğu gibi birer sosyal yenilik, tasarım, ve inovasyon laboratuvarı haline geliyor.

Bu değişimler yeni bir dünyanın habercisi. Bizlere değişen dünyayı çok yakından takip etmek düşüyor. Bu blogdaki videolar bunun için biçilmiş kaftan! İyi ufuklar!

DÜNYA 2.0’A HOŞGELDİNİZ

2009-07-30T06:52:00.000-07:00

Journal of Business Strategy dergisi benim en severek okuduğum strateji dergilerinden. Temmuz-Ağustos 2009 sayısında "WELCOME TO WORLD 2.0: THE NEW DIGITAL ECOSYSTEM" isimli bir makalem yayınlandı. Sıcak sıcak ilk sizinle paylaşmak istedim.

Purpose – The purpose of this paper is to introduce and describe World 2.0; the interactive, hyper-connected, immersive, collaborative online ecosystem.

Design/methodology/approach – The paper reviews paradigm shifts in technology and the internet that transform the world of business and innovation.

Findings – The author proposes five shifts that characterize and describe World 2.0: creativity, connectivity, collaboration, convergence, and community. These shifts define the new global landscape of business, technology, and innovation.

Practical implications – The article provides managers and professionals strategies for innovation in the World 2.0 ecosystem.

Originality/value – The concept of World 2.0 provides managers and professionals a fresh perspective and an integrative vision of the twenty-first century business and innovation landscape.

Makalenin orijinaline aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz:

http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=1BA03381464D544F6AA4AFB1B3642D43?contentType=Article&contentId=1801379

İngilizce yazdığımız makalelerin çoğu Türkçeye dahi çevrilmiyor. Küresel iş dünyasına hitap eden ve yeni üretilen bilgiden çoğu zaman mahrum kalıyoruz. Bunu engelleme adına makalemi Türkçeye çevirmeye çalıştım. Müthiş bir yoğunluk arasında saatler harcamak zorunda kaldım. Umarım değer ve beğenirsiniz:) Birebir çeviri olmasa da makae hakkında iyi fikir verecektir.

İşte yayınlanan bu makalenin Türkçe versiyonu:

DÜNYA 2.0’A HOŞGELDİNİZ:

Kreatif Düşünce, Küresel Beyin, Kitlesel İşbirliği, Kümelenme ve Katılım

İlginç bir çağda yaşıyoruz. Yenilikçi teknolojiler başımızı döndürüyor ve çağımızı dönüştürüyor. Internet, web 2.0, semantik web, küreselleşme, dijitalleşme, sosyal ağlar, 3D Internet, sosyal medya, üçüncü nesil (3G) cep telefonları, sanal dünyalar, multimedya oyunlar, bloglar, ve wikiler pazarlama dünyasında müthiş bir değişimin öncüsü. Telefon, TV ve Internet birleşerek müşterinin cebine girerken, müşterilerin tümü mobil data kullanıcılarına dönüşüyorlar. Blogosfer her dört ayda iki katına çıkıyor. Bu yeni paradigmaya Dünya 2.0 adını vermek mümkün.

Dünya 2.0:

Bu makalede Dünya 2.0’ı şöyle tanımlıyorum: Kullanıcıların bilgi ürettikleri ve paylaştıkları (wikipedia, del.ici.ous), beraber yenilik ürettikleri ve işbirliği yaptıkları (InnoCentive), eğlendikleri (Zango, SecondLife), birbirleriyle ilişki ve arkadaşlık kurdukları (LinkedIn, FaceBook, skype, twitter), alışveriş yaptıkları (eBay, Craigslist, Amazon), mobil cihazlarla küresel erişim ve iletişime geçtikleri (iPhone, Blackberry), günlükler yazdıkları (Blogger), fotoğraflarını paylaştıkları (Flickr), kendi filmlerini çektikleri ve paylaştıkları (Youtube), ortak projeler geliştirdikleri (wikis or Google docs), ve kendilerini dünyaya ifade ettikleri iki veya üç boyutlu, hiper-bağlantılı, interaktif, sanal, dijital, küresel online ekosistem veya megaplatform. Bu megaplatform, artık sadece web 2.0’ı ifade etmiyor. Siberuzayın derinliklerinde milyonlarca insanın beraber paylaşımda bulundukları çok daha entegre, bağımsız, yenilikçi bir küresel ekosistemden bahsediyoruz.

Dünya 3.0: Küresel Beyin ve Semantik Web

Bahsettiğimiz bu sürekli evrilen ve gelişen ekosisteme siz dilerseniz “küresel beyin” adı verebilirsiniz. Zira, bu ekosistem giderek daha akıllı ve hızlı hale geliyor. Örneğin, semantik web (web 3.0) sayesinde bilgisayar uygulamaları cümleleri ve konuşma dilini anlayabilecek. Böylece kullanıcılar Internet okyanusundan sadece kendi işlerine tam olarak yarayacak bilgilere işlenmiş olarak ulaşabilecek ve sordukları sorulara anlamlı olarak yanıt alabilecekler. Bu ekosistem aynı zamanda çok hızlı büyüyor. Üniversitelerin dev kütüphaneleri Internet ortamına taşınıyor. MIT, Openware devrimiyle verdiği bütün ders içeriklerini Internetten dünyanın paylaşımına sunuyor. TED, binlerce dolarlık konferansın tüm içeriğini dünya ile paylaşıyor. Entellektüel varlık hakları, bu tip uygulamalarla yerini “creative commons” veya “global commons” gibi çok daha paylaşımcı protokollere bırakıyor.

Dünya 4.0: Avatarlar ve Sanal Gerçeklik

Bu ekosistem aynı zamanda giderek üç boyutlu (3D) ve multimedya hale geliyor. Internet üzerinden binlerce kişi aynı anda aynı sistemde online oyun (“massively multiplayer online games” “alternate reality games”) oynayabiliyor, birbiriyle yarışabiliyor, işbirliği yapabiliyor, iletişime geçebiliyor.

Bu altyapı ve sistem, gelecekte geniş kullanıcı topluluklarının kimsenin tek başına çözemediği problemleri işbirliği ile “kolektif zeka”yı kullanarak çözebilmesini sağlıyor. Öte yandan, Second Life gibi üç boyutlu görsel sanal ortamlar (“metaverses”) giderek yaygınlaşıyor ve işlevsel hale geliyor. Sizi temsil eden “avatar”larla 3D ortamlarda oyun oynuyor, eğleniyor, seyahat ediyor, sohbet ediyor, evinizi ve işinizi kuruyor, alışveriş yapıyorsunuz. CAD yazılımlar, grafik donanımların artan hızları, 3D grafikler, interaktif kullanıcı girdileri, akustik ve ortam sesleri, rüzgar ve ışıklandırma gibi çevre etkileri, ileri simulasyon teknolojileri gibi faktörler sayesinde kullanıcı olarak kendinizi “sanal gerçekliğin” tam ortasında hissedebiliyorsunuz. Matrix işte bu. Harvard Business Review’da yayınlanan makalesinde McGonigal (2008), online multimedya oyunlarının 10 kolektif zeka yetkinliğini geliştirdiğini ileri sürüyor. Bu yetkinlikler henüz Türkçe literatüre girmiş değil, bu yüzden aşağıdaki Türkçe kavramların kullanılmasını tavsiye ediyorum.

1.Online Karizma (Influency): Çoklu sosyal medya ortamlarında ve sanal alemlerde insanları ikna edebilme, etkin iletişim kurma, ilgi çekici hikayeler anlatabilme ve insanların dikkatini çekebilme
2. Dijital Pusula (Signal/Noise Management): Internet okyanusunda yolunu bulabilme, aynı anda gelen çoklu data ve medyadan anlam çıkarabilme, bağlantılar kurabilme, hyper-tekst düşünebilme
3. Yetenek Radarı (Cooperation Radar): İşbirliği yapacağı kişileri sanal ortamda iyi seçebilme ve iyi tanıyabilme yeteneği
4. Dinamik İnovasyon (Protovation): Birbirini takip eden sürümlerde hızlı ve dinamik inovasyon üretebilme, sürekli geliştirme ve yeni beta sürümleri çıkarabilme, maliyetleri azaltarak ürün veya hizmetin hızını ve etkinliğini arttırabilme
5. Online Firaset (Emergensight): Büyük çapta online işbirliği, yardımlaşma ve koordinasyon sırasında oluşan karmaşıklığı algılayabilme ve anlamlandırabilme, sürpriz sonuçlara ve ani keşiflere hazırlıklı olma
6. Network Kıvraklığı (High Ping Quotient): Network iletişimi ustalığı, online dakik cevap verme, online aktiflik
7. Ekosistem Vizyonu (Longbroading): Büyük resmi görebilme, bütün networke geniş bakış açısı, üst sistemleri görme, bütüncül bakış
8. Açık Yazarlık (Open Authorship): Hızlı içerik üretme ve halka açma, fazla sayıda kişiyle aynı anda çalışabilme ve proje üretme
9. Multi-kapitalizm (Multi-Capitalism): Entellektüel, sosyal, finansal, doğal ve sanal kapital gibi farklı kapitallerle aynı anda çalışabilme, onları geliştirebilme ve alıp satabilme
10. Kalabalıklarla İşbirliği (Mobbability): Çok büyük gruplarla online ortamda simultane ve hızlı işbirliği yapabilme, insanları online organize edebilme

Dünya 2.0’ın Beş K’sı (Five C’s of World 2.0)

Journal of Business Strategy makalesinde Dünya 2.0’ın beş karakteristik özelliği olduğunu vurguluyorum (Karakas, 2009): 1) Kreatif düşünce (Creativity), 2) Küresel ve teknolojik bağlanabilirlik (Connectivity), 3) Kitlesel ve dijital işbirliği (Collaboration), 4) Kümelenme – Teknolojik kümelenme (Convergence), ve 5) Katılım – Toplumsal katılım (Community). Şimdi bu trendleri ve hayatımızda neleri değiştirdiğini kısaca inceleyelim:

1) KREATİF DÜŞÜNCE/CREATIVITY
Dijital Platformlarda Kreatif Düşünce ve İnovasyon Merkezi Önem Kazanıyor

21. yüzyılda açlıktan teröre, eğitimden sağlığa küresel problemleri çözmek için entegre düşünce, kreatif düşünce, disiplinler ötesi yeni bakış açıları, sürekli inovasyon ve sosyal yenilik gerekiyor. Pine and Gilmore’a (1999) göre iş hayatının bir tiyatro sahnesine, işin sanata, profesyonellerin sanatçıya dönüştüğü bir “deneyim ekonomisi”ne geçiş yapıyoruz. Jensen’a (1999) göre ise hayal toplumunda (“dream society”) hayal gücü ve yaratıcı düşünce bilgiden daha değerli hale geliyor. Estetik değer, tasarım ve stil artık hayatımızın vazgeçilmez parçaları. Estetik ölçüler küresel ticareti, kurum kültürlerini ve toplumsal bilincimizi yeniden şekillendiriyor (Postel, 2003).

21. yüzyılın kurumları karıncalar ve arıların örgütlenme şekillerini modelleyerek (swarm intelligence) ve kollektik zekayı kullanarak iş hayatını sıfırdan tasarlıyorlar. Buna sanırım en güzel örneklerden biri Steve Jobs’ın kurduğu, Disney’e bağlı faaliyet gösteren mükemmel animasyon firması Pixar. Toy Story, Monsters, A Bug’s Life, Finding Nemo, The Incredibles, Cars gibi muhteşem filmlere imza atan Pixar, her yıl sadece bir filme imza atıyor. Ancak, yaptığı film her yönden hem müthiş yenilikçi ve eğlenceli oluyor, hem teknolojinin sınırlarını zorluyor, hem animasyon endüstrisinin standartlarını zorluyor, hem de zamanı aşan bir klasik değer taşıyor. Filmlerin konuları da çok ilginç. Mesela, benim zaman ötesi favori filmlerimden Ratatouille, Paris’te ahçı olma ideali taşıyan bir farenin öyküsü; veya Wall E, post apokaliptik dönemde çöpleri yeniden işleyen bir robotun aşk hikayesi. Peki Pixar aynı anda böylesine yenilikçi ve mükemmeliyetçi olmayı nasıl başarıyor? Bu konuda çok şey okudum ama size Harvard Business Review’da 2008’de yayınlanan “How Pixar Fosters Collective Creativity” isimli makaleyi tavsiye ediyorum. Bu makalede Pixar’ın kreatif direktörü Catmull, Pixar’ın bilgisayar animasyonlu film endüstrisini dönüştürmedeki sırrını şöyle ifade ediyor: “Aynı anda sanatsal ve teknolojik sıçramaları başarabilmek, tasarımı ve teknolojiyi buluşturan entegre çözümleri üretebilmek için yüzlerce zeki insanın kreatif yeteneğini Pixar’da buluşturuyoruz, çarpıştırıyoruz, sentezliyoruz, binlerce fikri beraberce üretiyor ve yüzlerce problemi beraberce çözüyoruz, mükemmele ulaşıncaya kadar da yüzlerce iterasyon ve inovasyon yapıyoruz. Ortaya çıkan tek film binlerce fikrin, çok hassas çalışmaların ve derin araştırmaların, aylarca süren beyin fırtınalarının, müthiş bir kolektif yenilikçiliğin sonucu”. Bu süreci anlatmak için Catmull “collective creativity” ve “group genius” kavramlarını kullanıyor.

Geleceğin iş dünyasında, özellikle dijital platformlarda, kreatif düşünce çok daha önemli hale geliyor. Bilgi ekonomisinin en kıt, en değerli ve en kritik kaynağı “dikkat”. Geleceğin şirketlerin amacı dijital ortamda müşterilerin dikkatlerini üzerlerine çekmek. Bu yüzden fark oluşturmak, özgün tasarımlar üretmek, tasarım düşüncesini (“design thinking”) farklı problemleri çözmeye uygulamak giderek önemli hale geliyor. Merritt and Lavalle (2005) yarının işletme okullarının (B-School: Business School) artık tasarım okulları (D-School: Design School) haline geleceğini söylüyor. Benzer olarak, Pink (2004) geleceğin iş dünyasında kreatif düşünmeye ve tasarım düşüncesine olan ihtiyaç arttıkça 21. yüzyılın MBA (Master of Business Administration) programlarının artık MFA (Master of Fine Arts) haline geleceğini ifade ediyor. Toronto Rotman ve McGill Desautels gibi yenilikçi işletme okulları yeni MBA programlarını “Entegre Düşünme” (Integrative Thinking) ve “Tasarım Düşüncesi” (Design Thinking) etrafında örgülüyorlar.

2: CONNECTIVITY/ KÜRESEL VE TEKNOLOJİK BAĞLANABİLİRLİK:
Sınırsız Dijital, Online, Mobil İletişim ve Erişim Küresel Köyde Tüm İnsanları Birbirine Bağlıyor

Sınırsız iletişim ve küresel erişim çağını yaşıyoruz. Telekom endüstrisinde aynı anda süper-hızlı bilgisayarlar, kablosuz cihazlar, dijital yayın teknolojileri, organik semikondüktör cihazları, bio-bilgisayarlar ve Internet gibi başdöndürücü gelişmeler ve yenilikler meydana geliyor. Laptopunuzdan, bilgisayarınızdan veya mobil cihazınızdan Internete bağlandığınız anda dünyanın bütün bilgi okyanusuna, milyonlarca insana, projeye, fikre, videoya erişebiliyorsunuz. Bağlanabilirlik, hem teknolojik altyapı meselesine, hem bilgisayar ve network sistemlerinin birbiriyle konuşabilmesine, hem de yeni bir düşünme biçimine işaret ediyor. Bağlandığınız anda hayatınızı değiştiren ve zenginleştiren hizmetlere, deneyimlere, ürünlere, insanlara, fikirlere, projelere erişebiliyorsunuz. Yüksek hız kablosuz Internet ve 3G yeni nesil iletişim teknolojileriyle beraber, cep telefonları, Ipodlar, Blackberry’ler hayatımızın her alanına hızla giriyor. Kullanıcılar için sunulan katma değer paketi giderek daha entegre, cazip ve yenilikçi hale geliyor. Öğrenme, eğlenme, çalışma, hobi gibi aktiviteler arasındaki ayrımlar belirsiz hale gelirken; herkes her an online konuma gelmeye başlıyor. Özel hayat ve iş hayatı arasındaki sınırlar belirsizleşiyor. 7/24 ulaşılabilirlik, kesintisiz erişim, sürekli iletişim, online şeffaflık, dijital paylaşım şu aralar moda. Network bağlantıları sayısının networkteki insan sayısını çoktan aştığı bir “hiper-bağlantılı” (hyper-connected) bir toplum haline geldik. Küresel köyün sakinleri olarak sanal bir teknoloji, bilgi ve iletişim platformunu paylaşıyoruz; bu platformun küresel vatandaşları ve katılımcıları biziz. Bu platformda en aktif olanlar en genç nesil – ki onlara “Net-Geners”, “millennials”, “Generation Y”, veya “digital natives” gibi isimler veriliyor. Türkçe olarak “Google devri çocukları” veya “Facebook nesli” şeklinde ifade edebileceğimiz bu neslin çocukları 90’lı yıllarda doğmuş olanlar. Bu nesil yüksek dijital okur-yazarlığa sahip, online sosyal ağları kullanıyor, Internette sosyalleşiyor, dijital bilgi üretiyor ve kullanıyor, aynı anda çok fazla iş yapabiliyor, çok hızlı hareket ediyor, hiper-tekst düşünebiliyor, kavramlar arası bağlantılar kurabiliyor, online iletişim kurarken hayal kurabiliyor veya fikir üretebiliyor, değişime ve teknolojiye kolay adapte oluyor, sanal kimlikler oluşturuyor, ancak odaklanma ve dikkat eksikliği çekiyor. Bu nesil yeni bir şeyi öğrenmek için ya wikipedia’yı kullanıyor, ya da o kavramı google’lıyor.

3: COLLABORATION/ KİTLESEL VE DİJİTAL İŞBİRLİĞİ
Kitlesel İşbirliği ile Milyardan Fazla İnsanın Kolektif Zekası Küresel Bir Beyine Dönüşüyor

Tarih boyunca işbirliği yapmak hiç bu kadar kolay, hızlı, ucuz ve mekandan bağımsız olmamıştı. Tapscott and Williams (2007), “Wikinomics: How Mass Collaboration Changes Everything” adlı çığır açan kitabında bu trendi en güzel şekilde özetliyor. Kitlesel işbirliği veya vikinomi adı verilen bu yeni paradigmada milyonlarca insan küresel sanal dijital platformda yardımlaşarak yenilik üretimine, sosyal gelişime, ekonomiye, teknolojiye, sanata, kültüre, eğitime katkıda bulunuyor. Yeni “dijital demokrasi”nin temeli bu yardımlaşmaya dayanıyor. YouTube, twitter, flickr, Delicious ve FaceBook gibi firmalar vikinomi stratejilerini kullanarak kalabalıkların bilgeliğinden faydalanıyorlar. Kitlesel işbirliğinin dört temel prensibi var: Açıklık, Yardımlaşma, Paylaşım ve Küresel Hareket.

Kitlesel işbirliği ile donuk bürokrasi ve katı hiyerarşi kendini küresel proje gruplarına, “sanal takım”lara, esnek ağlara ve katılımcı platformlara bırakıyor. Eski modeller yerine akışkan – hücresel - kendinden organize – esnek – adaptif -dinamik organizmalar devrindeyiz. Şirket piramidi ağlarla örülü sanal bir küreye ve web ekosistemine dönüşüyor. Taş devri geride kalıyor. Taşların cilası bile artık insanları eskisi gibi cezbetmiyor. Artık daha hafif, berrak, şeffaf, hızlı, dinamik bir devirdeyiz. Belki de bu bir su devri. Su devrimi. Sessiz, temiz, sade, doğal, organik. Çağlayan ırmaklar gibi networkler bu değişimin belirleyicisi. Kitlesel işbirliği sayesinde eğitimden iş hayatına, sivil toplumdan devlete, pazarlamadan ARGEye, akademiden uluslararası ticarete dünyamız hızla değişiyor ve değişecek. Günümüz şirketleri beynimiz kadar akıllıca yapılanmaya başlamadıkça ve küresel beyine bağlanmadıkça taş-kiremit devrinden çıkamayacaklar.

4: CONVERGENCE/ KÜMELENME / TEKNOLOJİK KÜMELENME:
Hızla gelişen üçüncü nesil bilgi ve iletişim teknolojileri sayesinde TV, Internet, bilgisayar ve cep telefonları birleşerek/kümelenerek çok amaçlı akıllı multimedya cihazlara dönüşüyor.

Çağımızın yeni iletişim ve bilgi teknolojileri birbirleriyle çarpan etkisi oluşturarak yepyeni mecralar açıyorlar. Radyo, TV, gazeteler, CD çalarlar, video teypler, telefonlar, mobil cihazlar ve Internet hepsi bir araya gelerek dev bir multimedya otobanına ve küresel bir bilgi kanalına dönüşüyorlar. Kablolu ve kablosuz networkler, uydu sistemleri, bilgisayar terminalleri, TV setleri ve mobil cihazlar ses, görüntü, elektronik yazı, ve multimedya dahil her tür datayı taşımaya ve işlemeye başlıyor. Dev potansiyeli ve dijital dönüşümü anlamak için rakamlar etkili: Dünyada 1.5 milyardan fazla insan Internete bağlanıyor. Dünyada 3 milyar 800 milyondan fazla insan cep telefonu kullanıyor. Dünyada 1.5 milyar insan laptop kullanıyor. MIT’nin “her çocuğa bir laptop” gibi eğitim kampanyaları gelişmekte olan ülkelerde de bilgiye erişimi hızlandırıyor. Telefon, televizyon ve Internet, üçüncü nesil (3G) iletişim teknolojileriyle beraber tek cihaza dönüşüyor ve bu cihazların hızı 3G teknolojisi ve geniş bantla beraber onlarca kat artıyor. iPod ve Blackberry gibi akıllı cihazlar kısa zamanda daha da akıllı ve hızlı hale gelecek. Bu cihazlardan müzik dinlemek, TV izlemek, sevdiğiniz programları kaydetmek, multimedya oyun oynamak, borsayı takip etmek, haber okumak, görüntülü konuşma yapmak, en yakın hastaneyi veya eczaneyi bulmak, taksi çağırmak, yemek siparişi vermek, para transferi yapmak, online ders almak mümkün hale gelecek ve günlük hayatımızda giderek yaygınlaşacak. Günlük hayatımızda pratik mobil uygulamaların değeri ve önemi artacak. Mesela, Kale firması, “mobil kilit” ile eve bir tanıdığınız geldiğinde siz uzaktayken onunla konuşup kapıyı ona açmanızı sağlıyor. Mobil uygulamaların yaygınlaşmasıyla ve mobil Internetin potansiyelinin ve gücünün artmasıyla beraber e-ticaret yakın bir gelecekte m-ticarete dönüşecek. Tele-eğitim ve tele-sağlık uygulamaları yaygınlaşacak. Virüs gibi yayılan bilgisayarlar ve networkler insanları, kaynakları, pazarları ve fikirleri birleştirdikçe, Internet çağımızın en güçlü demokratikleşme, küreselleşme, ekonomik büyüme, sosyal yenilik, eğitim ve kültürel gelişme aracı haline geliyor.

5: COMMUNITY/ KATILIM/ TOPLUMSAL KATILIM:
Sosyal medya ve online sosyal ağlar sayesinde sanal sivil topluluklar katılımcılık ve network idealizmi ile değişim başlatabiliyor ve Internet bazlı sosyal yenilikler üretiliyor.

Çağımızın en önemli yenilik motoru sadece teknolojik alanda değil toplumsal ve sosyal alanda da Internet. Web 2.0 platformları, online sosyal ağlar ve yeni medya sosyal değişim için ve toplum yararı için kullanılmaya başlıyor. “Yeni medya” veya “sosyal medya” (Medya 2.0) sivil toplum kuruluşları ve sosyal hareketler tarafından eğitim, örgütlenme, protesto etme, organize olma, iletişim kurma, fon bulma, bağış toplama, lobi yapma, bilgiyi demokratik hale getirme, sosyal değişim başlatma ve toplumsal bilinci arttırma için kullanılmaya başlıyor. Buna “online sosyal eylemcilik” diyoruz. Bunun ilginç örneklerinden biri küresel platformda ciddi ilgi uyandıran ve web siteleri, bloglar, online videolar ve sosyal ağlar sayesinde çok hızlı yayılan “Bedava Sarılma Kampanyası” (“Free Hugs Campaign”). Tabii online sivil toplum hareketleri arasında en çarpıcı örnek, Obama’nın ekibinin müthiş başarılı olan online seçim kampanyası ve sosyal değişim umudunu Amerika’nın tümünde yaygınlaştırabilmesiydi. Bu tür Internet sosyal oluşumlarında en önemli faktör, coğrafi olarak dağınık ama ilgi alanları ve idealleri aynı olan kullanıcıların siberuzayda örgütlenmeleri ve bu şekilde “küresel online topluluklar”ın veya “sanal grup”ların oluşması. Sanal toplulukların üyeleri dijital ortamda derin entellektüel muhabbetlere giriyorlar, beyin fırtınası yapıyorlar, eylem planları hazırlıyorlar, tartışıyorlar, dedikodu yapıyorlar, hatta aşık oluyorlar.

Siber-yetenekler ile topluluk ruhu; kreatif dijital yetkinlikler ile sosyal sorumluluk ve gönülllülül ruhu buluşuyor! Teknoloji ve sosyal sorumluluğun sentezi, “hizmet odaklı öğrenme” gibi yeni pedagojilerin de ortaya çıkmasını sağlıyor. Hizmet odaklı öğrenme (Service Learning) modelinde öğrenciler derste öğrendiklerini uygulamak için topluma hizmet aktivitelerinde ve sivil toplum faaliyetlerinde bulunuyorlar. Bunu yaparken de hem sosyal sorumluluk bilincini geliştiriyorlar, hem de derslerini uygulayarak daha güzel öğreniyorlar. Bu öğrenme modelinin Internet ile, kolektif zeka ile, sosyal medya ile, yeni bilimler ile ve pozitif yönetim anlayışı ile daha da geliştirildiğini düşünelim: Yani “Hizmet Odaklı Öğrenme 2.0” modelini ortaya koyabilir miyiz? İşte bu amaçla sevgili Mustafa Kavas ile prestijli uluslararası işletme yayınlarından “International Journal of Organizational Analysis” dergisinde 2009 yılında “Service-Learning 2.0 for the twenty-first century: Towards a holistic model for global social positive change” isimli bir makale yayınladık. Makalede “hizmet odaklı öğrenme” modelini dört yeni paradigma değişikliğiyle sentezleyerek sosyal sorumluluğa dayalı yeni bir yönetim eğitim modeli ortaya koyduk. Bunlar vikinomi ve kitlesel işbirliği (wikinomics and mass collaboration), kolektif zeka ve açık inovasyon (collective intelligence and open innovation), takdir edici Ar-Ge ve kurumsal pozitif anlayış (appreciative inquiry and positive organizational scholarship), kendini örgütleyen sistemler ve yeni bilimler (self-organizing systems and the new sciences). Dört yeni paradigma ile hizmet odaklı öğrenme modeli sentezlendiğinde yepyeni bir pedagoji; “hizmet odaklı öğrenme 2.0” modeli ortaya çıkıyor.

Yöneticiler ve Şirketler için Dünya 2.0 Tavsiyeleri

Yenilik ekosisteminizi firmanızın dışına çıkarın ve küresel beyinden beslenin. Yeni fikirlere ulaşmak için Internet’i sürekli ve etkin kullanın. Yeni ürünler ve hizmetler tasarlamak için şirketin sınırlarının dışından fikirlerle beslenin. Firmanızı dışarıya açık, yeni ve farklı fikirlere açık hale getirin. Dışarıdan danışmanlık alın, firmanıza uzmanlar davet edin, konferanslara katılın, dünyadaki teknolojik gelişmeleri ve değişimleri çok sıkı takip edin. Firmanızın dışarıyla bağlantılarını ve temas noktalarını arttırın. Firmanızın işbirliği kapasitesini ve yetkinliğini arttırın. Müşterilerinizden, ortaklarınızdan, alanında en iyi olanlardan sürekli çılgın fikirler alın. Yurtdışından fikirlerden beslenin ve sınırlar ötesi küresel bir bakışınız olsun. Network’ünüzü orkestra gibi yönetin ve farklı fikirler arasında sentez ve harmoni oluşturmaya çalışın. İşlerinizi, iş modellerinizi, değer zincirinizi, işyerinizi sıfırdan tasarlayın. Değişimi engelleyen faktörleri ortadan kaldırın. Kafanızdaki duvarlardan kurtulun. Firmanın dışından sürekli bilgi ve fikir akışını kurum kültürünüzün vazgeçilmez parçası haline getirin.

Farklı disiplinlerden en iyi beyinleri ve yetenekleri yuvarlak masa etrafında veya sanal platformlarda toplayın. Departmanlar arası iletişim ve işbirliğini teşvik edin. Disiplinler arası duvarları yıkın. Sanal takımlar kurun. Farklı disiplinlerden insanları buluşturun ve farklı fikirleri çarpıştırın. İşyerinizi öyle bir dizayn edin ki farklı departmanlardan insanlar bir araya gelebilsinler, sohbet edebilsinler, aralarında etkileşim olsun. Kafeterya, posta odası gibi yerlerde farklı seviyelerden, departmanlardan insanlar birbirini görsün. Kazara buluşmaları ve rastlantıları arttırın. Bu tür buluşmalar, yemekler çok değerli ve ilham verici olabilir. Beyin fırtınaları yapın, arama konferansları düzenleyin, interdisipliner proje takımları kurun. Kolektif kreatif düşüncenin yeşereceği ortamlar ve projeler oluşturun. Sanat ve teknoloji arasındaki bariyerleri azaltın ve etkileşimi yoğunlaştırın.

Yenilikçi projeleriniz için en iyi küresel yetenekleri bulun, firmanıza çekin ve onları firmanızda tutun. Kreatif yetenek her insanda yüksek değildir ve nadirdir. Gerçekten yenilikçi insanları bulmak ve keşfetmek zordur. En iyi yetenekleri tesbit etmek için ciddi zaman ayırın ve gayret gösterin. Google’da işe alınmadan önce bir çalışan sekiz mülakattan geçiyor, her çalışan 25 ayrı performans kriteri ile değerlendiriliyor. Çalışanlarınızı tutmak için onları memnun edin, kariyerlerini ve önlerini açın, iyi imkanlar sunun. Herkes dünya çapında ve evrensel kalitede bir firmada çalıştığını hissetsin. Sürdürülebilir ilişki kurun, ömür boyu süren ilişkiler ve arkadaşlıklar değerlidir. Yetenek çok ender bulunur, bulduğunuz en iyileri kaybetmeyin.

Grup dehasını ve kolektif kreatif düşünceyi desteklemek için pozitif ve yenilikçi bir kurum kültürü oluşturun. Kreatif bir kurum kültürü oluşturun ve bunu nasıl sürdürülebilir hale getirebileceğinizi düşünün. Herkes en iyi, en aykırı fikirlerini korkusuzca ifade edebilmeli. Herkes birbirine destek olmalı ve birbirine yardım etmeli. Gerçek bir takım ruhu olmalı. Firmanız Google gibi, üniversite kampüsü gibi olmalı. İyi fikirler ödüllendirilmeli. Girişimcilik ruhunu, mükemmel gayreti, yenilikçiliği sürekli teşvik edin ve ödüllendirin. Risk almayı ödüllendirin, hata yapmayı teşvik edin. Herkes içindeki çocuğu ortaya çıkarabilsin ve kendini en güzel şekilde ifade edebilsin. Firmanız yetenekli insanları çeken bir mıknatıs gibi olsun ve herkes burada çalışmaktan gurur duysun. O topluluk ve aidiyet ruhunu, aile atmosferini oluşturmaya çalışın.

Çalışanlarınızın dijital web 2.0 platformlarını kullanarak sürekli ve sınırsız öğrenmelerini, yenilik üretmelerini, fikir ve proje üretmelerini, takım çalışması yapmalarını sağlayın. İnsanların işbirliği yapabilmeleri için esnek, pozitif, küresel sanal platformlar tasarlayın ve teknolojik araçlar sunun. Çalışanlarınızın hiper-tekst okuma, non-linear düşünme, network iletişimi, hızlı bilgiye erişme, kreatif tasarım, küresel işbirliği yapma gibi 21. yüzyılın dijital ve kreatif yetkinliklerini kazanmaları için onlara her tür imkanı ve ortamı verin. Bütün çalışanlarınız kolektif zeka yetkinliklerini sonuna kadar geliştirsinler. Şirketinizin bir üniversitesi olsun. Öğrenmek herkesin görevi olsun. E-işbirliği ve e-öğrenme sistemleri kurun. Çalışanlarınızın entellektüel sermayesine ve profesyonel yetkinliklerine sürekli yatırım yapın. Sürekli eğitim, gelişim zirveleri düzenleyin. Cuma günleri en iyi misafit konuşmacıları şirketinize çağırın. Kolektif zekayı işletmek için sosyal ağları, wikileri, blogları, Google araçlarını kullanın ve işyerinizi Ofis 2.0 olarak tasarlayın.

Çalışanlarınızın kendi ilgi alanlarına, zevklerine, sevdiklerine göre üretecekleri kendi yenilikçi projelerini üretmeleri için onlara zaman tanıyın, fırsat verin ve kaynak sağlayın. Bu çok radikal bir uygulama ama aynı zamanda inanılmaz etkili. Eğer gerçekten inovasyon istiyorsanız, inovasyonu çalışanlarınızın zamanına koymalı ve onlara esnek vermelisiniz. Herkes firmada hobi alanıyla uğraşsın, projeler üretsin, sevdiği alanda yazsın, çizsin. Herkes bazen mesai saatleri içinde uçsun kaçsın. Sürekli yeni fikirler ve yenilikçi projeler üretilsin. Bu fikir ve projeleri ödüllendirin. Her çalışanın en güçlü yönlerini, yeteneklerini keşfedin ve açığa çıkarın. Herkesin içinde mükemmel bir deha çocuk vardır, siz onu keşfetmeye çalışın. Google, Google olmak için çalışanlarının yüzde 20 zamanlarını kendi projelerine ayırmalarını sağlıyor. Yani zamanlarının beşte birinde herkes Googleplex’te kendi ilgi alanıyla, hobisiyle, projesiyle, en sevdiği işle uğraşıyor. Google bu zaman için çalışanlarına tıkır tıkır para ödüyor. Hatta bu herkesin iş tanımının bir parçası, yani Google kreatif fikirler üretilmesini herkesten istiyor. Google’ın pek çok yeni ürünü işte bu yüzde yirmi serbest zaman sırasında ortaya çıkıyor. Çalışanlar hayal gücünü sonuna kadar özgürce kullanıyorlar. Sevdikleri şeyi yaptıkları için de ortaya çıkan şey mükemmel oluyor.

Hayat boyu öğrenme aşkını, hayal gücünü, sınırsız merakı, yaratıcı düşünceyi teşvik edin ve destekleyin. En iyi profesyonelleri firmanıza çağırın. Firmanızda “TED Talks” düzenleyin (www.ted.com). Çalışanlarınızın beyin fırtınası yapması, beraber öğrenmeleri, proje üretmeleri için seminerler, webinerler, e-öğrenme modülleri, hızlı eğitim programları tasarlayın. Kitap okuma kulübü kurun. Haftada iki üç sabah gönüllü çalışanlar erken gelip birbirlerinden öğrensinler, öğrenme zirvesi yapsınlar, herkes eteğindekini paylaşsın. Çalışanlarınız blog yazsın ve fikirlerini herkesle paylaşsın.

Dünya 2.0’a hoşgeldiniz. Gördüğünüz gibi çok ilginç bir çağda yaşıyoruz. Çağa ayak uyduramayan şirketler birer birer batıyor. Dinazorlar ya dans etmeyi öğreniyor, ya yok oluyorlar. Daha söylenecek çok şey var ama bu kadarı şimdilik yeterli. Kıssadan hisse: Sürekli öğrenen, çalışanlarının kalitesini yükselten, onların en iyi yeteneklerini açığa çıkaran, onları memnun eden, bilgiyi çok iyi kullanan, kreatif düşünceyi destekleyen, teknolojiyi ve dünyayı iyi takip eden, çağı iyi okuyan şirketler ayakta kalıyorlar.

TOPLAM KALİTE VE KAIZEN: Felsefesi, Tarihi, Öncüleri, Kavramları, ve İlkelerine Bakış

2009-07-28T04:05:00.000-07:00

TKY (Toplam Kalite Yönetimi) İnsan Kaynakları Yönetiminde 1980'li yıllarda başlayıp 1990 'lı yıllarda yaygınlık kazanmış bir kavram. Toplam Kalite Yönetimi kavramı yönetim uygulamalarında yeni bir anlayış değil. 1950 ve 1960 'lı yıllarda Philip Crosby, Edward Deming, Feigenbaum, ve Kaon Ishiwaka tarafından öne sürülen bu yaklaşım, işletme yönetimi uygulamalarında temel bir felsefe haline gelmiştir.

Öncüler: Toplam Kalite kavramının öncüleri arasında Japonlara TKY felsefesini ve tekniklerini öğreten Amerikalı W. Edwards Deming, toplam kalitenin bütün şirkette sistematik olarak yayılması düşüncesini ortaya koyan Joseph Juran ve kalite kontrol tekniklerinin genişletilerek Japon endüstrisinde kullanılmasını sağlayan Kaoru Ishikawa bulunmaktadır.

Ödüller: Toplam Kalite ile ilgili Japonya'da Deming Ödülü, Amerika'da Malcolm Baldridge Ödülü, Avrupa'da da EFQM tarafından Avrupa Kalite Ödülü verilmektedir. 1993 yılından itibaren de Türkiye'de Kalder ve TÜSİAD işbirliği ile her yıl TÜSİAD - Kalder Kalite Ödülü verilmektedir.

Araçlar: TKY'de kullanılan araçlar arasında sebep sonuç diagramı, pareto grafiği, histogram, kalite kontrol grafikleri ve beyin fırtınası tekniği bulunmaktadır.

Toplam Kalite Yönetimi anlayışı ile İnsan Kaynakları Yönetimi aslında yakından ilişkili iki kavramdır. Çünkü firmaların kalite hedeflerine ulaşmaları için şirkete bağlı, iyi eğitilmiş ve şirketin kendisini geliştirme faaliyetlerine motive olmuş iş gücüne ihtiyacı vardır. Şirketin kendini geliştirme hedeflerine katılımı artırmak için yöneticilerin gerekli ödüllendirme ve teşvik etme sistemlerini geliştirmeleri gerekir. Çünkü mutsuz, motivasyonu düşük, şirkete bağlılığı olmayan ve kendi işleri ile ilgilenmeyen çalışanların müşterilerine de kaliteli bir hizmet sunmaları beklenemez.

Toplam Kalite Yönetiminin Öğeleri

1. Liderlik

2. Müşteri Odaklılık

3. Çalışanların Eğitimi

4. Takım Çalışması

5. Sürekli Geliştirme ve İyileştirme

W. Edward Deming kalite konusunda en çok tanınan ve saygı duyulan yazarlardan birisidir ve hatta Japonya'da Deming adını taşıyan bir kalite ödülü de bulunmaktadır. Deming çalışanların içsel ve dışşsal motivasyonlarını genellikle yönetim uygulamalarının bozduğuna inanmaktadır. Deming'e göre, mevcut yönetim biçimleri çalışanların potensiyellerini geliştirmelerine yardım etmek yerine, motivasyonları için duydukları özgüveni yıkmakta ve kontrolleri dışında gelişen sorunlardan onları sorumlu tutmaktadır.

Deming İlkeleri

Yine bu düşünüre göre, bir işletmenin temel felsefesi olan kalitenin yönetilmesi için 14 ilkenin uygulanması gerekmektedir ve kalite ile ilgili sunulan bu 14 ilkenin çoğunda işgücünün önemi vurgulanmaktadır;

1. Yönetim sürekli olarak gelişmeyi hedeflemeli ve bunu gerçekleştirecek ortamı yaratmalıdır.
2. TKY felsefesi en üst kademeden en alta kadar bir işletmenin tüm çalışanları tarafından benimsenmelidir.
3. Kalite analizlerinden istatiksel teknikler kullanılmalıdır.
4. İşletme faaliyetleri sadece fiyat boyutuna göre değerlendirilmemelidir.
5. Üretim ve hizmetlerle ilgili sürekli olarak eksiklikler aranmalı ve iyileştirme çalışmaları yapılmalıdır.
6. İşletme çalışanlarına iş başı eğitimleri sağlanmalıdır.
7. Liderlik anlayışı işletme içinde pekiştirilmelidir.
8. Korku yerine güven esas alınmalı ve yaratıcılık teşvik edilmelidir.
9. Bölümler ve gruplar arasındaki sınırlar kalkmalıdır.
10. Verimlilik artışı yöntemler geliştirilerek artırılmalıdır.
11. Rakamsal hedefler koyan uygulamalardan vazgeçilmelidir.
12. Çalışanlara yaptıkları ile övünmeleri sağlayacak fırsatlar tanınmalıdır.
13. Tüm işletme çalışanlarının kendisini geliştirmesi teşvik edilmelidir.
14. Yönetim yukarıdaki değişiklikleri yapacak önlemleri almalıdır.

"Beni dinler ve söylediklerimi uygularsanız, siz Japonlar beş yıl içerisinde Amerikalıların düzeyine ulaşırsınız. Beş yıl daha uygulamaya devam ederseniz, Amerikalılar size yetişmeye çabalar."

Edward Deming

Deming'in kalite anlayışındaki temel prensip "Kaliteyi müşteri belirler" felsefesidir. Yine amaçlara göre yönetim (MBO) anlayışının kurucusu Peter Drucker'a göre bir işletmenin amacı müşteri yaratmak ve onu tatmin etmektir. Müşteriler üzerinde odaklaşmak aynı zamanda firmaların kısa ve dar görüşlü mali vizyonlarının yıkılmasını da sağlar. Aslında günümüzde ivme kazanan Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM) kavramı Toplam Kalite Yönetiminin bir uzantısı olarak da görülebilir.

Ishiwaka tarafından geliştirilen "Kalite Çemberleri" (Quality Circles) kavramı kalite olayının tüm çalışanlara yayılmasını sağladığı gibi, bu çemberlerin çalışmalarında kullanmayı önerdiği Pareto analizi, histogram, dağılım diyagramları gibi teknikler kalitenin sistematik bir şekilde incelenmesini sağlamıştır. Crosby bu anlayış içinde "sıfır hata" kavramını kullanmış ve kalitenin bir önleme olayından çok mükemmelleştirme olayı olduğunu vurgulamıştır.

Bu anlayışla müşteri memnuniyeti bir işletmenin hedefleri arasında ilk sırada yer almış ve "müşteri odaklı olmak", "koşulsuz müşteri memnuniyeti", "değer yaratma" ve "zaman bazında rekabet" gibi kavramlar İnsan Kaynakları Yönetimi literatüründe yer almaya başlamıştır. Müşteriye daha ucuz, daha kaliteli ve daha çabuk mal sunmak işletmelerin temel hedefleri olmuştur. Sonuç olarak istatiksel bir teknik olarak görülen kalite zaman içinde tüm gelişmeler sonucunda işletme yönetim kavramları arasında en önemli yere gelmiştir.

TKY 'nin diğer işletme yönetimi anlayışlarından farklılığı kalite felsefesinin akademisyenler tarafından değil şirket yöneticileri tarafından geliştirilmiş olmasıdır.

Günümüzde işletmelerin rekabet yetenekleri, "Sürekli Gelişme" ile doğru orantılıdır. Yapılan araştırmalarda müşteri memnuniyetinin sürekli iyileştirme sonunda arttığı görülmektedir. Sürekli iyileştirmeyi uygulayabilmek amacıyla süreç yönetimi uygulanır. Bütün bu çalışmaların amacı müşteri memnuniyetini artırmak olduğundan memnuniyet düzeyi sürekli ölçülerek izlenmeli ve elde edilen bulgular, sürekli iyileştirme sağlanacak şekilde geri beslenmelidir. Sürekli gelişme kavramının Japonya'da yerleşmesiyle her faaliyet için Kaizen grupları kurulmuştur. Geliştirme, iyileştirme ve özellikle sürekli olarak bu işlemlerin yapılması anlamında kullanılan Kaizen kelimesi Japonca'da değişim anlamını taşıyan "Kai" ve iyi anlamını taşıyan "Zen" kelimelerinin birleşiminden oluşuyor ve kelimenin tam Türkçesi "Daha İyi". Kaizen Japon halkının tarzına yerleşmiş bir felsefe.

Netaş TKY felsefesini baş harfleri kullanarak şöyle açıklıyor:

TKY' nin T' si, toplamı: tüm çalışanların katılımını, yapılan işlerin tüm yönlerini, müşterilerin tümünü ve üretilen ürün ve hizmetlerin tümünü kapsar.
K' si, kaliteyi, yani müşterilerin bugünkü beklenti ve ihtiyaçlarını tam ve zamanında karşılayıp, onlara gelecekteki beklentilerini aşan ürün ve servisler sunmayı içerir.
Y' si ise, yönetimin her konuda çalışanlara liderlik yapması, çalışanlara örnek model oluşturması ve şirket çapında katılımcı yönetimin sağlanmasıdır. Katılımcı yönetim, her seviyedeki çalışanların önerilerini rahatça sunma imkanının olması ve şirket içinde verilecek kararlarda söz söyleme hakkının bulunmasıdır.

Türkiye'de Kurumsal Mükemmellik anlayışının yaygınlaştırılması ve bu alanda başarılı örneklerin ortaya çıkarılarak kazanılan deneyimin paylaşılması amacıyla 1993 yılından bu yana Ulusal Kalite Ödül süreci yürütülmektedir. Ulusal Kalite Ödülü değerlendirmeleri, Avrupa Kalite Ödülü' nde de kullanılan "EFQM Mükemmellik Modeli" esas alınarak ve bu konuda özel yetiştirilmiş değerlendiricilerden oluşan ekipler tarafından yapılmaktadır.

Bir Örnek Olay

Redstone Otelleri başkan yardımcısı Greg Clark, akşamın sekizinde Hyatt Regency Austin'in temizlik ve düzen departmanının kapı aralığından içeriye baktığında gözlerine inanamadı: Fazla mesaiye kalan temizlik görevlileri, önceki gün yapılan müşteri memnuniyet anketlerinin sonuçlarını inceliyor ve kendilerine bakan yönüyle yorumluyorlardı. İşçilerden birisi son durumu tahtada özetlerken herkesin gözleri faltaşı gibi açılmıştı ve salonda bir heyecan dalgası esiyordu. İşçi şu sözleri söylüyordu:

'Arkadaşlar, hepimizin görevinin ve sorumluluğunun ne kadar hayati olduğunu görüyorsunuz. Hepimiz yaptığımız işi en kaliteli nasıl yapabileceğimiz ile ilgili projeler ve fikirler üretmeliyiz. Biz öyle bir takım olacağız ki yaptığımız hizmetler müşterilerimiz için sürpriz olacak, öyle ki ayrılırken kalplerinde sıcak bir takdir duygusu uyanacak. Biz bu eyalette başarı öyküleri anlatılacak olan temizlik ekibi olacağız.'

Çalışanlar her Perşembe akşamı 'Mükemmellik Toplantıları' düzenlemeye devam ettiler. İnanılması güç bir takım ruhu hakimdi, hatta parolaları bile vardı: 'Together Everyone Achieves More' (Herkes beraber daha çok başarır). Baş harfler 'TEAM' (Takım) kelimesini oluşturuyordu. Müşterilere sabah kendilerine hangi gazetelerin onlar için ücretsiz olarak odalarına bırakılmasını tercih ettikleri sorulunca hoş bir sürpriz olmuştu doğrusu. Odalara çocuklar için hediye ve çikolatalar, bayanlar için kozmetik ürünler yerleştirdiler. Gülümsemeleri içten ve karşılıksız idi. Sürekli müşterilerin ilgi alanları, doğum günleri dahi biliniyordu. Bu otel 'İkinci Evinize Hoşgeldiniz!' sloganıyla şehrin en samimi ortamı olarak tanınır oldu.

Referanslar

Koçel, T. (1999). İşletme Yöneticiliği (7.Basım). İstanbul: Beta.

Pfeffer, J. (1995). Rekabette Üstünlüğün Sırrı: İnsan. 2. Baskı. İstanbul: Sabah Kitapları

Ross, J. E. (1994). Total Quality Management: Text, Cases and Readings. 2nd ed. London: St. Lucie Press.

Şimşek, M. (2001). Toplam Kalite Yönetimi. İstanbul: Alfa Basım Yayım Ltd. Şti.Weaver, C. N. (2000). Toplam Kalite Yönetiminin Dört Aşaması. İstanbul: Sistem Yayıncılık.

MOTİVASYON MODELLERİ: Motivasyon ve Performans Arttırıcı Yöntemler

2009-07-27T08:04:00.000-07:00

Ödüllendirme ve Motivasyon

Şirketlerde ödüllendirme, çalışanların motivasyonu arttırmada ve organizasyonun stratejik hedeflerine ulaşmasında en önemli faktörlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu makalede, çalışanlara uygun olarak ödüllendirme stratejilerinin uygulanabilmesi için gerekli olan iki kuramdan bahsedeceğim:

1. McClelland'ın Başarı Güdüsü Kuramı: Sevgi, güç veya başarı odaklı çalışanlar için şirketin ödüllendirme ve motive etme prensipleri nelerdir?

2. Vroom'un Beklenti Kuramı: Motivasyon Gücü Skoru nedir, nasıl hesaplanır ve nasıl arttırılır?

McClelland'ın Başarı Güdüsü Kuramı:

Çalışanları tanıma, yöneticinin onları motive edebilmek için ilk yapması gereken iştir. McClelland'a göre çalışanları motivasyon kaynaklarına göre üç grupta değerlendirebiliriz:

Başarı Odaklı, Sevgi Odaklı ve Güç Odaklı.

Başarı Odaklılar, en çok performanslarının iyi olmasına önem verirler. Onlar için zorlayıcı hedefleri yakalama en önemli ödüldür. Bu yüzden onlar için hedef belirlerken realist ama zorlayıcı hedefler seçmek gerekir. Anlamlı bir hedefe ulaşmak için gösterilen çaba ve problem çözme süreci onlar için kendi içinde zevklidir. Bir ödül töreninde başarılarının takdir edilmesi onları onore eder ve yeni başarılar için kamçılar. Şirketin onlara rekabetçi bir ortam ve adil bir performans değerlendirme sistemi sunması şarttır.

Sevgi Odaklılar, şirketlerine bir aile ortamına bağlı oldukları gibi bağlanırlar. Onlar için takdir edici bir söz, bir doğum günü hediyesi, sıcak bir gülümseme en motive edici ödüllerdir. İş arkadaşlarıyla iş çıkışında yapılan kutlamalar, beraber yenen yemekler onlar için unutulmazdır. Şirketin onlara hoş ve sıcak bir çalışma atmosferi sunması ve gerekli moral desteği sağlaması şarttır.

Güç Odaklılar, etki alanlarının geniş olmasına ve pozisyondan gelen statüye odaklanmışlardır. Onlar için bir makam otomobili, iş kartındaki başlık, odalarındaki koltuk ve onlara rapor eden insan sayısı büyük anlam ifade eder. Omuzlarındaki yıldızlar her terfide arttıkça, güç ihtiyaçları daha fazla tatmin edilmiş olur. Şirketin onlara hedef verirken otorite ve yetki de vermesini beklerler. Liderlik özellikleri çoğu zaman ön plana çıkar. Ancak, kendi egoları ile şirketin çıkarları birbirine çeliştiği zaman şirket için tehlikeli olabilirler.

McClelland'ın kuramı pekiştirme prensibine uygun olarak uygulanabilir. Burada ödüllendirme, edimsel (operant) koşullanmadaki pekiştirme prensibine dayanan bir güdüleme yolu olmaktadır. Pekiştirme, istenen performansın görülme sıklığını arttırmak için pozitif ödüller kullanılmasıdır.

Pekiştirme iki temel varsayıma dayanır:

1.İnsanlar kendileri için en büyük ödülü sağlayacak şekilde davranırlar.
2.Uygun ödülleri sağlayarak performansı geliştirmek mümkündür.

Pekiştirme prensibini kullanan bir şirket çalışanlarının başarıya götüren spesifik iş davranışlarını ödüllendirir. Böylece davranış ile olumlu sonuç arasında kurulan bağ sonucu davranış yerleşmiş olur. Ancak bu ödüllendirmeyi yaparken de insanların kişisel ihtiyaçları ve bireysel farklılıkları mutlaka değerlendirilmelidir.

Vroom'un Beklenti Kuramı

Vroom'un modeline göre, iş ve görev başarısı büyük ölçüde ödüllendirilme beklentisine dayanan bir davranışın fonksiyonudur. Bu model, örgütsel davranışların nedenleri hakkında bilimsel bazı varsayımlar ve ödüllendirme temelli güdüleme için prensipler geliştirmiştir:

Bir davranışın ortaya çıkmasına neden olan faktörler hem bireyin kişisel özellikleriyle hem de çevresel koşulların etkisiyle ilgilidir.
Her insanın diğerlerinden farklı ihtiyaç, arzu ve amaçları vardır. Dolayısıyla çalışanlara verilecek ödüller onların ihtiyaçlarına yönelik olmalıdır.
Birey göstereceği çabanın ona bazı ödüller kazandıracağına büyük ölçüde inanmalıdır.
Başarı sonucunda çalışana verilecek ödüller, onun için bir değer ifade etmelidir.
Birey çaba göstereceği takdirde istediği sonuçlara ulaşabileceğine inanmalıdır.
Birey başardığı zaman istediği sonuçlara (ödüllere) sahip olacağına inanmalıdır.

Buna göre, güdüleme fonksiyonu:Motivasyon Gücü = F (Çaba ile performansa ulaşma arasında kurulan ümit derecesi, Performans ile ödüllere ulaşma arasında kurulan ümit derecesi, Ödüllere verilen değer) olmaktadır.

Matematikle ifade edilebilen bu model, üç parçadan oluşmaktadır:

1) Ç -> P: Çaba ile performans arasında kurulan ümit derecesidir.

"Eğer çaba gösterirsem, başarıya ulaşır mıyım?"

Olasılık olarak 0 ve 1 arasında değişir. Bireyin kendine güveni ve başaracağına olan inancı arttıkça bu değer 1'e yaklaşır. Ayrıca bu değer, çalışan kişinin bilgi, beceri, deneyim ve yetenekleriyle doğru orantılı olarak 1'e yaklaşır.

2) P -> Ö: Performans ile sonuçlar/ödüller arasında kurulan ümit derecesidir.

"Eğer başarılı olursam, istediğim sonuçlara ulaşabilir miyim?"

Olasılık olarak -1 ve 1 arasında değişir. Pozitif değerler ödülleri, negatif değerler ise cezaları belirtir. Çalışanın beklentileri olarak yöneticinin takdirini kazanması, iyi bir performans değerlendirmesi, performansa dayalı bonuslar, terfi olanakları gibi ödülleri sayabiliriz. Bu bağdaki ümit derecesini arttırmak için organizasyonun yöneticilerine önemli görevler düşmektedir. Adaletli bir performans değerlendirme ve ödüllendirme sistemi varsa, kariyer olanakları ve çalışma ortamı iyiyse, pozitif olasılık değeri 1'e yaklaşır.

3) D: Ödüllere verilen değer ve duyulacak olan doyum derecesidir.

"Sonuçta elde edeceğim ödüller benim için ne kadar değerli?"

Her ödülün veya cezanın her bireye göre bir ihtiyaç ya da istek şiddeti vardır. Bu değer, 0 ve 1 arasında olup şiddeti arttıkça 1'e yaklaşır. Buna ödülün değeri ve çekiciliği diyebiliriz. Her çalışanın değer verdiği ödüller farklıdır. Örneğin, Sev-Odak bir çalışan, çalışma arkadaşlarından memnun olduğu ve onlarla yakın ilişki kurmayı istediği için yükselmeyi istemeyebilir. Diğer bir deyimle, terfi etmek onun için Güç-Odak bir çalışandan farklı olarak cazip değildir.

Modelin üç parçasını oluşturan Ç -> P, P -> Ö, ve D skorları çarpıldığında "Motivasyon Gücü Skoru" hesaplanmış olur.

Bu modelin oldukça iyi matematiksel gücü vardır: Örneğin bu üç parçadan bir değerin sıfır olması durumunda Motivasyon Gücü Skoru (MGS) da sıfır olmaktadır. Mesela, birey çaba gösterdiğinde başaracağına inansa ve başardığı takdirde ödüllendireceğini bilse bile, eğer ulaşacağı ödül onun için hiçbir değer ifade etmiyorsa, harekete geçmeyecektir.
Modelin ikinci parçası hesaplanırken, genelde birden fazla sonuç veya ödül söz konusu olduğundan tüm ödüller için ayrı P -> Ö değerleri bulunur ve ortalama toplamları alınır.

Modeldeki negatif sonuçların, bir başka deyişle cezaların da caydırıcı bir etkisi olabilir. Örneğin, elektrik tesisatı bakım planını uygulama konusunda sorumlu olan bir işçiyi ele alalım. İşçi, tesisat bakım planını uygulama konusunda yeterince ödüllendirilmese de güdülenerek harekete geçebilir. Çünkü burada, uygulamama halinde karşılaşılacak sonuçlar ( sigorta kaçağı, patronun azarı vb.) vahimdir ve caydırıcı etkiye sahiptir.

Motivasyon Gücü Skorunu arttırmak (MGS' yi maksimize ederek 1'e yaklaştırmak) için yöneticiler ve İnsan Kaynakları Departmanı neler yapabilirler?

Ç -> P'nin artması için eğitim programları ve coaching,
P -> Ö' nün artması için örgütsel gelişim, etkili bir performans değerlendirme ve ödüllendirme sistemi, çalışanlar için kariyer yönetimi sistemi,
D'nin artması için de McClelland'ın kuramına göre ödüllerin kişiye uygun olmasını sağlamak gereklidir.

YETENEK SAVAŞLARI: Çalışanları Yetkilendirme ve Güçlendirme (Empowerment)

2009-07-27T07:44:00.000-07:00

Yetenek Savaşları

2000 yılında yapılan bir araştırmada Amerika'daki 5000 CEO'ya 'Gece sizi uyutmayan, kafanızı kurcalayan şey nedir?' şeklinde bir soru yöneltildi. Yöneticilerin kafasındaki bir numaralı problem 'yetenekli çalışanları çekebilmek ve şirkette tutabilmek' idi.

Ancak yetenekleri elde tutabilmek hiç de eskisi kadar kolay değil. Nitelikli çalışanlar öyle kolay kolay tatmin olmuyorlar. Tersine, çalışanların şirketlerini tercih sebepleri tamamen duygusal; tabii bu Cem Yılmaz'ın reklamındaki türden bir duygusallık değil. Çalışanlar katma değer yarattıklarını hissetmeyi, kişisel potansiyellerini gerçekleştirmeyi, mutlu bir iş ortamında çalışmayı, çalışırken zevk almayı ve yaptıkları işin takdir edilmesini bekliyorlar.

Çalışanlar için Gelişim İlk Sırada

'Love 'Em or Lose 'Em' kitabının yazarı Dr. Beverly Kaye yaptığı bir araştırmada çalışanlara bir şirkette kalmaya devam etmek için en önemli nedenlerin neler olabileceğini sordu. Anket sonuçlarına göre çıkan ilk dört neden şunlardı:

1) Kariyer gelişimi, öğrenme ve kişisel gelişim2) Yapılan işten duyulan heyecan ve zevk 3) Yapılan işte fark oluşturma, takıma katkıda bulunma ve işin anlamlı oluşu4) İyi yöneticiler ve diğer çalışanlarla iyi ilişkiler

Güçlendirme ve Yetkilendirme (Empowerment)

Çalışanların gelişiminin önemli bir boyutu 'empowerment', güçlendirme ve yetkilendirme. Bu kavram iş dünyasını derinden etkileyen bir uygulamayı ifade ediyor. Empowerment, çalışanın özgürce ve tek başına düşünmesini, karar almasını, kararları uygulamasını motive eden ve sağlayan ortamı oluşturma; bunları yapabilecek sorumluluğu, otoriteyi ve esnekliği çalışana verme süreci olarak tanımlanabilir. Öte yandan, güçlendirme, çalışanın kendi kaderini ve iş başarısını kontrol edebilecek gücü hissetmesini de ifade eder.

Güçlendirme, yöneticinin çalışanlarına bağışladığı bir lütuf değil. Yönetici, çalışanın kendi kendine karar verip harekete geçmesini teşvik edici, risk almaya ve insiyatif kullanmaya elverişli ortamı meydana getirmekle yükümlü. Uygulamada ise harekete geçen yönetici değil, çalışan olmalı. Bunun için de çalışanlarda şirket içi girişimcilik ruhunun yer alması şart. Hatta 'intrapreneurship' kavramı şirket içi girişimcilik anlamıyla işletme literatürüne girdi.

Güçlendirme (Empowerment) ilkesinin tam uygulanabilmesi için dikkat edilmesi gereken bazı noktalar:
Çalışanın sahip olduğu sorumluluklar ile yetkiler arasında bir denge olmalıdır.
Çalışana güven duyulmalı ve bu ona hissettirilmelidir.
Adaletli olma, emeğe saygı, çalışanın kredibilitesinin korunması ve çalışanın onurunun desteklenmesi güvenin olmazsa olmaz unsurlarıdır.
Detaylar tamamen çalışanın sorumluluğuna bırakılmalı ve yersiz müdahalelerden kaçınılmalıdır.
Tüm bunları uygularken, kontrol ve takip elden bırakılmamalıdır.

Örnek Uygulama: Lend Lease

4500 çalışanıyla global platformda faaliyet gösteren Lend Lease'in bir İnsan Kaynakları departmanı yok. Onun yerine 1983'te sadece çalışanların gelişimi amacıyla kurulan Lend Lease Vakfı faaliyet gösteriyor. Bu oluşumun altında yatan temel felsefe vakfın yöneticiliğini üstlenen Ann McCallum'un şu sözlerinde saklı:

'Yaptığı işi severek yapan, işin anlamına inanan, işini zorlu ama zevkli bir serüven şeklinde yaşayan, sağlıklı ve mutlu çalışanlar her zaman daha başarılıdırlar. Biz çalışanlarımızın potansiyellerinin zirvesine çıkmalarına ve kendilerini gerçekleştirmelerine yardımcı oluyoruz.'

Lend Lease Vakfı'nın enteresan bazı uygulamaları şunlar:

Her çalışana geniş bir yelpazede kullanabilecekleri 1000$'lık özel bir yıllık ücret veriliyor. Bu fonla çalışanlar spor kulüplerine üye olabiliyorlar, yogadan basketbola spor kurslarına gidebiliyorlar, sağlık ve psikoloji konularında danışmanlık alabiliyorlar, aileleriyle geziye çıkabiliyorlar.

'Prosper' adı verilen özel bir program ile çalışanlar kişisel veya profesyonel gelişim programlarına katılabiliyorlar. Dil kursları, enstrüman öğrenme, tiyatro, topluluk önünde konuşma, bilgisayar kursları, hatta MBA programına katılma seçenekler arasında yer alıyor.

Her yıl 'Insight' ve 'Global Update' adlarıyla interaktif forumlar düzenleniyor. Şirketin intraneti de kullanılarak çok tartışılan güncel sektör ve şirket konuları belirleniyor ve bu konularda tartışmalar düzenleniyor. Her birim takımlara ayrılıyor ve kendilerine yakın olan konularda yaklaşık dört saat süren tartışmalar yapıyor. Bu platformlar sadece tartışma amacı gütmüyor, aynı zamanda yoğun fikir alışverişi ve beyin fırtınası ortamı sağlıyor. Ortaya çıkan en orjinal ve parlak fikirler şirket biriminde uygulanmak üzere projeye dönüştürülüyor.

'Springboard' markasını taşıyan bir başka vakıf organizasyonu da çeşitli deneyim ve uzmanlıklara sahip, farklı yaşlarda çalışanları buluşturuyor. Yıl boyunca defalarca organize edilen bu buluşmalar şehir dışında bir tatil beldesinde beş gün boyunca sürüyor. Her buluşma noktasında 50 çalışan biraraya geliyor, gerçek iş problemleri üzerinde çalışıyor ve deneyimlerini paylaşıyorlar.

Springboard özellikle genç çalışanlar için çok değerli bir deneyim, çünkü hem ustaların tecrübelerini dinleyip yeteneklerini geliştiriyorlar, hem de dünyanın farklı yerlerinden çalışanlarla dostluk kurup iletişimlerini devam ettirebiliyorlar.

McCallum bu konuda şunları söylüyor:

'Daha önce hiç beraber çalışmadığınız kişilerin bakış açısını kazanıyorsunuz, küresel bir vizyonunuz oluyor. Springboard bitmeyen arkadaşlıklar kurmakla kalmıyor, birçok çalışan için bir kariyer yolu ve vizyonu oluşmasına da ciddi olarak katkıda bulunuyor. Şahsen tüm kariyer adımlarımı atmadan önce Springboard'da tanıştığım kişilerden tavsiye ve ilham aldığımı söyleyebilirim.'

21. YÜZYILA YÖN VEREN 41 YÖNETİM GURUSU

2009-07-26T13:01:00.000-07:00

1. PETER DRUCKER
2. MICHAEL PORTER
3. TOM PETERS
4. ROSEMARY BETH KANTER
5. BILL GATES
6. JOHN WELCH
7. KAPLAN & NORTON
8. HAMEL & PRAHALAD
9. JIM COLLINS
10. JAMES HANDY
11. JOHN P. KOTTER
12. WARREN BENNIS
13. CHRIS AGRYGIS
14. EDWARD DEMING
15. STEVE JOBS

16. ALVIN TOFFLER
17. TONY BUZAN
18. MICHAEL DELL
19. STEPHEN COVEY
20. SUMANTRA GOSHAL

21. EDGAR SCHEIN
22. HENRY MINTZBERG
23. PETER SENGE
24. MIHALY CSIKSCZENTMIHALYI
25. MARGARET WHEATLEY
26. JIM CAMERON
27. JANE DUTTON
28. WILLIAN OUCHI
29. EDWARD DE BONO
30. Kjell NORDSTRÖM & Jonas RIDDERSTRÅLE
31. DAVID KELLEY
32. MALCOLM GLADWELL
33. MARK KRIGER
34. IAN MITROFF
35. PATRICK DIXON
36. JOHN NAISBITT
37. JEFF BEZOS
38. RICARDO SEMLER
39. DON TAPSCOTT

40. KENICHI OHMAE

41. W CHAN KIM & RENEE MAUBORGNE

TÜRKİYE’NİN GELECEK TASARIMINDA SİYAH VE BEYAZ PARADİGMA

2009-07-25T11:29:00.000-07:00

Elif Şafak’ın tesbiti

Elif Şafak, geçtiğimiz yıllarda harika bir tesbit ile Türkiye’de gelecek yıllarda “kozmopolit esneklik” ve “milliyetçi yalıtılmışlık” olmak üzere iki ayrı akımın yaşanacağını ifade etmişti:

Kozmopolit Esneklik

“Takip eden senelerde Türkiye iki ayrı akıntıyı taşıyacak bağrında, tıpkı Boğaz’ın suları gibi. Üst akıntının ismi kozmopolit esneklik. Türkiye’yi çok kültürlü, çok sesli, su gibi akışkan kimliklerin olduğu bir memleket olarak algılayan ve uluslararası bağlama oturtan; iç ve dış politika diyalektiğini kavrayan, bu kültürün başka kültürlerle ilişkilerini önemseyen ve kesinlikle tribünlere oynamayan, bu yüzden de sağdan sola saldırıya uğrayacak olan yaklaşım.

Milliyetçi Yalıtılmışlık

İkinci akıntının ismi milliyetçi yalıtılmışlık. Türkiye’nin üç tarafının sularla, dört tarafının düşmanlarla çevrili olduğuna inanan yaklaşım. Türk’e Türk’ten başka kimsenin dostluk edemeyeceğine inanan, memleketi paranoyalar ve korkularla yönetmek isteyen, ayıklamacı dışlayıcı suçlayıcı yaklaşım.

Çift Akıntı

İşte bu iki yaklaşım, önümüzdeki yıllarda kâh birbirine karışmadan paralel akacak, kâh didişecek, yeni sentezler üretecek. Bugün bir ‘çatışma’ varsa eğer bu iki akıntı arasındadır, yoksa kimilerinin sandığı gibi ‘Doğu’ ile ‘Batı’ ya da ‘demokrasi’ ile ‘İslam’ arasında değil.”
Ancak bu kadar estetik ve yerinde ifade edilebilirdi. Bu gözlem ve tesbite sonuna kadar katılıyorum ve bu analizi biraz daha açmak, üzerine bina etmek istiyorum:

Türkiye son yıllarda ve önümüzdeki yirmi yılda iki farklı akımın ve paradigmanın etkisinde kaldı ve kalacak. Elif Şafak’ın kavramlarına farklı bir açılım getirirsek, bu akımlara Siyah Paradigma ve Beyaz Paradigma diyebiliriz.

Siyah Paradigma

Ya-o-ya-bu

İndirgemeci
Jakoben
Devletçi
Ezberci
Elitist
Ayrımcı
Otoriter
Tek sesli
Toptancı
Katı
Merkeziyetçi
Önyargılı
Dışa kapalı
Mutlak ve dayatmacı
Tek tip
Negatif
Statükocu
Reaktif
Gelenekçi
Ulusalcı

görüşlerden oluşan paradigma

Beyaz Paradigma

Hem-o-hem-bu

Küresel
Açık
Şeffaf
Kozmopolit
Değişimci
Sistemci
Özgürlükçü
Esnek
Çoğulcu
İlerlemeci
Reformist
Sivil toplumcu
Demokratik
Proaktif
Bütüncül
Kompleks
Farklılıklara saygılı
Uluslararası vizyona sahip
İnsan haklarına ve bireyselliğe saygılı
Pozitif
Kreatif
görüşlerden oluşan paradigma

Yurtdışında yaşayan Türklerde de benzer kategorilerin geçerli olduğunu söyleyebiliriz. Kanada’da yaşayan öyle Türkler var ki, şimdi tasvir edeceğim tablodaki profili siz de hemen fark edeceksiniz: Hanımefendi veya beyefendi, yıllarca önce buraya göç etmiş. Türkiye’yi halen bıraktığı gibi zannediyor. Sanki hayat Türkiye’de donmuş, hiç değişim olmamış, Türkiye 20-30 yıl öncesinin Türkiye’si. Bu vatandaşlar, sahip oldukları ideolojide yıllar geçtikçe daha da saplanıp kalıyorlar. Daha aşırı uçta, daha dar bakış açısına sahip, daha hoşgörüsüz, daha hoyrat, ve daha fazla kozalarına çekilmiş görüyorsunuz onları. Ve içiniz acıyor. Siyah paradigma.

Elif Şafak’ın da ifade ettiği gibi iki akıntı beraberce akıyor ve Türkiye’nin geleceğini şekillendiriyor. Şu geçiş dönemlerinde siyah veya beyazdan ziyade grinin tonlarından bahsedebiliyoruz.

Değişim ve gelişim bir tarafta, değişime tepki ve statüko öbür tarafta.
Değişim kolay değil ve sancılı.

Ama ülke olarak hızla değişmek zorundayız.

Ufak meselelerle birbirimizi yemekten, kaostan, yolsuzluktan, kavgadan, düzeysiz siyasetten, kuralsızlıktan, mafyalaşmadan, yasadışılıktan, cehaletten, fakirlikten, ayrılık gayrılıktan, terörden sıyrılmak zorundayız.

İki Türkiye yok. Biz tek bir Türkiye’yiz, tek bir güç, tek bir milletiz. Kimse bizi ayıramaz, bölemez, parçalayamaz. Bizler Atatürk’ün çocuklarıyız. Bizler Cumhuriyet çocuklarıyız.

Türk gençliği olarak bizler hepimiz Türkiye’yi canımızdan çok seviyoruz. Hepimiz Anadolu’ya ve bu topraklara gönülden bağlıyız. Türkiyeli olduğumuz için onur ve mutluluk duyuyoruz. Hepimiz Atatürk’in çizdiği vizyonda durmadan ilerlemeye kararlıyız. Hepimiz ülkemizin geleceğine katkıda bulunmak ve toplumsal sorumluluk üstlenmek için hazırız. Bayrağı ve emaneti devralmak için kendimizi en iyi şekilde hazırlıyoruz. Türkiye’mizin dünyada hak ettiği konumu bulması için elimizden geleni yapmaya söz veriyoruz. Ülkemizin geleceğine güvenle, inançla ve ümitle bakıyoruz.

Çocukluğumuz Özal devrinin izlerini taşıyor ve bizler liberal bir dönemde büyüdük; ama söylendiği gibi topçu ve popçu bir nesil değiliz. 68 Kuşağı kadar veya 80 öncesi gençliği kadar idealistiz, bilinçliyiz ve vatanımızı seviyoruz. Ama farklı görüşler taşıyan arkadaşlarımızın da bizim kadar memleket sevdalısı olduğunu biliyoruz. “Ötekiler” yok artık; aynı gemide yaşayan bizler varız.

Artık devleti, idareyi ele geçirme paranoyalarından, çatışmalardan, önyargılardan, korkulardan, nefretlerden, şikayetlerden uzağız ve uzak olmak istiyoruz. Türk-Kürt, Alevi-Sünni, sağcı-solcu, AKPli-CHPli, küreselci-ulusalcı, şucu veya bucu; hepimiz ortak paydada Türkiye’mizi, Anadolu’muzu, Cumhuriyetimizi seviyoruz.

İşte bir 19 Mayıs’ı daha kutluyoruz. Her tür ayrım anlamını kaybediyor ve biz birbirimizi kucaklıyoruz. Çoğul kimlikler taşıyoruz ve bundan memnuniyet duyuyoruz. Aynı anda içimizde milliyetçi, liberal ve sosyal demokrat eğilimler hissedebiliyoruz. Düz değil saçaklı mantık kullanıyoruz. Kolay çözümlere, kısa cevaplara ve sloganlara şüpheyle yaklaşıyoruz. Fanatizmi, cehaleti, ezberi ve şiddeti eleştiriyor ve sorguluyoruz. Öte yandan tutarlı ilkelerimiz, değerlerimiz var ve fikirlerimizi, düşüncelerimizi sonuna kadar savunuyoruz. Birbirimizi anlamaya ve diyalog kurmaya uğraşıyoruz. Kapılar açmaya ve köprüler kurmaya uğraşıyoruz. Hayata ve ülkemize farklı pencerelerden bakmaya çalışıyoruz. Enerjimizi ve dikkatimizi pozitife yoğunlaştırmak istiyoruz.

Türk gençliği olarak ülkemiz adına ideallerimiz var. Rüyalarımız var. Umutlarımız var. Hedeflerimiz var. Stratejilerimiz var. Hayallerimiz var. Bizler hayallerimizin çocuklarıyız.

21. yüzyılda yeni bir Türkiye hayal ediyoruz. Daha gelişmiş, zengin, aydın, mutlu bir Türkiye. Demokratik, çoğulcu, laik, çağdaş bir Türkiye. Doğu ve Batı arasında köprü olmuş, Avrasya'da güven, denge ve istikrar unsuru bir Türkiye. Avrupa Birliği’nin en genç, en dinamik, en barışçıl, en güçlü üyesi. Kendisiyle, halkıyla ve çevresiyle barışık; kabuğunu kırmış bir Türkiye. Çağıyla hesaplaşmış, çağı yakalamış ve aşmış bir Türkiye.

Bir gün gelecek bizim de evrensel olarak güçlü bir ekonomimiz, teknoloji üretiminde rekor kıran bir özel sektörümüz, etkin işleyen bir devlet sistemimiz, dünya çapında bilim üreten üniversitelerimiz olacak.

Biz “ne zaman ayrı düştüysek” ve “nasıl ayrı düştüysek” oradan başlamak, toparlanmak, birbirimizi anlamak, beraber hareket etmek ve birliğimizi sağlamak zorundayız.

Tarihin çarklarında Türkiye’nin tarihi bir sıçrama rampasında. Sistem dinamikleri ve disiplinler arası bilimler Türkiye’nin hızla yukarıya doğru çıkmakta olduğunu söylüyor. Geleceğe ilişkin raporlar ve tahminler Türkiye’nin ilerlemesinin devam edeceğini ve hızlanacağını vurguluyor. Gönülden inanıyoruz ki 21. yüzyılda yeni bir Türk Rönesansı yaşanacak. Kültürel, ekonomik, teknolojik, bilimsel, sosyal, toplumsal gelişmelerin bileşkesi bir göz kamaştırıcı bir Rönesans.

Diyalog, eğitim, ticaret, ihracat, öğrenme, gelişim, işbirliği, sistemli hareket, kurumsallaşma, stratejik atılım, dışa açılım, küresel rekabet, inovasyon, üretim, markalaşma, insana yatırım ve çaplı hamleler ile 21. yüzyılı yakalamak zorundayız.

Daha aydınlık, daha beyaz günlere yelken açmak zorundayız.

“Beyaz Paradigma”yı Türkiye’ye hakim kılmak zorundayız.
Bu bence her Türk aydınının, vatandaşının ve toplum önderlerinin en öncelikli ve asli görevi olmalı.

Beyaz bir Türkiye umudu, hayali, ideali, temennisi, duası ile.

PAZARLAMA OYUNUNUN YENİ KURALLARI: KATMA DEĞER 2.0 STRATEJİLERİ

2009-07-24T11:06:00.000-07:00

Pazarlama 2.0, bireyin etrafında, yani müşterinin yeni gücü etrafında şekilleniyor. Hedeflenen ‘kitle’ artık bir kişiye düştü. Bu da parmaklarının ucunda sınırsız seçenek ve bilgi olan, üretim ve tasarım aşamalarına aktif katılan, ürünü istediği gibi adapte eden ve kişiselleştirebilen, ürün özelliklerini ve fiyatları karşılaştırabilen, fiyatı belirleyen, pazarlık yapan, bir tıklama ile rakip firmanın sitesine atlayabilen, uzman yorumlarına ve diğer müşterilerin tavsiyelerine ulaşabilen, diğer müşterilerle ilişki kurup ortak hareket eden “siber müşteri”. Bireyin ilgi alanları, merakları, hobileri, tutkuları, tercihleri, öğrenme ve gelişim ihtiyaçları artık çok daha önemli.

Pazarlama 2.0, firmaların blog, RSS, web videoları ve podcast gibi web 2.0 teknolojileri kullanarak marka toplulukları oluşturmalarını ve müşterilerle yakın ilişkiler kurmalarını ifade ediyor. Burada en önemli kavramlardan biri kullanıcılar arası etkileşim (user-to-user interactivity). Bu etkileşimi sağlayan yeni mekanizmalar arasında mesaj panoları, müşteri forumları, ürün yorum siteleri, bloglar, podcastler bulunuyor. MySpace, Flickr, Blogger, Second Life, ve Craigslist gibi platformlar bunun için fırsat sağlıyor. Pazarlama 2.0 devrimini yansıtan trendler arasında hiper-bağlanırlık, kullanıcıdan kullanıcıya reklam, marka 2.0 uygulamaları, yeni ekonomi markaları, zengin multimedya, arama motoru pazarlaması, ortam reklamları (Adsense), mobil pazarlama, RSS, bloglar ve reklam oyunları yer alıyor. Pazarlama 2.0’da basın açıklamaları yerini bloglara ve twitter mesajlarına, seminerler yerini webiner’lere ve podcast’lere, kurumsal içerik yerini kullanıcının ürettiği içeriğe, web siteleri yerini etkileşimli sanal topluluklara, kitlesel reklamlar yerini bireye özel çözümlere ve değer katan mesajlara bırakıyor. Ayrıca firmalar müşterilerin kollektif dehasından faydalanabilmek için onların ürün geliştirme ve inovasyon süreçlerine erkenden katılmalarına fırsat tanıyor.

Üretüketiciler

Müşteriler artık tasarım, üretim ve ARGE süreçlerinin tümünün merkezinde yer alıyorlar. Müşetirler aynı zamanda markaların onlarla sürekli açık ve şeffaf iletişimde bulunmalarını istiyorlar. Apple gibi firmalar IPod and Iphone ürünlerinin müşteriler tarafından “hacklenmesine” göz yumuyor, hatta bunu teşvik ediyorlar. Böylece ürünler maliyetsiz olarak daha fonksiyonel hale geliyor, müşteriler de istediklerini elde etmiş oluyorlar. Artık ekonomiye ve üretime aktif katılan, yazılım üreten, müzik remiks eden, hastalığa çare bulan, inovasyon çözümleri üreten, insan genomunu çözen, okul kitaplarını ve ansiklopedileri yeniden yazan, yeni kozmetik tasarlayan, motorsiklet üreten, marka toplulukları oluşturan bir müşteri tipinden bahsediyoruz. Bu müşteriler aynı anda hem üretiyor, hem tüketiyorlar. Bu müşterilere artık “üretüketici” diyebiliriz (prosumers).

Katma Değer 2.0

Sanal dünyalar, sosyal medya, 3D Internet, ve web 2.0 gibi gelişen teknolojiler, işletmelerin müşterileri için tasarladıkları değer katma süreçlerini kökünden değiştiriyor (Porta, House, Buckley, Blitz, 2008). Yenilikçi, hızlı, esnek iş modelleri ortaya çıkıyor. Dünyada 450 şehirde dev gazetelerle yarışan, Internetin en çok ziyaret edilen 40 sayfası arasında yer alan, sayfaları ayda 5 milyar kez görüntülenen Craigslist, sadece 24 çalışana sahip. İş hayatının, yenilik üretmenin, hizmet sunmanın ve değer katmanın kuralları değişiyor. Bu kurallar sadece yeni kurulan Internet şirketlerini ilgilendirmiyor, aynı zamanda yıllarca faaliyet gösteren şirketlere de yenilikçi stratejiler üretmenin sırlarını fısıldıyor. İşte Pazarlama oyununun yeni kuralları; Hizmet 2.0 prensipleri veya Katma Değer 2.0 stratejileri:

STRATEJi 1) Katma değer üretmek için network aklına güvenin ve kolektif zekayı kullanın.

Internet, firmanız için çok değerli bir küresel bilgi ağı ve sizin en değerli akıl hocanız olabilir. Network, her zaman bireyden daha zekidir. Wikipedia, bilgi zenginliğini ve güncelliğini onbinlerce kullanıcısına borçlu. Facebook, dünyanın her yerindeki milyonlarca insanın fikrinden faydalanıyor ve kalabalıkların bilgeliğinden faydalanarak yeni hizmetler tasarlanmasına olanak sağlıyor. Web 2.0 araçları kullanarak siz de dünyanın dört bir tarafından firmanıza sürekli bilgi akışı, geri besleme, fikir gelmesini sağlayabilirsiniz. Çevrimçi sosyal ağları ve sosyal medyayı takip edebilir, burada sizi ilgilendiren datayı yeni yazılımlar ve web analitik teknolojileri sayesinde analiz edebilir, rastgele gürültü gibi görünen data okyanusuna anlam verebilirsiniz. Milyanlarca insanın davranışı, sizin için ve firmanız için çok büyük değer ve anlam taşır. Google, bu altın kuralı çok erken fark ettiği için arama sonuçlarını bu kadar iyi ve hızlı sunabiliyor. Küresel ekonominin Google gibi yenilikçi firmaları, küresel beyinden besleniyorlar ve yüzbinlerce kullanıcının kolektif zekasını yansıtan online davranışlarını işe yarar bilgiye dönüştürüyorlar.

STRATEJi 2) Müşterileriniz dijital içeriğe değer veriyor; katma değerinizi buna göre şekillendirin.

Dijitalleşme bütün sektörleri yakından ilgilendiriyor ve derinden etkiliyor. Gelişen teknoloji sayesinde dijital içeriği farklı, yeni ve hızlı şekillerde üretmek, paylaşmak ve tüketmek mümkün hale geliyor. Müzik endüstrisi buna iyi bir örnek. Sektörü yeni oyuncular şekillendiriyor. Mp3’ten laptopa, iPhone’dan cep telefonuna müzik artık çok farklı formatlarda ve farklı cihazlarla dinlenebiliyor. Değişen iş modellerine bir örnek de Nike ve Sports Kit firmalarının gerçekleştirdiği işbirliği: Nike ayakkabılarına takılan ve iPod Nano’ya bağlanan bir pedometre, koşan kişinin koşma datasını ve adımlarını kaydediyor. Nike web sitesinden ve iPod’dan bütün koşularınız ile ilgili güncel ve karşılaştırmalı verilere ulaşabiliyorsunuz. Nike’ın dijital ortam ile bütünleşen yeni uygulamalarına “Nike +” markası konulmuş. Nike, dijital içerikleriyle ve uygulamalarıyla, koşucuların birbirleriyle eş zamanlı iletişim halinde olmasına da imkan tanıyor. Kısacası, Nike dijital içeriği müşteri ile daha iyi iletişim kurma fırsatı için kullanıyor ve koşma deneyiminin niteliğini değiştiriyor.

STRATEJİ 3) Katma değer oluşturmak için sosyal ağ tabanlı yenilikçi çözümler üretin ve marka toplulukları oluşturun.

Facebook, Linkedin, Ning gibi sosyal ağlar firmanız için stratejik önem taşıyor. Kullanıcıların gönlünü fethederseniz, onlar Internette sizin ve markanızın gönüllüleri olacaklardır. Memnun kalan müşteriler, bu deneyimi sanal ortamda dostlarına da tavsiye edeceklerdir. Firmanız ile ilgili yanlış bir haber yayıldığında onlar sizi savunacaklardır. Sosyal ağları kullanarak kullanıcıların markanıza sahip çıkmasını, kendi aralarında örgütlenmelerini ve marka toplulukları oluşturmalarını sağlayabilirsiniz. Harley Davidson bu konuda çok radikal ve müthiş başarılı bir örnek. Harley Davidson markasına bir hayat tarzı olarak sahip çıkan binlerce marka gönüllüsü var ve onlar online marka toplulukları oluşturarak bir kolektif kimlik ve bağlılık ruhu oluşturuyorlar. Marka topluluğu oluşturmada başka bir başarılı örnek Nintendo firması. Nintendo, yeni çıkan oyunlarını sadece oyunlarında tecrübeli olan ve networke değer katan “Sages” adını verdiği kullanıcıları ile paylaşıyor. Bu gönüllüler, oyun camiasında raconu olan kanaat önderleri oldukları için Nintendo oyunlarının tanıtımına ve yaygınlaşmasına büyük katkıda bulunuyorlar. Sizin markanıza sahip çıkacak, firmanızı bloğunda yazacak, fanatikler Facebook grubu/sayfası açacak, yeni çıkan ürünlerinizi Twitter’da tanıtacak çevrimçi gönüllüleriniz var mı?

STRATEJİ 4) Katma değer oluşturmak için sunduğunuz hizmetleri ve iş modellerinizi esnek ve modüler olarak yeniden tasarlayın.

Fazla detaylı ve karmaşık ürünlerden veya hizmetlerden kaçının. Gereğinden fazla fonksiyon sunmayın. Tıpkı Apple gibi basit ama çekici, estetik ürünler ve hizmetler sunun. Kullanıcıların aşkla bağlanacakları iPod ve iPhone gibi ürünler akıllarda ve gönüllerde daha iyi kalacaktır. İş modellerinizi buna göre yeniden tasarlayın ve esnek hale getirin. Fazla kuraldan kaçının ve esnekliğe odaklanın. Ne kadar kolay ve hızlı, o kadar iyi. Kolayca değiştirilebilecek ve geliştirilebilecek açık sistem ve modüler iş modelleri kurun. Kullanıcıların seveceği estetikte ve kolaylıkta arayüzler tasarlayın. Kullanıcılar sayfalarını, ürünlerini, hizmetlerini istedikleri gibi değiştirebilsinler; ama bunu yaparken de aşırı detaylı seçeneklerle uğraşmak zorunda kalmasınlar. Mühendis mantığından ve “ne kadar fonksiyonu varsa o kadar iyidir” düşüncesinden uzaklaşın. Müşterilerin işine yaramayacak ama kafalarını karıştırabilecek fonksiyonları yok edin. En çarpıcı ve en faydalı fonksiyonlara odaklanın. Basit güzeldir. Kullanıcıların işini basit ve zevkli hale getirin. Etkileşimi ve diyalog imkanlarını arttırın. Müşterilerin problemlerini onlarla iletişime geçerek ve onları iyi dinleyerek anında çözün.

STRATEJi 5) Katma değer üretmek için kurumunuzda işbirliğine dayalı hızlı inovasyon başlatın ve geliştirin.

Yeni çağın inovasyon kuralları değişiyor. İnovasyonu artık firmalar çok hızlı yapmak ve hemen piyasaya sunmak zorundalar. İnovasyon artık çok daha şeffaf, açık ve işbirliğine dayalı bir süreç haline geliyor. Departmanlar arasında, firma ve müşteriler arasında, partnerler arasında sürekli iletişim ve işbirliğine dayalı olarak hızlı yenilik üretin. Ürün veya hizmetinizi bir an önce müşterilerin kullanımına açın. Mükemmel sürümü oluşturmak için aylarca uğraşmayın, yeniliği bir an önce piyasaya sürün ve test edin. 300 sayfalık ürün kitapçıkları dönemi artık bitti. Ürün ve hizmetlerinizin nasıl kullanılacağını herkes kolayca anlayabilmeli. Kontrolü müşterilerinize bırakmalısınız. Agile yazılım firması, yazılımlarını geliştirirken hızlı çözümler üreterek yazılımları hemen kullanıcılara açıyor, onların tepkilerini ve önerilerini hemen öğreniyor, durumu hızlıca değerlendiriyor ve yazılımı hemen iyileştiriyor. İnovasyon, artık ani “Eureka!” sıçramalarından ziyade “kaizen” tarzı sürekli küçük iyi iyileştirmelerden meydana geliyor. Firmanızı hızlı işleyen esnek bir inovasyon ekosistemi haline getirin. Firmanız insan beyni gibi hızlı ve organik şekilde, bağlantılar kurarak çalışsın.

STRATEJi 6) Az sayıda hedefe odaklanın, niş yakalayın ve bu alanda mükemmel katma değer oluşturun.

Kullanıcı için mümkün olan en küçük problemi çözün (ama yine de önemli olacak büyüklükte olsun) ve tam olarak hangi problemi çözdüğünüzü çok iyi bilin. Odağınız lazer netliğinde olsun. Kategorinizde tartışmasız en iyi marka olun. Eğer olamıyorsanız, en iyi marka olacağınız kategoriyi siz oluşturun. Arama motoru deyince nasıl Google, online kitapta Amazon, online videoda YouTube, online ansiklopedide Wikipedia, sanal ilanda Craigslist, animasyonda Pixar akla geliyorsa, sizin kategorinizde önce sizin firmanız ve sizin markanız akla gelmeli. Odaklanma ve niş yakalamaya en güzel örneklerden biri fotoğraf paylaşım sitesi Flickr. Flickr önce multimedya oyun firması olarak kuruldu, ama sonra fotoğraf alanında bir boşluk gördü ve bu alanda odaklanmaya ve niş yakalamaya karar verdi. Flickr, hedefini çok net belirledi: İnsanların sevdiği fotoğrafları yakınları ve sevdikleriyle paylaşmalarını sağlamak ve fotoğrafları güzel şekilde organize etmelerine yardımcı olmak. Sadece bu alanda faaliyet gösteren Flickr, dünyada bu deneyimi müşteriye en iyi yaşatan firma oldu. Fotoğraf basma gibi alanının dışındaki işlere hiç girmedi, odağını çok iyi tanımladı ve bu alanda mükemmelleşti. Flickr, sadece kendi alanında inovasyon yaptı; örneğin fotoğrafları organize etme, etiketleme ve çevrimçi albümler oluşturma gibi yenilikler geliştirdi. Flickr, müşterilerine fotoğraf konusunda çok hızlı, estetik ve güzel bir deneyim sunuyor. Yani Flickr, az iş yaparak daha fazla değer katıyor.

STRATEJİ 7) İnsanlar kullandıkça sunduğunuz hizmeti sürekli geliştirin. Ürün değil hizmet tasarlayın ve sürekli değer paketinizi sürekli yenileyin.

Eski ve hantal ARGE/ürün geliştirme mantığından sıyrılın. Aylar süren ürün geliştirme süreçlerini geride bırakın. Dönem hız, süreklilik, sürekli deneme, sürekli iyileştirme dönemi. Gerçek piyasa en iyi laboratuvardır. Ürün değil hizmet tasarlayın. Çabuk davranın, hizmetinizi “beta sürümü” olarak bir an önce piyasaya sürün, müşterileriniz bir an önce görsünler, denesinler, size geri beslemede bulunsunlar. Onların önerilerini dikkate alarak sunduğunuz hizmetin sürekli yeni versiyonlarını piyasaya sunun. Fazla risk almak istemiyorsanız önce bir pilot sürümünü güvendiğiniz müşteri ve dostlarınızla paylaşın. Daha sonra onların önerilerine göre iyileştirmeler yaparak daha iyi versiyonunu tüm dünyaya sunun. Müşteriler hizmetinizi kullandıkça onların kullanım istatistiklerini stratejik bilgiye dönüştürün ve bu datayı hizmetinizi iyileştirmek için kullanın. Mesela, Flickr kurulduğundan beri kullanıcılarına her gün yeni ve biraz daha iyi geliştirilmiş hizmetler sunuyor. Bazı günler site günde 10 kez yenileniyor ve geliştiriliyor. Birkaç saat içinde kullanıcılarının tepkilerini ölçen ve önerilerini alan Flickr, hemen bir sonraki versiyona bu önerileri ve çözümleri katıyor. Bu konuda bir başka örnek Netflix. DVD kiralayan Netflix herkesin izlediği filmleri değerlendirmesine imkan sağlıyor. Daha sonra bütün bu veriyi anlamlı bilgiye dönüştürüyor; örneğin sizin ve yakın arkadaşlarınızın en beğendikleri filmleri tesbit ederek size buna benzer filmleri tavsiye ediyor. Yani, siz ve arkadaşlarınız Netflix’i kullandıkça, Netflix sizin tercihlerinizi ve zevklerinizi daha iyi anlıyor ve size özel hizmet sunuyor. Amazon’un da benzer stratejileri iyi kullandığını biliyoruz. Burada dikkati çeken nokta ve kritik başarı faktörü, müşterilere her yönden beklentilerinin üzerinde hizmet ve kişiye özgü zengin bir kullanım deneyimi sunabilmek. Müşterilerinizin deneyimi ne kadar özel, hatırlanacak kıvamda, özlenecek kalitede olursa, müşterileriniz o kadar sizin markanıza ve hizmetlerinize bağlanırlar.

STRATEJİ 8) Müşterileri/kullanıcıları ARGE ve inovasyon sürecinin merkezine yerleştirin. Onları yetkilendirin, yeniliği onlar yapsınlar.

Müşterilerinizin yenilik üretmesi için onlara her tür esnekliği sağlayın. Siz esnek platformu sunun, yeniliğin önünü açın, ve müşterilerinizi yetkilendirerek serbest bırakın. Göreceksiniz ki kullanıcılarınız sizin asla düşünmediğiniz ve düşünemeyeceğiniz fikirler ve yenilikler üretecekler. Herkes kendi kullanım deneyimini kendine uygun ve özel hale getirebilecek. Ürün ve hizmetleriniz çok daha yeni, farklı, işlevsel hale gelecek. Üstelik sıfır maliyetle. Üstelik, müşteriler yenilikleri kendileri icat ettikleri için sizin hizmetinize veya ürününüze daha fazla bağlanacaklar. Altın kural şu: Müşterilerinize kaptan koltuğunu ve kaptan köşkünü verin. Rotayı, pusulayı tamamen onlar belirlesin. (Kendin pişir, kendin ye). Müşterileriniz kendilerini kontrolde ve kumandada hissetsinler. Arayüzleriniz basit, pratik, estetik ve etkileşimli olsun. Gereksiz fonksiyonlardan kaçının, sade ve kolay olan her zaman daha iyidir, isteyen kullanıcı kendisi fonksiyon eklesin. Online T-shirt satan Threadless, müşterileri yetkilendirme ve üretime dahil etme konusunda da en uç örneklerden biri. Threadless, kendisi tişört tasarlamıyor, talebi tahmin etmiyor, nasıl bir tasarımın satılabileceğini hesaplamıyor. Tasarım dahil herşeyi kullanıcılar yapıyor. Herkes beraber tişört tasarlayabiliyor ve birbirlerinin tasarımına eklemelerde bulunuyor. Online topluluğun oylaması sonucunda hangi tişörtün daha çok satacağına karar veriliyor. Threadless hiç reklam yapmıyor, modacı fotoğrafçı veya tasarımcı çalıştırmıyor, satış ekibi yok, mağazası yok. Çalışanların sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor. Ancak, Threadless, yenilikçi iş modeliyle yılda 30 milyon dolarlık ciroya ve yüzde 30 kar marjına sahip. Kıssadan hisse: Müşteriler tasarımlarını kendileri yapsınlar. Kontrol tamamen müşterinin elinde olsun. Ürünü ve hizmeti onlar diledikleri şekilde yenilesinler. Siz onlara yenilik için özgür ve esnek ortam sağlayın. Müşterinin kalbini kazanmak, ona iyi bir deneyim yaşatmak, onu sürecin merkezine yerleştirmek, karar mekanizmasını ona devretmek ve onun tercihlerine saygı duymak çok önemli. İşte Katma Değer 2.0!

A’DAN Z’YE 21. YÜZYILIN YENİ ORGANİZASYONU

2009-07-23T06:51:00.000-07:00

21. yüzyılda organizasyonlar farklı bir görüntüye bürünecekler. Çok boyutlu dev değişim dalgalarının ortasındayız. İşte organizasyonlarda yeni paradigmalar ve A'dan Z'ye 21. Yüzyılın Organizasyonlarının özellikleri:

Açık: Açık iletişime sahip, hiyerarşi yerine takım çalışmasına önem veren, rütbeler ve kademeler yerine takım üyeleri barındıran

Barışçıl: Küresel barışa katkı, sosyal sorumluluk, toplumsal katkı, diyalog, küresel işbirliği, kültürler arası iletişim konularına öncelik veren ve çözüme katkıda bulunan

Cesur: Atılım gücü, risk alabilme, inisiyatif, risk alabilme, kriz yönetimi, risk yönetimi, uzun vadeli yatırım yapma, ve stratejik düşünme yetkinliklerine sahip olan

Çevreci: Ekolojik dengeyi korumaya, çevre bilincine, sürdürülebilirliğe, yeniden dönüşüme, yeşil süreçlere, doğa dostu ürünlere saygı duyan

Dengeli: İnsanın fiziksel, duygusal, sosyal, ruhsal, zihinsel yönlerine önem veren ve potansiyellerini dengeleyen

Esnek: Esnek çalışma saatleri, evden çalışma gibi pratikleri benimseyen

Farklı: Farklılaşma, rakiplerden farklı olma, ürünlerde farklılaşma, sıradışı yöntemler

benimseme, orijinal ve sıradışı düşünme, kreatif düşünme yetkinlikleri olan

Global: Küresel liderler yetiştiren, sınırlar ötesi üretim ve küresel pazarlama yapan, ihracatla dış pazarlara açılan

Heterojen: Farklılıklara yer veren, farklı unsurlardan oluşan, farklılıkları zenginliğe çevirebilen

Ilımlı: Farklı görüşlere saygılı, demokratik, katılımcı, özgürlükçü ve eşitlikçi yaklaşımlar benimseyen

İnsancıl: Hümanist yaklaşım benimseyen, empati kültürü yeşerten, insana saygı duyan, çalışanlara değer veren

Kozmopolit: Farklı kültürleri, dilleri, dinleri, ırkları, kimlikleri buluşturan; farklılıkları zenginliğe dönüştüren

Lider: Sektöründe öncü, girişimci, risk alan, bölgesel kalkınmayı tetikleyen

Markalaşmış: Küresel bir marka olan, marka üretme gücü ve potansiyeli olan, markalaşmış ürünleri olan

Network: Küresel işbirlikleri olan, network yaklaşımını benimseyen, kitlesel işbirliğini kullanan, network merkezli inovasyon üreten

Organik: Dinamik, canlılığını sürdüren, kaostan düzen çıkaran, canlı sistemler gibi kendini yenileyen

Öğrenen: Öğrenen organizasyon ilkelerini uygulayan, ARGE fonksiyonuna ve stratejik araştırmaya önem veren

Pozitif: Motivasyon, umut, hayal, erdem, canlılık, azim, ahlak gibi pozitif değerleri yeşerten

Referans: Alanında kalitenin ölçüsü haline gelmiş, toplam kalite felsefesini, kaizen ilkesini uygulayan, sektöründe kuralları koyan

Sanal: Uzaktan öğrenmeyi, e-öğrenmeyi, Internet bazlı süreçleri, web tabanlı teknolojileri, dijital bilgi teknolojileri stratejik olarak kullanan

Şampiyon: Küresel, milli ve bölgesel başarılar kazanan, rekabetçi, sektöründe lider

Takım: Dayanışma ruhuna ve yardımlaşma kültürüne sahip, takım ruhuna ve üyeler arası uyuma önem veren

Uyumlu: Değişime adapte olan, hızlı, strateji geliştiren ve yeniliklere uyum sağlayan

Üretken: Prodüktivite, verimlilik, zaman yönetimi, kaynak yönetimi, toplantı yönetimi konularında açılımcı

Vizyoner: Geleceği gören, sektöründe vizyon çizen, vizyoner yöneticilerin önünü açan

Yenilikçi: Sosyal yenilik üretimine öncelik veren, yenilikçi ürünler ve hizmetler sunan

Zirveleşen: Etik değerlere, ruhsallığa, ahlaka, sosyal sorumluluğa önem veren

YAZILASI 41 KİTAP

2009-07-22T05:45:00.000-07:00

Yazmayı düşlediğim kitapların listesini paylaşmak istedim. Günün birinde aşağıdaki kitaplardan en azından bazılarını yazmak isterim. Bu listeyi ilk kez yayınlıyorum ve dünyaya açıklıyorum. Böylece hem kendimi motive etmiş oluyorum, hem de ilgi alanlarımı, ilgilendiğim konuları ve ideallerimi biraz daha netleştirmiş oluyorum.

1) Bilim Aşkı, Yenilik Sevgisi, Eğitim Sevdası

2) Hayat 2.0

3) 21. Yüzyılda Sivil Toplum Kuruluşları Yönetimi
4) 21. Yüzyılda Okul Yönetimi ve Eğitim Liderliği
5) 21. Yüzyıl İçin Küresel Ufuk Turu
6) 21. Yüzyılda Sağlık Sistemleri ve Hastane Yönetimi
7) Türkiye'nin 2050 Vizyonu: Çok Boyutlu Gelişim
8) Kurumsal Gelişim İçin El Kitabı
9) 21. Yüzyılda Kurumsal Sosyal Sorumluluk
10) Küresel Sorunlara Küresel Çözümler
11) 21. Yüzyılda Dinler ve Kültürler Arası Diyalog ve Dünya Barışı
12) Barış Adaları, Sevgi Köprüleri: Küresel Türk Okulları
13) Dünya Kazan Ben Kepçe
14) 21. Yüzyıl Trend Okulu
15) 21. Yüzyılda İstanbullu Olmak
16) İrfan Atlasımız ve Heybe Felsefesi
17) Dünya Gündemi ve Küresel Liderlik
18) 21. Yüzyılda Yönetim Eğitimi
19) 21. Yüzyılın Üniversitesi
20) 21. Yüzyılda Eğitim ve Öğrenme
21) 21. Yüzyılın Öğretmeni
22) İnsan Sistemlerinde Pozitif Değişim
23) Geleceğin Sosyal Bilimcisine Mektuplar
24) Bilim İnsanı Olma Yolculuğu
25) 21. Yüzyılın Akademisyeni
26) Geleceğime Güvenle Bakıyorum
27) Türkiye İçin Sosyal Sorumluluk ve Umut Projeleri
28) 21. Yüzyılda KOBİ’ler için El Kitabı
29) 21. Yüzyıl Sözlüğü: 100 Kritik Kavram
30) Sosyal Yenilik ve Hizmet İçi Girişimcilik
31) Doktora Adaylarına Tavsiyelerim
32) Akademik Dünyada Fikir Girişimciliği
33) Doğu ve Batı Dünyasında İnsan
34) Yeryüzünün En Karmaşık Bilmecesi İnsan

35) Türkiye için Hayaller ve Projeler Kataloğu
36) Sosyal Yenilik Başarı Örnekleri
37) Umutlarım, Hayallerim ve Ben
38) Montreal Günlüğü
39) Keşif Zincirini Kurmak: Kreatif Düşünce, İnovasyon, Tasarım, ARGE, Girişimcilik
40) Beyin Fırtınası (Fikir Atölyesi) – Binbir Fikir
41) Kreatif Danışmanın Araç Çantası

21. YÜZYILDA KÜRESEL BARIŞ İÇİN ON PRENSİP

2009-07-21T07:27:00.000-07:00

Vital Speeches Dergisi her sayısında tarihe ışık tutabilecek konuşmaları yayınlıyor. Orada yayınlanmış olan "Respect for the Sacred, Interfaith Dialog, and Global Peace" isimli makalemi Türkçeye uyarladım. Umarım beğenirsiniz. İyi okumalar.

Bugün İsrail’de veya Filistin’de bir bebek doğacak. Annesi onu bağrına basacak, kucaklayacak, yedirecek, içirecek, öpüp koklayacak. Çocuğun ve annenin hangi dinden ve milletten olduğu önemli değil. Annenin sevgisi aynı sevgi, şefkati aynı şefkat. Yine, anneleriin korkusu aynı korku. İşter müslüman işter Yahudi olsun, bugünün Ortadoğu’sunda doğan bebek bombaların ve kurşunların kol gezdiği güvensiz bir coğrafyada gözünü açacak. Bombalanan, güven olacak. Kurşunlanan, yaşama sevinci olacak. Katledilen, yarına dair umutlar olacak. Kanadı kırılan, yine barış güvercini olacak. Vurulan, yine çocukların uçurtmaları olacak. Yine umutlar örselenecek, boğazlar düğümlenecek, analar ağıt yakacak.

21. yüzyıl. Dünyamız fırtınalı, dağdağalı, tehlikeli, buhranlı, zor bir dönemden geçiyor. Global dayanışmanın gerekliliğinin en üst düzeye çıktığı küresel iletişim, küresel teknoloji, küresel bilgi, küresel hız, küresel değişim ve küresel işbirliği çağını yaşıyoruz. Bir yandan baktığımızda milletlerin, kültürlerin, dinlerin, toplumların, medeniyetlerin kaynaştığı ve içiçe geçtiği heyecan verici yepyeni bir fırsatlar dönemi bu. Öte yandan baktığımızda dünyanın problemlerinin her zamankinden çok daha kompleks, dinamik, kaotik, girift, karmaşık, belirsiz, birbiriyle ilişkili hale geldiği küresel bunalımlarla, küresel krizlerle, küresel felaketlerle dolu bir tehditler dönemi bu.

Dünyamız kompleks, çok boyutlu, çok parametreli problemlerle boğuşuyor:

Küresel terör saldırıları ve 11 Eylül sonrası küresel güvenlik krizi
Önyargılar, karikatür krizleri, medeniyetler çatışması senaryoları
Savaşlar, bölgesel, dinsel, etnik çatışmalar
İnsan hakkı ihlalleri, baskı ve zulümler
Şiddet, cinayetler, yüksek suç oranları
Gelir dağılımı adaletsizliği, Kuzey Güney problemi
Açlık, salgın hastalıklar, fakirlik, cehalet
Çevre kirliliği, ekolojik dengenin bozulması ve küresel ısınma
Yolsuzluk, rüşvet, ahlaksızlık, kurumsal skandallar
Kaçakçılık, mafya, uyuşturucu ve silah ticareti

21. Yüzyılın problemleri daha önceki yüzyıllardaki problemlerden daha ürkütücü boyutlara ulaşmış durumda. Bu problemler dünya vatandaşları olarak hepimizi ilgilendiriyor; ilgilendirmeli. Bu problemler hepimizin yüreğini kanatıyor; kanatmalı. Bu problemler hepimizin vicdanını sızlatıyor; sızlatmalı. Aşağıda okuyacaklarınız tüylerinizi diken diken edecek:

Dünya nüfusunun yarıdan fazlası, 3 milyar insan günde 2$’dan daha az gelirle yaşam mücadelesi veriyor.
Dünya yağmur ormanlarının yüzde 60’ı yok olmuş durumda.
Dünyanın ormanlarından her saniyede bir futbol sahası kadar büyüklükteki alan yok ediliyor.
Ortalama her gün yeryüzündeki bir canlı türü ortadan kayboluyor.
Yüzyılın ortasından beri ekilebilir dünya yüzeyi topraklarının beşte biri yok oldu.
Kloroflorokarbon gazının atmosfere karışma oranı her on yılda ikiye katlanıyor ve ozon tabakasında bir kıta büyüklüğünde delik oluşmuş durumda.
Beş kat büyüyen dünya ekonomileri gezegenin mevcut kaynaklarını (su, balık, toprak..) zorluyor ve ekosistemin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor.
Fosil yakıt tüketimi 1950’den beri 10 kat artmış ve atmosferdeki karbondioksit oranı öngörülemez düzeye ulaşmış durumda.
Neredeyse 1 milyar insan 21. yüzyıla okuma yazma bilmeden, isimlerini dahi yazamadan girmiş durumda.
1.3 milyar insanın temiz suya erişimi yok.
3 milyar insanın temizliğe ve hijyen koşullarına erişimi yok.
Her 30 saniyede bir bir Afrikalı çocuk salgın hastalıklardan dolayı ölüyor.
Her akşam 800 milyardan fazla insan yatarken aç olarak yatağına gidiyor. Bunların 300 milyonu çocuklar.
Her 3.6 saniyede bir insan açlıktan dolayı ölüyor.
Dünya nüfusu 2. Dünya Savaşı sırasında doğanların ömürlerinin sürdüğü dönemde 2 milyardan 10 milyara ulaşacak (Dünyanın 2 milyar nüfusa ulaşması bu sürenin 10 bin katı zaman almıştı).
Dünyada her gün 100.000 insan engellenebilir hastalıklardan dolayı ve yemek, su, barınak, temizlik, sağlık ve eğitim gibi temel ihtiyaçları karşılanamadığından dolayı ölüyor.
Her gün beş yaşın altındaki 37.000 çocuk açlıktan veya önlenebilir hastalıklardan dolayı ölüyor.
Son 10-15 yıldır dünyanın 56 farklı yerinde kanlı çatışmalar ve savaşlar yaşanıyor.
Afganistan, Bosna, Hindistan, Endonezya, Keşmir, Kosova, Makedonya, Filistin, Nijerya, Çeçenistan, Sri Lanka, Sudan, Uganda, Irak..

Savaşlar gördük. Çatışmalar gördük. Karada, denizde ve havada yapılan savaşlar gördük. Çamur içerisinde yatan cesetler gördük. Bombalanan camiler, sinegoglar, kiliseler, kuleler, şehirler gördük. Küresel terörist saldırılar ve canlı bombalar gördük. Açlıktan ölen çocuklar gördük. Acılar içinde inleyen analar ve eşler gördük. Gandhi “Bu gezegende herkesin ihtiyacına yetecek kadar kaynak var, ama herkesin hırsına ve açgözlülüğüne yetecek kadar kaynak yok” diyor.

Artık savaştan, kandan, acıdan, feryattan, zulümden, terörden, çatışmadan bıktık. Medeniyetler çatışması senaryolarından, 11 Eylül sonrası global güvenlik krizinden, Usame bin Ladin’den, Ortadoğu’daki çıkar çatışmalarından bıktık. İnsanlık olarak kaybettiğimiz huzuru yeniden arıyoruz. Küresel gecenin en karanlık noktasında şafak umudu arıyoruz. Barış, kardeşlik ve sevginin yeşerdiği, dünya çocuklarının sarmaş dolaş mutluluk şarkıları söylediği küresel bir bahar arıyoruz.

Birleşmiş Milletler Global Compact Dünya Liderleri toplantısı New York’ta yapıldı ve dünyanın önde gelen 500 sivil toplum önderi, 500 iş dünyası lideri ve önde gelen devlet yetkilisi bir araya geldi. Birleşmiş Milletler Eski Genel Sekreteri Kofi Annan’ın çağrısını önemine binaen buraya aktarıyorum:

“Gelin gerçek küresel vatandaşlar olalım. Haydi gelin tüm dünya vatandaşlarının hayatında olumlu bir değişiklik yapmadıkça dinlenmeyelim. Gelin barışçıl, adil, sürdürülebilir, işlevsel toplumların temelini ortaya koymak için elimizden geleni yapalım. Tarih boyunca hepimizin ortak alanı olan gezegenimizi korumak için bundan daha kritik bir dönem ve daha gerekli bir dakika yok. Tarih boyunca beraber hareket etmek ve küresel işbirliği için bundan daha uygun bir zemin yok. İleriye radikal adımlar atmamız gerekiyor. Eğer biz değilsek, soruyorum size, kim? Eğer şimdi bunu yapmayacaksak, soruyorum size, ne zaman yapacağız? Biz değilsek, kim? Şimdi değilse ne zaman?”

Biz değilsek, kim? Şimdi değilse ne zaman?

BM eski genel sekreteri Kofi Annan küresel anlamda bir değişimin insanlardan başladığını ifade ediyor. Küresel değişimin temelinde ve merkezinde insan yer alıyor. Dünyayı değiştirmek isteyen herkesin başlayacağı yer en önce kendisi. Kuantum felsefesiyle ifade edecek olursak insanların vicdanlarıyla, değerleriyle ve sorumluluk bilinciyle harekete geçmesi, küresel değişimi tetikleyen bir kelebek etkisi vazifesi görebilir. Buna göre küresel problemlere bulunacak çözüm dünya vatandaşlarının eğitiminden, bilinçlenmesinden ve küresel sorumluluk hissetmesinden geçiyor.

Bugün insanlığın problemleri sadece ekonomik, politik ve maddi problemlerden ibaret değil. Asıl büyük problem ve tehlike şu: İnsanlık; ruhsal, ahlaki, sosyal, etik ve psikolojik bir buhranın eşiğinde. Yaşadığımız şu devirde yeryüzünde bir toplum yok ki sosyal krizlerle, şiddetle, ırkçılıkla, önyargı ile, suç oranları ile, terörle, yolsuzlukla uğraşmasın veya bu problemlerden etkilenmesin. Yeryüzündeki her ülkede ve her toplumda paylaşılan insani değerler ve ortak prensipler için bir arayış var. Bu yazıdaki amacım 21. yüzyılda insanlığın ortak geleceği, mutluluğu ve barış içinde yaşaması için 10 evrensel prensip ortaya koymak. Bu evrenasel prensipler, dünyadaki tüm dinlerin, ırkların ve toplumların ortak paydasına ve paylaşılan değrlerine işaret ediyor:

1. EVRENSEL VATANDAŞLIK VE KÜRESEL SORUMLULUK BİLİNCİ:
2. POZİTİF RUHSAL VE ETİK DEĞERLER VE POZİTİF DAVRANIŞ
3. SOSYAL SORUMLULUK VE TOPLUMSAL FAYDA
4. KÜLTÜRLER ARASI İLETİŞİM; FARKINDALIK VE KOZMOPOLİT ESNEKLİK
5. DİNLER ARASI SAYGI; DİYALOG VE İŞBİRLİĞİ
6. BARIŞ VE İNSAN HAKLARINA SAYGI
DEMOKRASİ, ÇOĞULCULUK VE ÇOK KÜLTÜRLÜLÜK
8. SOSYAL VE EKONOMİK DENGE VE ADALET
9. EKOLOJİK DENGE VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK
10. FARKLILIKLARA SAYGI, HOŞGÖRÜ VE İNSAN SEVGİSİ

21. yüzyılda insanlık artık bir bütün. Yeni tehditler kültür, ırk, renk, dil, din tanımıyor. İnsanlık olarak hepimiz aynı gemideyiz. Tıpkı Nuh’un Gemisi gibi. Üzerinde bulunduğumuz gemi, masmavi gezegenimiz ve kainatın gözbebeği dünyamız.

Kuantum ve komplekslik bilimlerinde ortaya çıkan önemli bir kavram var: Kelebek Etkisi. Tokyo’da kanat çırpan bir kelebek, California’da kasırgalara neden olabilir. Filistin’de yaşanan bir gerilim tüm dünyayı geriyor. New York’ta patlayan bir bomba tüm dünyayı derinden sarsıyor. Moskova’da düşen borsa tüm dünya borsalarına anında yansıyor.

Bütün bunlar gösteriyor ki hepimiz birbirimize bağımlıyız. İster Müslüman olalım, ister Hristiyan, ister Musevi; hepimiz aynı atmosferi soluyoruz. Hepimiz aynı güneşten ısınıyoruz. Hepimiz aynı gezegenin kaynaklarını kullanıyoruz. Toprağımız, havamız, suyumuz ortak. Küresel ısınma hepimizi birden tehdit ediyor. İnsanlık olarak kaderimiz ve geleceğimiz ortak.

MONTREAL EXPO 3I: INSPIRATION, IMAGINATION, INVENTION

2009-07-20T08:38:00.000-07:00

Sizlere bu yazımda tasarım, sanat ve bilimin sentezlendiği yeni eğitim modellerinden ve yetenek olimpiyatlarından bahsedeceğim. Tasarım ve yenilik dünyasında son gelişmelere, IDEO firmasına ve TED konferanslarına da değineceğiz.

22 Mayıs 2009’da Montreal’de ilk kez Expo 3i adında uluslararası entegre bir bilim-sanat-tasarım olimpiyatı düzenledik. Bir avuç idealist eğitimci 2008 sonlarına doğru bir vizyon ortaya koydular.

10’dan fazla ülkeden yüze yakın finale kalan öğrenci, eteklerindeki marifeti döktü ve kreatif yeteneklerini diğer çocuklarla paylaştı. Mali’den, Nijerya’ya, Moğolistan’dan Fransa’ya, Amerika’dan Irak’a dünya milletlerinin çocukları dizayn şehri Montreal’de buluştu.

İşte yarışmanın CTV'de haber videosu: http://www.youtube.com/watch?v=B776n49edc0

UNICEF, Montreal’i dizayn şehri ilan etmişti ve biz de Montreal’in markasını dünyada tasarım mükemmelliği konusunda öne çıkarmak istiyorduk. Bunun için de Expo 3i’yi bir eğitim seferberliği projesi olarak ilk kez bu yıl başlattık. Bu dev proje olimpiyatı Montreal’de Ecole Sogut adlı Türk okulunu açan Quebec Horizon Vakfı tarafından organize edildi. Montreal Belediyesi, Quebec hükümeti, Quebec eğitim bakanlığı, TD Bank, CTV, Concordia ve McGill Üniversiteleri projemiz için seferber oldular ve maddi manevi desteklerini esirgemediler.

Expo 3i proje olimpiyatı farklı disiplinleri ve kategorileri bir araya getirdi: Endüstriyel tasarım, sosyal bilimler, uygulamalı teknolojiler, çevre bilimleri, kısa film, resim ve infografi.

İlkokuldan liseye her yaştan ve 50 okuldan yüz genç ve çocuk başarılarını, heyecanlarını, ideallerini paylaşırken, gözlerindeki heyecanı ve ışığı görmeliydiniz. Küçücük dimağlar nasıl büyük ideallere ve yüreklere sahipler, parlak fikirler üretiyorlar, projelerini nasıl heyecanla anlatıyorlar görmeliydiniz. Hele ilkokul öğrencilerinin yaratıcı fikirlerine hayran kaldım. Kültürler arası sandviçten akıllı biberona kreatif fikirlerin resmi geçidi hisseli harikalar kumpanyası gibiydi.

Film jürisi olarak katıldığım CTV’nin sponsor olduğu kısa film festivalinde dünyanın yedi farklı ülkesinden gelen çocuk filmlerini izledik. Irak’tan gelen film hepimizin gözlerini yaşarttı. Irak Selahaddi Eyyubi Koleji’nden gelen filmde Kürt, Sünni, Türkmen, Arap kökenli Iraklı gençler, Irak futbol takımının attığı gol ile coşuyorlar, ama bombalar patladığında gerçeğin acı yüzüyle karşılaşıyorlar. Nijerya ve Mali’nin açlık, yoksulluk ve ayrılık temalı filmlerinde bir kuru ekmek uğruna mücadele eden Afrikalı çocukları izledik. Kanada Laurier McDonald High School’dan gelen filmde okul içi şiddet eleştirisi yapılıyordu. Amerika’dan Houston Science Academy’den gelen film yetim çocuklarla ilgili sosyal sorumluluk mesajı içeriyordu. Toronto Nil Academy ise John Lennon’un barış şarkısına klip çekmişti. Bu muhteşem filmleri filmin yönetmeni ve oyuncusu çocuklarla beraber, CTV medyası eşliğinde beraber izlemek ve yorumlamak büyük bir ayrıcalıktı. Filmler, dünya barışı ve geleceğimiz açısından bana gerçekten umut verdi.

Expo 3i 2009 geride kaldı ama bu organizasyon her sene daha da büyüyerek ve küresel hale gelerek devam edecek. Montreal, her yıl dünya çapında bilimsel, yenilikçi, tasarımcı düşüncenin sergilendiği, en iddialı okullardan genç takımların keşiflerini ve hayallerini paylaştıkları Expo 3i platformuna ev sahipliği yapmaya devam edecek. Hedefimiz önümüzdeki yıllarda Montreal Expo 3i’yi tasarım, bilim ve sanat alanlarında genç yeteneklerin küresel cazibe merkezi haline getirmek.

Gençlerin ve çocukların bilim, sanat, ve tasarım alanlarında çığır açan yenilikler üretmelerine ve sınırsız yetenek geliştirmelerine imkan sağlamak amacıyla başlatılan Expo 3i, “dizayn şehri Montreal”in eğitim alanında da gurur kaynağı olacak. Üniversiteler, iş dünyası, tasarım dünyası, medya, devlet ve okullar her yıl tasarım için bir araya gelecekler.

İlkokuldan liseye dünyanın dört bir tarafından Montreal’e akın eden öğrenciler bu platformda en güzel kreatif yeteneklerini ve tasarımlarını konuşturacaklar, filmlerle, posterlerle, projelerle, sanat eserleriyle, teknoloji ürünleriyle, sosyal çözümleriyle kendilerini ifade edecekler. Montreal’in, Kanada’nın ve dünyanın tasarım alanında önde gelen profesyonelleri, liderleri, tasarımcıları, eğitimcileri, mühendisleri her yıl bu platformda Expo 3i’de tasarımın nabzını tutacak ve çocuklarımıza yol gösterecekler.

Burada kritik başarı faktörümüz teknoloji, bilim, tasarım, ekonomi, sanat ve sosyal bilimleri aynı potada harmanlamak. İdealimiz, geleceğin en iyi genç bilim adamlarının, sanatçılarının, tasarımcılarının önünü açmak, onlara yeteneklerini ve projelerini sergileme fırsatı sağlamak, onların sektör liderleriyle buluşmasını sağlamak.

Expo 3i markası; üç sözcüğe ve üç giderek değeri artan 21. yüzyıl becerisine vurgu yapıyor:

· İlham (Inspiration)
· Hayal gücü (Imagination)
· Keşif (Invention)

Bu yeni becerilerin ortak özelliği tasarım düşüncesine (“design thinking”) ve kreatif yeteneklere dayanıyor olmaları

İşte vizyonumuz: 21. yüzyılın en önemli bilimsel, teknolojik, sosyal, ve sanatsal ilerlemeler ve keşifleri; bilim-sanat-tasarım senteziyle gerçekleşecek. İnsan ihtiyaçlarını öne alan ve sosyal problemlere entegre çözüm getiren bütüncül tasarımlar hayatımızı değiştirecek.

21. yüzyılda kreatif düşünme, entegre düşünme, ve sürekli öğrenme, gençlerimiz ve çocuklarımız için en önemli yetenekler olacak. İnsana dair problemlerin çözümünde tasarım becerileri giderek daha fazla önem kazanacak.

Expo 3i, klasik bir bilim olimpiyatı değil. Sadece bilimi değil sanatı, tasarımı, estetiği ve sosyal düşünceyi de kapsıyor. Amaç, öğrencilerin hayata dair bütüncül çözümler geliştirebilmelerini sağlamak. Amaç, öğrencilerin bilim ve sanatı; teknik ve estetiği buluşturarak özgün çözümler ve hizmetler geliştirmelerini teşvik etmek.

HER İŞYERİ GOOGLEPLEX OLSA..

21. yüzyılı şekillendiren motor gücü, hayal gücü ve yenilikçilik olacak. Deneyim ekonomisinde iş hayatı sanki giderek bir tiyatroya dönüşüyor; bilgi ise hayal gücüne. Katma değerin yeni adı, özgünlük ve farklılık. Estetik değer ölçüleri; ticareti, kültürü, kollektif bilinci ve toplumsal yaşamı yeniden şekillendiriyor. Organizasyonlar, iş dünyasını, iş yapma şekillerini ve süreçlerini yeniden sıfırdan tasarlıyorlar. Google, Pixar ve Apple gibi 21. yüzyıl şirketleri, çalışanlarının kreatif yeteneklerini kullanmak için kampüslere dönüşüyor. İşyerleri Googleplex’te olduğu gibi birer sosyal yenilik, tasarım, ve inovasyon laboratuvarı haline geliyor.

TAVSİYEM: TED KONFERANSLARINI TAKİP EDİN!

21. yüzyılda bilim, sanat, ve tasarım dünyası kökten değişimlere sahne oluyor. Bu değişimin dinamiklerini anlamak için sadece TED konferanslarını takip etmeniz yeterli. (http://www.ted.com/). TED, teknoloji (Technology), eğlence (Entertainment) ve tasarım (Design) sözcüklerinin baş harflerinden oluşuyor. TED, dünyanın en büyük ve en yenilikçi medya, tasarım, sosyal yenilik, inovasyon ve teknoloji kongresi olma özelliğini taşıyor. Her yıl California’da toplanan yaklaşık 5000 kişi 3-4 gün boyunca her biri 18’er dakika süren uçuk kaçık sunumları dinliyor. 18 dakika süren bu sunumları 100’e yakın bilim adamı, guru, sanatçı, tasarımcı, teknoloji uzmanı, girişimci yapıyor.

TAVSİYEM: IDEO FİRMASINI YAKINDAN İNCELEYİN!

Bu arada mutlaka takip etmenizi önerdiğim bir şirket var: IDEO. Dünyada tasarım düşüncesini belki de en iyi hayata geçiren firma bu. Stanford'da Graduate School of Design'ı kuran David Kelley'nin müthiş başarılı firması. IDEO'nun başarı öyküsünü merak ediyorsanız mutlaka şu kitabı okuyun: "The Art of Innovation" (Tom Kelley ve Jonathan Littman). IDEO'nun başarısı aynı zamanda ABC NEWS tarafından bir haber dosyası ve belgesel haline getirildi. McGill'de derslerde öğrencilerimizle paylaştığımız bu harika eğitim videosunda IDEO ekibi 5 gün içerisinde alışveriş arabalarını sıfırdan yeniden tasarlıyorlar. Müthiş eğlenceli ve ilham verici bir video. Sizin için videonun Youtube bölümlerini buldum, prensip olarak bu siteye video ve sunum eklemiyorum, ama aşağıdaki üç linkten bu harika programı izleyebilirsiniz:

DÜNYANIN EN İYİ TASARIM FİRMASI IDEO'NUN BAŞARI SIRLARI

BİRİNCİ BÖLÜM: http://www.youtube.com/watch?v=z6z-3ejvvGE&feature=channel_page
İKİNCİ BÖLÜM: http://www.youtube.com/watch?v=THz6kbcgw9E&feature=channel_page
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: http://www.youtube.com/watch?v=qTf18QAEkcY&feature=channel_page

Şimdi iş dünyasından eğitim dünyasına geri dönelim ve tasarım düşüncesi dijital platformlar ile buluştuğu zaman yaşanan değişime bakalım:

Internet, telekom ve mobil teknolojilerinde yaşanan köklü değişimler, hiç kuşkusuz eğitim dünyasını derinden etkiliyor. 21. yüzyılın yeni eğitim ve öğrenme ekosistemlerinde beş özellik (5K veya 5C) önem kazanıyor (Karakas, 2009):

1) Kreatif düşünce (Creativity)
2) Küresel ve teknolojik bağlanabilirlik (Connectivity)
3) Kitlesel ve dijital işbirliği (Collaboration)
4) Kümelenme – Teknolojik kümelenme (Convergence)
5) Katılım – Toplumsal katılım (Community)

Bu değişimler yeni bir dünyanın habercisi. Bu dünyaya Hayat 2.0 adını verebiliriz. Dijital bir nesil yetişiyor. Lale devri çocukları değil “Google devri çocukları”ndan bahsediyoruz. Küresel beyin Internet’te, sanal ve interaktif ekosistemlerde bilgi üreten, bilgiyi paylaşan, eğlenen, arkadaş edinen, alışveriş yapan, dünya ile iletişime geçen, hayallerini dünyaya açıklayan, üreten bir Internet neslinden bahsediyoruz. Web 2.0 platformlarında öğrenen, eğlenen, bilgi üreten, blog yazan, chat yapan, wikilerde proje üreten, Google ile küresel bilgiye bir tıkla ulaşan, TV’den çok YouTube izleyen, Twitter ile haberleşen, Facebook ile arkadaşlarıyla iletişim kuran bir nesilden bahsediyoruz.

Dijital nesil, yerli malı haftaları kutlayarak yetiştirilemez. “Üç tarafımız denizlerle, dört tarafımız düşmanlarla çevrili” anlayışından acilen uzaklaşmalıyız. Küresel iletişim çağında YouTube yasaklamak hiçbir problemi çözemez. Milli eğitim politikamızı acilen ezbercilikten ve çağdışılıktan kurtarmalıyız. Öğrencilerimiz için işbirliğine, proje üretimine ve takım çalışmasına dayalı kreatif öğrenme deneyimleri tasarlamalıyız.

UFUK TURU 2

2009-07-19T10:17:00.000-07:00

Ufuk Turu yazısının ikinci bölümü ile devam ediyoruz. Yöneticinin Vizyonu eğitim notlarından derlenen bu notlarda 21. yüzyıl için disiplinler arası kapsamlı ve hızlı bir ufuk turuna çıkacaksınız.

Geleceğin altın yakalı profesyonelleri sürekli öğrenmek ve kendilerini geliştirmek zorunda. Her ay İşletme, Liderlik, Organizasyon, Yönetim, Psikoloji ve Sosyal Bilimler alanlarında BİNLERCE yeni makale ortaya çıkıyor.

Paradigma değişimini kavrayabilmemiz ve çağa ayak uydurabilmemiz için yeni düşünme araçlarına ve becerilerine sahip olmamız gerekiyor. Sentezci, analitik, eleştirel, dinamik, kaotik, adaptif, holistic, dinamik, kreatif, sistemci ve kompleks düşünme..

Değişimi yakalamanın yolu yepyeni kavram kaplarının farkında olmak ve bilgi dağarcığımızı genişletmekten geçiyor. Aşağıdaki konularda bol bol okuyun, araştırın ve kavram kaplarınızı derinleştirin.

İNSAN KAYNAKLARI

Çalışan hakları ve katılımcılığı
İş yaşam dengesi ve esneklik
Sendika ilişkileri
Sorumlu işten çıkarma ve küçülme stratejileri
Empowerment (güçlendirme?)
Proje takımları (crossfunctional teams)
Kurum kültürü (organizational culture)
Duygusal Zeka (emotional intelligence -EQ)
360 Degree Feedback
E-Recruitment
Job Enrichment
Teori Z
Alternatif Çalışma Programları
Esnek çalışma saatleri: flextime
Evden çalışma: telecommuting
Sıkıştırılmış iş günleri: condensed work days
Yarı zamanlı iş: part-time
İş paylaşımı: job sharing

ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ

Örgütsel adalet ve işyerinde farklılıklar
İnsana değer veren kurumlar
Çalışanların motivasyonu ve bağlılığı
Ruhsallığa yer verme ve saygı
Liderlik, sanat, etik ve tefekkür

STRATEJİ

Sorumlu ve dengeli büyüme
Yönetişim kavramı (corporate governance)
Fair play, haksız rekabeti önleme
Geri kalmış bölgelerde uyulacak kurallar
Yeni ortaya çıkan pazarlarda faaliyet standartları
Toplam kalite, değer katma, müşteri memnuniyeti, hizmet üzerine vurgu
Network İlişkileri: stratejik işbirlikleri
Joint venture ortaklığı (sinerji, güven, paylaşım)
Sosyal sorumluluk ve iş ahlakı
3 E’s: environment, education, ethics
MRP, ERP, JIT sistemleri
Bilgi yönetimi, öğrenen organizasyonlar
Niş yakalama, CRM, customization
Strateji: SWOT Analizi

HALKLA İLİŞKİLER

Kurumsal imaj ve kurumsal kimlik
Paydaşlarla pozitif ilişkiler
Sosyal katkının ölçülmesi ve belirtilmesi
Paydaş yönetimi
Kurumsal entegre iletişim

İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ

Internet denen küresel süper beyin
Uydu, telefon, TV, kablosuzlar, ve multimedyanın buluşma platformu
Ses, data, video, grafik, yazı ve resim bileşimi süper bilgiye hızlı erişim
Network devrimi
Internet: süper hızlı, kaotik, dinamik, esnek, canlı, nonlineer, interaktif, çok katmanlı bir ekosistem

BİYOTEKNOLOJİ:

İnsan Genomu projesi ile insan genetik kodlarının modellenmesi ve haritalanması
Post-genom dönem
Sağlık sektöründe köklü değişim
DNA düzeyinde yaşam tasarımı
Hastalıkların önlenmesi yanında yeni ilaçlar ve yeni yiyeceklerin icadı
Moleküler manipülasyon
Biyoçiplerin (yeni sentetik biyolojik maddelerin) keşfi
Fizyolojik sistemleri modelleme için gereken ileri hızlı bilgisayar kapasiteleri.

NANOTEKNOLOJİ:

Maddenin atomik düzeyde manipülasyonu
En ileri ve en zor dizayn teknolojisi
Kuantum dünyasına dalış
Mikro düzlemde şekil verme, icat, fabrikasyon ve tasarım imkanları
Malzeme biliminin yeniden tanımlanması
DNA fabrikasyonu
İğne ucu kadar robotların kalp ameliyatlarını yapabileceği bir devir

EPİSTEMOLOJİ

Bilmenin Farklı Yolları: 6I

IMAGINATION: Kreatif vizyon ve hayal gücü
INSPIRATION: Ruhtan gelen ilhamlar, duygusal keşifler
INVESTIGATION: An içinde esnek sorma/yanıtlama, deneme yanılma becerisi
INQUIRY: Derinlemesine araştırma, kendini ve kainatı okuma
INSIGHT: Çözücü ve keşfedici bakış
INTUITION: Altıncı his, seziş

TEKNOLOJİ

Genetik: HGP, kopyalama
Biyoteknoloji: tıp, yaşam bilimleri, tarım (İsrail)
Mikroelektronik: çipler her alanda (Intel)
Malzeme Bilimi: polimer ve plastikler (3M)
Yazılım: Hindistan atağı
Bilim- yenilik- teknoloji- üretim- pazarlama zinciri
Üniversite - iş dünyası - hükümet üçgeni
Disiplinlerarası takım çalışması, planlama, vizyon, ödül sistemi, çok çalışma

UFUK TURU 1

2009-07-18T08:04:00.000-07:00

Yöneticilere yıllar önce verdiğim "Yöneticinin Vizyonu" adlı eğitimin notlarını buldum ve sizinle paylaşmak istedim.

Bu yazıda 21. yüzyıl için disiplinler arası kapsamlı ve hızlı bir ufuk turuna çıkacaksınız.

Amacımız, içinde yaşadığımız dünyayı ve bizi bekleyen geleceği daha iyi kavrayabilmemiz için gerekli olan vizyonu ve düşünme becerilerini kazanmak.

Geleceğin altın yakalı profesyonelleri sürekli öğrenmek ve kendilerini geliştirmek zorunda. Her ay İşletme, Liderlik, Organizasyon, Yönetim, Psikoloji ve Sosyal Bilimler alanlarında BİNLERCE yeni makale ortaya çıkıyor.

Hızlı bir değişimin ortasında yer alıyoruz. Paradigma değişimi hayatın her alanında yaşanıyor. Paradigma değişimini kavrayabilmemiz ve çağa ayak uydurabilmemiz için yeni düşünme araçlarına ve becerilerine sahip olmamız gerekir.

Sentezci, analitik, eleştirel, dinamik, kaotik, adaptif, holistic, dinamik, kreatif, sistemci ve kompleks düşünme bunlardan sadece bir kısmı.

Değişimi yakalamanın yolu yepyeni kavram kaplarının farkında olmak ve bilgi dağarcığımızı genişletmekten geçiyor. Aşağıdaki konularda bol bol okuyun, araştırın ve kavram kaplarınızı derinleştirin.

SİSTEM BİLİMLERİ

· Beşinci Disiplin, Yeni bilimler, sistem bilimleri
· Komplekslik bilimleri, Kaos Teorisi
· Quantum Fiziği ve sosyal bilimlerdeki yansımaları
· Emergence: Karıncaların, beyinlerin, şehirlerin ve yazılımların birleşik yaşamları
· Mikrodaki makroyu, makrodaki mikroyu görmek
· Constructivism (oluşturmacı yaklaşım)
· Panarşi Modeli

ULUSLARARASI İLİŞKİLER

· 11 Eylül sonrası yeni dünya düzeni
· Kuzey Güney problemi
· Küresel istikrar ve barış
· Gelişen ve gelişmiş ülke ilişkileri
· Üçüncü dünya ülkeleri gelişimi
· Bilişim, iletişim ve teknoloji devrimi
· Dijitalleşme, network ve yeni ekonomi
· Bilgi ve anlam çağı
· Küreselleşme trendleri
· Yeni açılan pazarlar, Uzakdoğu ve yükselen Çin
· Medeniyetler çatışması ve medeniyetler diyaloğu
· Kapitalizm sonrası yeni arayışlar: Sosyal Kapitalizm
· “The Corporation”: Şirketlerin sosyal sorumluluğu (CSR)
· Sosyal yenilik, kaos ve karmaşıklık
· TEFEN Modeli

EKONOMİ

Gelir dağılımı adaletsizliği
Ekonomik kavramların sosyal etkileri
Mali politikalar ve teşvikler
Dengeli vergi sistemleri
Dengeli ve sorumlu özelleştirme
Devlet özel sektör işbirlikleri
Vergi sistemlerinde adalet ve ahlak
Yolsuzluğun önlenmesi

SİVİL TOPLUM

· Avrupa Birliği ve STKlarımız
· Gönüllülük
· STK yönetimi
· Üçüncü sektör trendleri
· Şeffaflaşma, yeniden yapılanma, reformlar
· Uluslararası NGO’lar
· Sivil toplum, sosyal yenilik ve sosyal liderlik
· Umut verici başarı öyküleri ve kurumsal atılımlar

ORGANİZASYON BİLİMLERİ

· Öğrenen organizasyonlar ve kurumsal zeka
· Değişen iş yaşamı ve iş yapıları
· Yenilik ve teknoloji yönetimi
· Esnek organizasyonlar, alternatif iş modelleri
· Örgüt Geliştirme, kaizen, toplam kalite, yeniden yapılanma
· Strateji
· Benchmarking, outsourcing, downsizing..

KÜRESELLEŞME

Üç büyük güç: ASEAN, AB, NAFTA
MNC: çok uluslu şirketler, global markalar
Yabancı yatırım (FDI: Foreign Direct Investment)
Global medya (CNN, Wall Street Journal, Times)
Global borsalar (NYSE, Nasdaq, global krizler
Uluslarararası örgütlerin yükselişi (BM, IMF, Dünya Bankası) NGO’lar (Greenpeace)
Yeni pazarlar (Emerging Markets): Çin, D. Avrupa..
Glasnost ve Perestroika’nın ardından…
Kuzey - Güney problemi (North - South Gap)
Post-modern terör tehdidi: İkiz kuleler olayı

LİDERLİK VE YÖNETİM

· Liderlik sanatı, liderlik ve sanat
· Etik ve liderlik
· Derin düşünme, ruhsallık ve liderlik
· Yol gösterme ve koçluk (coaching and mentoring)
· Sosyal yenilik ve sosyal liderlik
· Küresel liderlik, kültürler arası liderlik
· Dönüşümcü liderlik

PSİKOLOJİ

· Doğu ve Batı’da insan yaklaşımları
· İnsana bütüncül yaklaşımlar
· Pozitif Psikoloji hareketi
· Kişilik, benlik, ego, davranış
· Fiziksel, duygusal, zihinsel potansiyel

MUHASEBE

Şeffaflık, dürüstlük ve hesap verilebilirlik ilkeleri
Sosyal audit sistemleri
Yeşil muhasebe ilkeleri
Bütüncül maliyet analizleri

FİNANS

Küresel yatırımlar ve nakit akışları
Sosyal yatırımlar ve sosyal risk sermayesi
Bütüncül maliyet analizleri
Uluslararası sermaye ve yatırımlar
Çok uluslu şirketlerin politikaları

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ

Dijital bölünme
Entellektüel varlık hakları, patent ve copyright hakları
Teknoloji transferinin sosyal etkileri
IT gelişmelerinin işyerine olan etkileri
İnternet, güvenlik ve gizlilik konuları
E-ticaret, e-iş, e-learning, e-devlet, e-hayat!
Dijital ve kablosuz teknolojiler
Telekom: EDI, LAN, WAN, ERP
Veri tabanı sistemleri: Oracle, SAP, Linux
Donanım: pattern recognition
Yazılım: Internet temelli
Yapay Zeka (artificial intelligence)
Sanal gerçeklik (virtual reality), simulasyon
TV - video - Internet - bilgisayar bileşimi
Nanoteknolojiler
Quantum Bilgisayarlar

PAZARLAMA

Sorumlu reklamcılık
Sosyal pazarlama ve sivil toplum tanıtım faaliyetleri
Küresel sorumlu markalar
Tüketici haklarına saygı
Etik pazarlama ilkeleri

OPERASYON YÖNETİMİ

Tedarikçi ilişkilerinde risk yönetimi ve hesap verme
İş standartları: Güvenlik ve risk, çocuk emeği, ergonomi
Fabrika kurulması, bölgesel düzenlemeler, çevreye paydaşlara etki
ISO ve toplam kalite standartları

Yarın eğitim notlarına devam edeceğiz..

ÜNİVERSİTELİYE MEKTUP

2009-07-17T07:41:00.000-07:00

Bu mektubu tam 10 yıl önce üniversitede okurken Koç, Boğaziçi ve İTÜ'ye kabul alan genç arkadaşlarım için kaleme almıştım. Onlar Hazırlık sınıfı okurken ben de onlara sürekli seminerler verir ve üniversite kampüsünün en güzel kendini yetiştirme yeri olduğunu vurgulardım. Gece yarılarına kadar süren, kendimizden geçtiğimiz, motivasyonun zirvesine ulaştığımız pek çok seminer hatırlıyorum.

O arkadaşlarımızın pek çoğu mezun oldular ve harika yerlere geldiler, onlar bu ülkenin geleceği ve genç liderleri. Üniversite öğrencilerinin gözlerindeki parıltıyı gördüğümde Türkiye'min geleceğine olan güvenim ve umudum artıyor.

Geçenlerde bu seminerlerde dağıttığım notlar elime geçti. Şaşırdım, sevindim ve sizlerle paylaşmak istedim. Eminim bu yazıyı okuyacak olan ve faydalanacak olan, gözleri parıltılı, ışık ve umut dolu nice Türk genci ve üniversite öğrencisi vardır. Onlar benim candan, kalpten, samimi arkadaşlarım. Onlar üniversiteliler. Onlar Türkiyemizin aydınlık dolu geleceği. Onlar ülkemizin umudu ve yarınları. Bu küçük mektup da benden onlara ufacık bir tebrik ve çam sakızı çoban armağanı olsun. Tüm üniversiteli ve üniversiteli olmaya çalışan arkadaşlarımı ve kardeşlerimi sevgiyle kucaklıyorum. – Fahri

Sevgili Üniversiteli,

Seni tebrik ediyorum. Yıllarca çalışmanın meyvesini sonunda aldın. Hak ettin, üniversiteyi kazandın. Tebrikler.

Global dünya ile iç içesin.Teknolojiyle barışıksın. Uluslararası çapta üretilen bilgiyi takip ediyorsun.

Okuyorsun, ideallerin var, hayallerin sınırsız. Annenin babanın gururu, bu vatanın umudusun.

Sakın "artık üniversiteye kapağı attım, şimdi keyif, dinlence ve eğlence zamanı" diyerek kendini gevşekliğe bırakma.

Asıl maraton, asıl macera şimdi başlıyor.

Önündeki dört yıl, senin geleceğinin temellerini atacağın ve kendini en iyi şekilde geliştireceğin yıllar.

Bu yıllar senin en değerli okuma, öğrenme, araştırma, kendini geliştirme, ufuk açma, kendini keşfetme, dünyayı kavrama, geleceği keşfetme, yaratıcılık ve üretim yılların.

Sen Türkiye'nin umudusun. Kendini aşmak zorundasın. Yaptığın işin kalitesiyle kişisel bir marka oluşturacaksın. Dünya standartlarıyla yarışacaksın.

Sen Türkiye'nin umudusun. Siyasette ilkesizlik ve yolsuzluk, iş dünyasında etik değerlerin olmayışı karşısında sen örnek bir vatandaş ve idealist bir insan olacaksın. Doğruluğunla, dürüstlüğünle, yaptığın işin kalitesiyle Türkiye'nin aydınlık geleceğini sen kuracaksın. Sivil toplum örgütlerinde aktif olarak sen çalışacaksın.

Sen Türkiye'nin umudusun. Sen 26 farklı medeniyetin genlerini taşıyorsun. Sen Hz. Muhammed'in mükemmelliğini, Yunus'un duruluğunu, Mevlana'nın hoşgörüsünü, Hacı Bektaş'ın samimiyetini, Ahmed Yesevi'nin bilgeliğini, Şeyh Edebali'nin sabrını, Fatih'in azmini, Atatürk'ün liderliğini sentezleyerek, yeniden yorumlayarak ve temsil ederek 21. yüzyıla taşıyacaksın. Bu toprakların sana, senin vizyonuna, senin idealizmine ihtiyacı var.

Sen Türkiye'nin umudusun.

Sayende bir gün gelecek bizim de evrensel olarak güçlü bir ekonomimiz, teknoloji üretimi yapan özel sektörümüz, etkin işleyen bir devlet sistemimiz, dünya çapında bilim üreten üniversitelerimiz olacak.

Girişimci ruhunla, cesaretinle, sahip olduğun değerlerle, vizyonunla, emeğinle, çalışmanla, kalitenle, başarılarınla bu ülkenin geleceğini sen kuracaksın.

2050'nin aydın Türkiye'si Atatürk'e verebileceğin en anlamlı ve en güzel armağan olacaktır.

Mektubumu senin için oluşturduğum bir tavsiyeler paketiyle bitiriyorum.

Oku...Okuduğun kadar da yaz.. Sadece çok kitap okuman yetmez. Sahip olduğun bilgileri başkalarıyla paylaş.. Öğrendiklerinden daha fazla insanın yararlanması için mutlaka yaz!

Gideceğin yolu şimdiden çiz, gerçekçi hayaller kur, planlar yap, hedefler belirle ve hedeflerin için çabala. 10 yıl sonra ne yapıyor olmak istersin?

Meslekve iş seçimini: ’kariyer yönetimini’ ihmal etme. Nereye gidiyorsun pusulan var mı ?
Vizyonunu geliştirmek için sürekli araştır ve bilgiyi ara. Bu konuda girişimci ol ve kendi sorumluluğunu üstlen. Dünya nereye gidiyor? Gündemde neler var?
·Ders dışında da okuyor musun?

Kampus kendini geliştirme yeridir. Bireysel kaliteni artırmak için kendine yatırım yap.
Herşeyden önce İngilizce'ni mükemmelleştir. her kapıyı açmanın ön şartı çok iyi dildir. Akademik İngilizce’yi anlıyor musun? Konuşma ve dinlemen nasıl? İngilizce yazabiliyor musun?

b) Teknolojiye vakıf ol ve kendini güncelle. Mesleğine göre programları ve programlama dillerini öğren. On parmak kullan. Hesabında kendi hazırladığın kaç dosyan var? Terminolojiyi ve yeni teknolojiyi takip ediyor musun? Bilgisayar dergileri alıyor musun ? Kitaplardan çalışıyor musun?

c) Üniversite kütüphanesinden etkili bir şekilde yararlan. “bilgiye hangi kaynaktan ne şekilde ulaşılır?” öğren. Ders dışındada araştırma yap. Elektronik veritabanlarını kullanmayı biliyor musun? Kütüphaneninsunduğu CD-ROM, video, dergi, gazete, arşiv, kitap olanaklarını inceledin mi ve bunlardan yararlanıyor musun?

d) Sosyal yönünü ve iletişim becerilerini geliştir. Üniversite faaliyetlerine, kulüp aktivitelerine katıl ve aktif rol al. Günde kaç kişi ile selamlaşıp sohbet ediyorsun ? Topluluk önünde düzgün ve etkileyici konuşabiliyor musun? Üye olduğun kulüpteki/kulüplerdeki varlığın “olmazsa olmaz” niteliğinde mi? Hiç organizasyon düzenledin mi? İnsanlara liderlik yaptın mı?

İş dünyasını,ekonomiyi, şirketleri takip et. Teorinin yanında pratiği ihmal etme. Mutlaka iyi yerlerde aktif stajlar yap.

Çalışan yönetici kaç kişiyle tanışıyorsun? Kariyer günlerini takip ediyor musun? Bu yaz staj için nereye başvurdun? CV’ in hazır mı?

Mümkün olduğunca eğitim-sertifika programlarına, ikinci dil kurslarına, seminerlere, panellere, konferanslara, workshoplara katıl. Mesleki alanında bu tür organizasyonları hiç kaçırma ve mesleki kuruluş, klüplere aktif üye ol, gündemi iyi takip et.

Ters T kuralını bil ve uygula.
Bir şeyden herşey bil, her şeyden bir şey bil.

A) Ters T'nin Dikey Kısmı: Seçilen daldaki uzmanlık düzeyi.
B) Ters T'nin Yatay Kısmı: Genel bilgi kültür birikimi.

A) Kendi mesleğinde aranan kişi olmaya çalış. Teknik donanım ve uzmanlığında faklılaş. Yüksek lisansı (özellikle yurt dışında), mastır ve doktorayı düşün. Sürekli eğitim ile kendini güncelle. Analitik düşünebilmeve problem çözebilme yeteneklerini geliştir. Teori ve pratiğin sentezini yap. Mesleki kuruluş ve derneklerde aktif olarak çalış. Meslektaşlarınla sıkı bir diyalog ağı kur. seminer eğitim ve kongreleri takip et, bunları organize et.

B) Kendi alanın dışındaki alanları da genel hatları ile takip et. Disiplinler arası geçişe ve senteze dikkat et. Her konuda beş on dakika fikir beyan edebilecek kadar bilgiye sahip ol. Basını, gazeteleri dikkatlice oku. Ekonomi, dış haberler,kültür-sanat, sinema, spor, Internet ve insan kaynakları sayfalarına ve köşe yazılarına zaman ayır. Entelektüel bir dünyan, bir kütüphanen olsun, bilgi deposu notların olsun.

Önünde uzun, zorlu, maceralı bir yolculuk var.

Erzağını, bilgini, azığını tam hazırla. Donanımın eksiksiz olsun. Altyapını ve sistemini tam kur.

Bir okyanusa açılıyorsun.

Unutma:

Pusulası olmayan bir gemiye hiçbir rüzgar yardım edemez.

Rüzgar nereden eserse essin, rotanda ilerlemeye devam et.

Fırtınalara ve belirsizliklere hazırlıklı ol.

Hayalindeki limanlara ulaşmak için umutla çabalamaktan, gerekirse kürek çekmekten vazgeçme.
Sana destek olacak leventler bul. Takım arkadaşların ve yoldaşların olsun.
O yollardan geçmiş usta kaptanlara gideceğin yolun danış. Amerika kıtasını yeniden keşfetme.

Senin keşfedeceğin yeni limanlar,yeni adalar olsun.

Karada ve denizde, gittiğin her limanda, vardığın her adada evrensel barışın, sevginin, umudun, kardeşliğin, insani değerlerin, ve de Türkiyemizin bayrağını dalgalandır.

Açık denizlerden korkma. Sığ koylarda ömür tüketme. Global okyanuslar seni bekliyor. Yelkenler fora!

Önündeki uzun, zorlu, maceralı, ama kutlu yolculuğunda sana başarılar dilerim.

Günün birinde belki bir limanda karşılaşırız, tanışırız, söyleşiriz.

Yolun açık, gözün aydın olsun!

Fahri Karakaş